
អធ្យាយនេះបង្ហាញជាសន្ទនារវាងព្រះឥសី និងសូតៈ អំពីបរិបទគ្រួសាររបស់យាជ្ញវល្ក្យៈ ដោយរាយនាមភរិយាទាំងពីរ មૈត្រេយី និង កាត្យាយនី ហើយណែនាំទីរថៈ/កុណ្ឌៈពីរដែលការងូតទឹកនាំមកនូវផលល្អ និងសុភមង្គល។ បន្ទាប់មក កាត្យាយនីទទួលទុក្ខពីការប្រកួតប្រជែងរវាងភរិយា ព្រោះឃើញការចាប់អារម្មណ៍របស់យាជ្ញវល្ក្យៈចំពោះមૈត្រេយី។ ទុក្ខសោករបស់នាងត្រូវពិពណ៌នាតាមអាកប្បកិរិយា ដូចជា លះបង់ការងូតទឹក ការញ៉ាំអាហារ និងសំណើច។ នាងឃើញសាណ្ឌិលីជាគំរូនៃសុខសាន្តក្នុងជីវិតគូ ហើយសុំឧបদেশសម្ងាត់ ដើម្បីបង្កើតចិត្តស្រឡាញ់ និងការគោរពពីស្វាមី។ សាណ្ឌិលីប្រាប់ប្រវត្តិនាងនៅកុរុក្សេត្រ និងរំលឹកការណែនាំរបស់នារទៈថា នៅហាដកេស្វរ-ក្សេត្រ ព្រះគោរីពាក់ព័ន្ធនឹងការបូជាបញ្ចពិណ្ឌៈ ត្រូវអនុវត្តដោយសទ្ធាខ្ជាប់ខ្ជួនរយៈមួយឆ្នាំ ហើយពិសេសនៅថ្ងៃត្រឹតិយា។ អធ្យាយក៏បញ្ចូលទស្សនៈធម្មវិទ្យាតាមសន្ទនារវាងទេវី និងទេវៈ អំពីគង្គានៅលើសិវៈ—ជាមូលហេតុសកល-សីលធម៌សម្រាប់ការរក្សាពិភពលោក (ភ្លៀង កសិកម្ម យជ្ញ និងតុល្យភាពសកល) ដោយភ្ជាប់សីលធម៌សង្គម វ្រតពិធី និងហេតុផលកោស្មិកជាមួយទីរថៈ។
Verse 1
ऋषय ऊचुः । याज्ञवल्क्यसुतः सूत यस्त्वया परिकीर्तितः । कतमा तस्य माताभूत्सर्वं नो ब्रूहि विस्तरात्
ព្រះឥសីទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «ឱ សូតៈ កូនប្រុសរបស់យាជ្ញវល្ក្យៈ ដែលអ្នកបានលើកឡើងនោះ ម្តាយរបស់គាត់ជានរណា? សូមប្រាប់យើងទាំងអស់ដោយលម្អិត»។
Verse 2
सूत उवाच । तस्य भार्याद्वयं श्रेष्ठमासीत्सर्वगुणान्वितम् । एका गुणवती तस्य मैत्रेयीति प्रकीर्तिता
សូត្រ បានពោលថា៖ គាត់មានភរិយាពីររូបដ៏ប្រសើរ ពោរពេញដោយគុណធម៌ទាំងអស់។ មួយរូបមានគុណធម៌ល្អ ឈ្មោះល្បីថា «ម៉ៃត្រេយី»។
Verse 3
ज्येष्ठा चान्याथ कल्याणी ख्याता कात्यायनीति च । यस्याः कात्यायनः पुत्रो वेदार्थानां प्रजल्पकः
ហើយមួយទៀត ជាភរិយាច្បង ដ៏មង្គល មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះថា «កាត្យាយនី»—នាងដែលមានបុត្រា «កាត្យាយន» ជាអ្នកបកស្រាយន័យវេដាដោយវាចាអធិប្បាយល្អ។
Verse 4
ताभ्यां कुण्डद्वयं तत्र संतिष्ठति सुशोभनम् । यत्र स्नाता नरा यांति लोकांस्तांश्च महोदयान्
ពីភរិយាទាំងពីរនោះ នៅទីនោះមានកុណ្ឌៈ (ស្រះទឹកបរិសុទ្ធ) ពីរដ៏ស្រស់ស្អាត។ អ្នកណាអ្នកស្រីដែលបានងូតទឹកនៅទីនោះ នឹងទៅដល់លោកទាំងនោះ ដែលពោរពេញដោយសម្បត្តិធំ និងការលើកតម្កើងខ្ពស់។
Verse 5
कात्यायन्याश्च तीर्थस्य शांडिल्यास्तीर्थमुत्तमम् । पतिव्रतात्वयुक्तायास्तथान्यत्तत्र संस्थितम्
ហើយនៅទីនោះមានទីរថៈ (កន្លែងបរិសុទ្ធ) របស់កាត្យាយនី និងទីរថៈដ៏អធិកអធម៌របស់សាណ្ឌិល្យា; ដូចគ្នានេះផងដែរ មានកន្លែងបរិសុទ្ធមួយទៀត តាំងឡើងសម្រាប់នារីដែលប្រកបដោយធម៌នៃភាពស្មោះត្រង់ចំពោះប្តី (បតិវ្រតា)។
Verse 6
यत्र कात्यायनी प्राप्ता शांडिल्या प्रतिबोधिता । वैराग्यं परमं प्राप्ता सपत्नीदुःखदुःखिता
នៅទីនោះ កាត្យាយនី បានមកដល់ ហើយត្រូវបានសាណ្ឌិល្យា ប្រៀនប្រដៅ។ ដោយទុក្ខព្រួយពីការមានសហភរិយា នាងបានឈានដល់វៃរាគ្យ (ការមិនជាប់ចិត្ត) ដ៏ខ្ពស់បំផុត។
Verse 8
तत्र या कुरुते स्नानं तृतीयायां समाहिता । नारी मार्गसिते पक्षे सा सौभाग्यवती भवेत् । अथ दौर्भाग्यसंपन्ना काणा वृद्धाऽथ वामना । अभीष्टा जायते सा च तत्प्रभावाद्द्विजोत्तमाः
ឱ ព្រះទ្វិជោត្តមា! ស្ត្រីណាដែលមានចិត្តសមាធិ ធ្វើស្នាននៅទីនោះ ក្នុងថ្ងៃទី៣ (ត្រឹតិយា) នៃពាក់កណ្តាលភ្លឺ ខែមារគសិរ្ស នាងនឹងក្លាយជាស្ត្រីមានសោភ័ណសំណាង និងសម្បត្តិគ្រួសារ។ ទោះបីនាងមានអភ័ព្វ—ភ្នែកមួយខ្វាក់ ចាស់ ឬទាប—ក៏ដោយ ដោយអានុភាពទីរម្យនោះ នាងក៏ក្លាយជាដូចដែលប្រាថ្នា។
Verse 9
ऋषय ऊचुः । कीदृक्सपत्निजं दुःखं कात्यायन्या उपस्थितम् । उपदेशः कथं लब्धः शांडिल्याः सूत कीदृशः
ព្រះឥសីទាំងឡាយបានពោលថា៖ «ទុក្ខដែលកើតពីស្ត្រីរួមប្តី (សបត្នី) បានមកដល់កាត្យាយនីយ៉ាងដូចម្តេច? ហើយអនុសាសន៍របស់សាន់ឌិល្យា—បានទទួលយ៉ាងដូចម្តេច ឱ សូតា និងមានលក្ខណៈយ៉ាងណា?»
Verse 10
कात्यायन्या समाचक्ष्व कौतुकं नो व्यवस्थितम् । सामान्यो भविता नैष उपदेशस्तयेरितः
«សូមពន្យល់ដល់យើងអំពីរឿងកាត្យាយនី—ចិត្តចង់ដឹងរបស់យើងបានតាំងមាំ។ អនុសាសន៍ដែលនាងបាននិយាយនេះ មិនមែនជារឿងធម្មតាទេ ប៉ុន្តែមានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅ»។
Verse 11
सूत उवाच । मैत्रेय्या सह संसक्तं याज्ञवल्क्यं विलोक्य सा । कात्यायनी सुदुःखार्ता संजाता चेर्ष्यया ततः
សូតាបានពោលថា៖ កាលនាងកាត្យាយនីឃើញយាជ្ញវល្ក្យៈជិតស្និទ្ធជាប់ពាក់ព័ន្ធជាមួយម៉ៃត្រេយី នាងក៏ត្រូវទុក្ខយ៉ាងខ្លាំងគ្របដណ្តប់ ហើយបន្ទាប់មក ការច嫉 (ឥರ್ಷ្យា) ក៏កើតឡើងក្នុងចិត្តនាង។
Verse 12
सा न स्नाति न भुंक्ते च न हास्यं कुरुते क्वचित् । केवलं बाष्पपूर्णाक्षी निःश्वासाढ्या बभूव ह
នាងមិនស្នានទេ មិនបរិភោគទេ ហើយមិនសើចសប្បាយនៅពេលណាមួយឡើយ។ ភ្នែកនាងពេញដោយទឹកភ្នែកតែប៉ុណ្ណោះ ហើយនាងក្លាយជាមនុស្សដែលដកដង្ហើមធ្ងន់ៗជាញឹកញាប់។
Verse 13
ततः कदाचिदेवाथ फलार्थं निर्गता बहिः । अपश्यच्छांडिलीनाम पतिपार्श्वे व्यवस्थिताम्
បន្ទាប់មក ម្តងមួយ នាងបានចេញទៅក្រៅ ដើម្បីស្វែងរកផ្លែឈើ ហើយបានឃើញស្ត្រីម្នាក់ឈ្មោះ សាណ្ឌិលី ឈរនៅជិតខាងស្វាមីរបស់នាង។
Verse 14
कृतांजलिपुटां साध्वी विनयावनता स्थिताम् । सोऽपि तस्या मुखासक्तः सानुरागः प्रसन्नदृक्
នាង—ស្ត្រីសុចរិត—ឈរដោយបត់ដៃជាកញ្ចប់អញ្ជលី ក្បាលទាបដោយសុភាព។ ហើយគាត់ផងដែរ ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ភ្ជាប់ចិត្ត បានចងភ្នែកលើមុខនាង ដោយទស្សនៈរីករាយ។
Verse 15
गुणदोषोद्भवां वार्तामापृच्छ्याकथयत्तथा । सा च तौ दंपती दृष्ट्वा संहृष्टावितरेतरम्
បន្ទាប់ពីសួរហើយ គាត់បាននិយាយជាមួយនាងអំពីរឿងរ៉ាវដែលកើតពីគុណធម៌ និងទោស។ ហើយនាងបានឃើញប្តីប្រពន្ធទាំងពីរ រីករាយចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក ដោយសេចក្តីសប្បាយរួម។
Verse 16
चित्ते स्वे चिंतयामास सुधन्येयं तपस्विनी । यस्याः पतिर्मुखासक्तो गुणदोषप्रजल्पकः । सानुरागश्च सुस्निग्धो नान्यां नारीं बिभर्त्ति च
នាងបានគិតក្នុងចិត្តថា៖ «ស្ត្រីតបស្វិនីនេះ ពិតជាមានភាគល្អណាស់ ដែលស្វាមីនាងភ្ជាប់ចិត្តលើមុខនាង និយាយពិភាក្សាអំពីគុណ និងទោសជាមួយនាង; ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ និងភាពទន់ភ្លន់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ គាត់មិនរក្សាស្ត្រីផ្សេងទៀតឡើយ»។
Verse 17
एवं संचित्य सा साध्वी भूयोभूयो द्विजोत्तमाः । जगाम स्वाश्रमं पश्चान्निंद्यमाना स्वकं वपुः
ដោយគិតដូច្នេះម្តងហើយម្តងទៀត ឱ ព្រះទ្វិជោត្តមៈ ស្ត្រីសុចរិតនោះបានត្រឡប់ទៅអាស្រមរបស់នាងបន្ទាប់មក ដោយបន្ទោសសភាពរបស់ខ្លួនឯង។
Verse 18
ततः कदाचिदेकांते स्थितां तां शांडिलीं द्विजाः । बहिर्गते भर्तरि च तस्याः कार्येण केनचित्
បន្ទាប់មក នៅពេលមួយ ឱ ព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ពេលសាណ្ឌិលីស្នាក់នៅដោយស្ងៀមស្ងាត់ ហើយប្តីនាងចេញទៅក្រៅដោយកិច្ចការមួយចំនួន កាលនោះក៏មានឱកាសឲ្យមានការចូលទៅជិត។
Verse 19
कात्यायनी समागम्य ततः पप्रच्छ सादरम् । वद कल्याणि मे कंचिदुपदेशं महोदयम्
បន្ទាប់មក កាត្យាយនីបានមកដល់ ហើយសួរដោយគោរពថា៖ «ឱ នារីមានមង្គល សូមប្រាប់ខ្ញុំអំពីឧបদেশមួយ ដែលនាំមកនូវការលើកតម្កើងដ៏ធំ»។
Verse 20
मुखप्रेक्षः सदा भर्त्ता येन स्त्रीणां प्रजायते । नापमानं करोत्येव दुरुक्तवचनैः क्वचित्
ប្តីដែលតែងតែយកចិត្តទុកដាក់មើលមុខ (ប្រកបដោយមេត្តា និងការយកចិត្តទុកដាក់) ដោយហេតុនោះក្លាយជាទីស្រឡាញ់របស់ស្ត្រីទាំងឡាយ ហើយមិនដែលបង្អាប់ពួកនាងដោយពាក្យរឹងរ៉ៃ ឬពាក្យអាក្រក់ឡើយ។
Verse 21
नान्यां संगच्छते नारीं चित्तेनापि कथंचन । अहं भर्तुः कृतैर्दुःखैरतीव परिपीडिता । सपत्नीजैर्विशेषेण तस्मान्मे त्वं प्रकीर्तय
គាត់មិនរួមស្នេហាជាមួយស្ត្រីផ្សេងទៀតឡើយ ទោះតែក្នុងចិត្តក៏មិនមានឡើយ។ ប៉ុន្តែខ្ញុំត្រូវទុក្ខវេទនាខ្លាំងដោយទុក្ខដែលប្តីបានបង្ក ជាពិសេសដោយសារភរិយាគូប្រជែង ដូច្នេះ សូមអ្នកគោរពប្រាប់ខ្ញុំអំពីវិធីដោះស្រាយ។
Verse 22
यथा ते वशगो भर्त्ता संजातः कामदः सदा । मनसापि न संदध्यान्नारीमेष कथंचन
ដើម្បីឲ្យប្តីរបស់អ្នកក្លាយជាអ្នកស្តាប់បង្គាប់តាមចិត្តអ្នក ជានិច្ចជាអ្នកបំពេញបំណង ហើយដើម្បីឲ្យគាត់មិនបែរចិត្តទៅរកស្ត្រីផ្សេងទៀត ទោះតែក្នុងគំនិតក៏ដោយ មិនថាវិធីណាក៏ដោយ។
Verse 23
शांडिल्युवाच । शृणु साध्वि प्रवक्ष्यामि तवाहं गुह्यमुत्तमम् । यथा ममाभवद्वश्यो मुखप्रेक्षस्तथा पतिः
ឥសី សាណ្ឌិល្យា បានមានព្រះវាចា៖ ស្តាប់ទៅ នាងសុចរិត! ខ្ញុំនឹងប្រាប់អាថ៌កំបាំងដ៏ឧត្តម—ដោយអំណាចនោះ ប្តីខ្ញុំបានក្លាយជាអ្នកស្តាប់បង្គាប់ និងតែងតែយកមុខមើលខ្ញុំ; ដូច្នេះ ប្តីនាងក៏អាចក្លាយដូចគ្នា។
Verse 24
मम तातः कुरुक्षेत्रे शांडिल्यो मुनिसत्तमः । वानप्रस्थाश्रमेऽतिष्ठत्पूर्वे वयसि संस्थितः
ឪពុកខ្ញុំ—សាណ្ឌិល្យា មហាមុនីដ៏ប្រសើរបំផុត—បានស្នាក់នៅកុរុក្សេត្រ ក្នុងអាស្រមវានប្រស្ថា ដោយបានចូលទៅកាន់ដំណាក់កាលដើមនៃការដកខ្លួនតាមវិន័យ។
Verse 25
तत्रैकाहं समुत्पन्ना कन्या तस्य महात्मनः । वृद्धिं गता क्रमेणाथ तस्मिन्नेव तपोवने
នៅទីនោះ ខ្ញុំបានកើតជាកូនស្រីរបស់មហાત્મានោះ; ហើយតាមលំដាប់ពេលវេលា ខ្ញុំបានលូតលាស់ធំឡើង នៅក្នុងព្រៃតបស្យានោះដដែល។
Verse 26
करोमि तत्र शुश्रूषां होमकाले यथोचिताम् । नीवारादीनि धान्यानि नित्यं चैवानयाम्यहम्
នៅទីនោះ ខ្ញុំបានបម្រើយ៉ាងសមរម្យ នៅពេលធ្វើហោម (ការបូជាភ្លើង); ហើយរាល់ថ្ងៃ ខ្ញុំបាននាំមកគ្រាប់ធញ្ញជាតិ ដូចជា នីវារា (អង្ករព្រៃ) និងអ្វីៗផ្សេងទៀត។
Verse 27
कस्यचित्त्वथ कालस्य नारदो मुनिसत्तमः । आश्रमे मम तातस्य सुश्रांतः समुपागतः
បន្ទាប់មក នៅពេលណាមួយ ព្រះឥសី នារទៈ មុនីដ៏ប្រសើរបំផុត បានមកដល់អាស្រមរបស់ឪពុកខ្ញុំ ដោយនឿយហត់ពីការធ្វើដំណើរ។
Verse 28
तातादेशात्ततस्तत्र मया स विश्रमः कृतः । पादशौचादिभिः कृत्यैः स्नानाद्यैश्च तथापरैः
បន្ទាប់មក តាមព្រះបិតាបញ្ជា ខ្ញុំបានរៀបចំឲ្យព្រះអង្គសម្រាកនៅទីនោះ ដោយបំពេញកិច្ចបម្រើដូចជា លាងជើង និងរៀបចំការងូតទឹក និងសេវាផ្សេងៗទៀត។
Verse 29
ततो भुक्तावसानेऽथ निविष्टः मुखसंस्थित । मम मात्रा परिपृष्टो विनयाद्वरवर्णिनि
បន្ទាប់មក ពេលបញ្ចប់ការបរិភោគហើយ ព្រះអង្គអង្គុយមុខទៅកាន់ពួកគេ។ ម្តាយខ្ញុំ ដោយសុភាពរាបសារ បានសួរព្រះអង្គ—ឱ នារីស្រស់ស្អាត។
Verse 30
एकेयं कन्यकास्माकं जाते वयसि संस्थिते । संजाता मुनिशार्दूल प्राणेभ्योऽपि गरीयसी
យើងមានកូនស្រីតែម្នាក់នេះ; ឥឡូវនាងបានដល់វ័យពេញក្រមុំហើយ នាងបានក្លាយជា—ឱ ព្រះមុនីដ៏អស្ចារ្យ—ជាទីស្រឡាញ់លើសជីវិតដង្ហើមរបស់យើងទៀត។
Verse 31
तदस्याः कीर्तय क्षिप्रं सुखोपायं सुखोदयम् । व्रतं वा नियमं वा त्वं होमं वा मन्त्रमेव वा
ដូច្នេះ សូមព្រះអង្គប្រាប់យើងឲ្យឆាប់ នូវវិធីងាយស្រួលដែលបង្កើតសុខមង្គលដ៏ប្រសើរសម្រាប់នាង—ជាវ្រ័ត (ពិធីសច្ចធម៌) ឬនិយម (វិន័យ) ឬហោម (បូជាភ្លើង) ឬមន្តក៏ដោយ។
Verse 32
येन चीर्णेन भर्त्ता स्यात्सुसौम्यः सद्गुणान्वितः । प्रियंवदो मुखप्रेक्षः परनारीपराङ्मुखः
ដោយការអនុវត្តវ្រ័តនោះ នាងអាចទទួលបានស្វាមីដែលទន់ភ្លន់ និងសង្ហា ពោរពេញដោយគុណធម៌—ពាក្យសម្រស់ផ្អែមល្ហែម មុខមាត់គួរឲ្យរីករាយ ហើយបែរចិត្តឆ្ងាយពីភរិយារបស់បុរសដទៃ។
Verse 33
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स मुनिस्तदनंतरम् । चिरं ध्यात्वा वचः प्राह प्रसन्नवदनस्ततः
ពេលស្តាប់ពាក្យរបស់នាងហើយ មុនីនោះភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីសមាធិយូរមក បាននិយាយដោយមុខស្ងប់ស្ងាត់ និងពោរពេញដោយព្រះគុណ។
Verse 34
हाटकेश्वरजे क्षेत्रे पञ्चपिंडा व्यवस्थिता । गौरी गौर्या स्वयं तत्र स्थापिता परमेश्वरी
នៅក្នុងក្សេត្របរិសុទ្ធនៃ ហាដកេឝ្វរ មានបិណ្ឌា៥ ត្រូវបានបង្កើតតាំង; នៅទីនោះ ព្រះមហាទេវី—គោរី—ត្រូវបានគោរីផ្ទាល់ ដំឡើងស្ថាបនា។
Verse 35
तामेषा वत्सरं यावच्छ्रद्धया परया युता । सदा पूजयतु प्रीत्या तृतीयायां विशेषतः
សូមឲ្យក្មេងស្រីនេះ បូជាព្រះនាងដោយសទ្ធាខ្ពង់ខ្ពស់ រយៈពេលមួយឆ្នាំពេញ—ជានិច្ចដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ ហើយពិសេសនៅថ្ងៃត្រឹតិយា។
Verse 36
ततो वर्षांतमासाद्य संप्राप्स्यति यथोचितम् । भर्त्तारं नात्र संदेहो यादृग्रूपं यथोचितम्
បន្ទាប់មក ពេលដល់ចុងឆ្នាំ នាងនឹងទទួលបានស្វាមីសមស្របតាមគួរ—ទាំងរូបរាង និងគុណតម្លៃ; មិនមានសង្ស័យឡើយ។
Verse 37
तत्र पूर्वं गता गौरी परित्यज्य महेश्वरम् । गंगेर्ष्यया महाभागे ज्ञात्वा क्षेत्रं सुसिद्धिदम्
កាលពីមុន គោរីបានទៅទីនោះ ដោយទុកមហេឝ្វរ នៅក្រោយ; ដោយសារច្រណែនព្រះគង្គា ឱអ្នកមានភាគល្អ នាងបានដឹងថា ក្សេត្រនោះជាអ្នកផ្តល់សិទ្ធិដ៏ល្អឥតខ្ចោះ។
Verse 38
ततः सा चिंतयामास कां देवीं पूजयाम्यहम् । सौभाग्यार्थं यतोऽन्या मां पूजयंति सुरस्त्रियः
បន្ទាប់មក នាងបានគិតថា៖ «ខ្ញុំនឹងបូជាទេវីណាសម្រាប់សុភមង្គលក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ដោយហេតុថា ស្ត្រីទេវតាផ្សេងៗក៏បូជាខ្ញុំដែរ?»
Verse 39
तस्मादहं प्रभक्त्याढ्या स्वयमात्मानमेव च । आत्मनैव कृतोत्साहा पूजयिष्यामि सिद्धये
ដូច្នេះ ខ្ញុំដែលពោរពេញដោយភក្តីស្រឡាញ់ នឹងបូជាខ្លួនឯងជាព្រះអាត្មា ដោយខ្លួនឯងលើកទឹកចិត្តខ្លួនឯង ដើម្បីសម្រេចបាននូវការសម្រេចគោលដៅ។
Verse 40
ततः प्राणाग्निहोत्रोत्थैर्मंत्रैराथर्वणैः शुभैः । मृत्पिंडान्पंच संयोज्य ह्येकस्थाने समाहिता
បន្ទាប់មក ដោយមន្តអាថર્વណដ៏មង្គល ដែលកើតចេញពីពិធីប្រាណអគ្និហោត្រា ព្រះនាងដែលមានចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ បានភ្ជាប់ដុំដីឥដ្ឋប្រាំ ហើយប្រមូលវាទុកនៅកន្លែងតែមួយ។
Verse 41
पृथ्वीमपश्च तेजश्च वायुमाकाशमेव च । तेषु संयोजयामास मृत्पिंडेषु निधाय सा
នាងបានដាក់ធាតុដី ទឹក ភ្លើង ខ្យល់ និងអាកាស (អេធើរ) ចូលក្នុងដុំដីឥដ្ឋទាំងនោះ ហើយដោយការដាក់បញ្ចូលនេះ នាងបានបង្រួបបង្រួមធាតុទាំងប្រាំឲ្យជាមួយគ្នា។
Verse 42
महद्भूतानि चैतानि पञ्च देवी यतव्रता । ततः संपूजयामास पुष्पधूपानुलेपनैः
ធាតុទាំងប្រាំនេះគឺជាមហាភូតៈ; ហើយព្រះនាងទេវីដែលមាំមួនក្នុងវ្រតៈ បានបូជាវាដោយពេញលេញ ដោយផ្កា ធូប និងគ្រឿងលាបក្រអូប។
Verse 43
अथ तां तत्र विज्ञाय तपःस्थां गिरजां भवः । तन्मंत्राकृष्टचित्तश्च सत्वरं समुपागतः
បន្ទាប់មក ពវៈ (ព្រះសិវៈ) បានស្គាល់ថា គិរជា នៅទីនោះកំពុងស្ថិតក្នុងតបៈ ហើយចិត្តរបស់ទ្រង់ត្រូវមន្តរបស់នាងទាក់ទាញ ក៏ប្រញាប់មកដល់ទីនោះ។
Verse 44
प्रोवाच च प्रहृष्टात्मा कस्मात्त्वमिह चागता । मां मुक्त्वा दोषनिर्मुक्तं मुखप्रेक्षं सदा रतम्
ទ្រង់មានចិត្តរីករាយ ក៏មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ហេតុអ្វីបានជាអ្នកមកទីនេះ ដោយទុកខ្ញុំ—ឥតកំហុស—ដែលតែងរីករាយក្នុងការមើលមុខរបស់អ្នកជានិច្ច?»
Verse 45
तस्मादागच्छ कैलासं वृषारूढा मया सह । अथवा कारणं ब्रूहि यदि दोषोऽस्ति मे क्वचित्
«ដូច្នេះ ចូរមកកៃលាសជាមួយខ្ញុំ ដោយអង្គុយលើគោឧសភៈ; ឬមិនដូច្នោះទេ ចូរប្រាប់ហេតុផលមក—បើមានកំហុសណាមួយនៅក្នុងខ្ញុំ»។
Verse 46
देव्युवाच । त्वं मूर्ध्ना जाह्नवीं धत्से मूर्तां पदजलात्मिकाम् । तस्मान्नाहं गमिष्यामि मंदिरं ते कथंचन
ព្រះនាងមានព្រះបន្ទូលថា៖ «អ្នកពាក់ជាអភិសេកលើក្បាល នាងជាហ្នាវី (គង្គា) ដែលមានរូបកាយជាទឹកចេញពីព្រះបាទរបស់ព្រះអម្ចាស់។ ដូច្នេះ ខ្ញុំមិនទៅកាន់លំនៅរបស់អ្នកឡើយ—មិនថាយ៉ាងណាក៏ដោយ»។
Verse 47
यावन्न त्यजसि व्यक्तं मम सापत्न्यतां गताम् । तथा नित्यं प्रणामं त्वं करोषि वृषभध्वज
«ដរាបណាអ្នកមិនបោះបង់ច្បាស់លាស់ នាងដែលបានក្លាយជាគូប្រជែងរបស់ខ្ញុំ ហើយដរាបណាអ្នកនៅតែធ្វើការកោតគោរពរៀងរាល់ថ្ងៃ ឱ ព្រះអម្ចាស់មានទង់ជារូបគោឧសភៈ…»
Verse 48
प्रत्यक्षमपि मे नित्यं संध्यायाश्च न लज्जसे । तस्मादेतत्परित्यज्य कर्म लज्जाकरं परम्
សូម្បីតែនៅចំពោះមុខខ្ញុំរាល់ថ្ងៃ ហើយនៅពេលសន្ធ្យាវន្ទនាផង អ្នកក៏មិនខ្មាស់អៀនទេ។ ដូច្នេះ ចូរលះបង់អំពើនេះ—អំពើដែលនាំមកនូវអាម៉ាស់យ៉ាងខ្លាំង។
Verse 49
आकारयसि मां देव तत्स्याद्यदि मतं मम । अन्यथाहं न यास्यामि तव हर्म्ये कथंचन । एतच्छ्रुत्वा यदिष्टं ते कुरुष्व वृषभध्वज
ឱ ព្រះអម្ចាស់ ប្រសិនបើទស្សនៈរបស់ខ្ញុំគួរត្រូវអនុវត្ត នោះសូមបញ្ជាឲ្យដូច្នោះ។ បើមិនដូច្នោះទេ ខ្ញុំនឹងមិនទៅកាន់ព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះអង្គឡើយ។ ព្រះអម្ចាស់មានទង់គោ (វृषភធ្វជ) សូមធ្វើអ្វីដែលព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យ បន្ទាប់ពីបានស្តាប់នេះ។
Verse 50
देव उवाच नाहं सौख्येन तां गंगां धारयामि सुरेश्वरि
ព្រះទេវតាមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះនាងមហាទេវី ម្ចាស់នៃទេវតាទាំងឡាយ ខ្ញុំមិនអាចទ្រទ្រង់ព្រះគង្គានោះដោយសុខសាន្ត ឬដោយងាយស្រួលឡើយ»។
Verse 51
भगीरथेन भूपेन प्रार्थितो ज्ञाति कारणात् । दिव्यं वर्षसहस्रं तु तपस्तप्त्वा सुदारुणम्
ដោយសារស្តេចភគីរថ (Bhagīratha) បានអង្វរ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់បុព្វបុរសរបស់ព្រះអង្គ គាត់បានធ្វើតបស្យាដ៏សាហាវ យ៉ាងខ្លាំង អស់ពេលមួយពាន់ឆ្នាំទេវី។
Verse 52
येन नो याति पातालं गंगा स्वर्गपरिच्युता । तस्मात्त्वं देव मद्वाक्यात्स्वमूर्ध्ना वह जाह्नवीम्
ដើម្បីឲ្យព្រះគង្គា ដែលធ្លាក់ចុះពីសួគ៌ មិនធ្លាក់ចូលបាតាលលោកទេ ដូច្នេះ ឱ ព្រះទេវៈ តាមពាក្យសំណូមពររបស់ខ្ញុំ សូមទ្រទ្រង់ជាហ្នាវី (Jāhnavī) លើព្រះសិរសារបស់ព្រះអង្គ។
Verse 53
मया तस्य प्रतिज्ञातं धारयिष्याम्यसंशयम् । आकाशाज्जाह्नवीवेगं पतंतं धरणीतले
ខ្ញុំបានសន្យាជាមួយព្រះអង្គថា «ដោយមិនសង្ស័យ ខ្ញុំនឹងទទួលទ្រទ្រង់»—កម្លាំងហូរខ្លាំងនៃជាហ្នវី (គង្គា) ដែលធ្លាក់ពីមេឃមកលើផ្ទៃផែនដី។
Verse 54
नो चेद्व्रजेत पातालं यदत्र विषयेस्थिम् । ततोऽहं संप्रवक्ष्यामि तदिहैकमनाः शृणु
បើវាមិនចុះទៅបាតាល និងមិនស្ថិតនៅក្នុងដែននេះទេ នោះខ្ញុំនឹងពន្យល់ឲ្យច្បាស់—សូមស្តាប់នៅទីនេះដោយចិត្តផ្តោតតែមួយ។
Verse 55
एषा गंगा वरारोहे मम मूर्ध्नो विनिर्गता । हिमवंतं नगं भित्त्वा द्विधा जाता ततः परम्
«គង្គានេះ ឱ នារីចង្កេះស្រស់ស្អាត បានហូរចេញពីក្បាលរបស់ខ្ញុំ; បន្ទាប់មក នាងបានបំបែកភ្នំហិមវន្ត ហើយក្លាយជាពីរខ្សែទឹកតទៅទៀត»។
Verse 56
ततः सिंध्वभिधाना सा पश्चिमं सागरं गता । शतानि नव संगृह्य नदीनां परमेश्वरि
«បន្ទាប់មក ខ្សែទឹកមួយដែលហៅថា សិន្ធុ បានទៅកាន់សមុទ្រខាងលិច ដោយប្រមូលរួមទន្លេប្រាំបួនរយ ឱ ព្រះនាងដ៏អធិរាជ»។
Verse 57
तथा गंगाभिधाना च सैव प्राक्सागरं गता । तावतीश्च समादाय नदीः पर्वतनन्दिनि
«ដូចគ្នានេះ ខ្សែទឹកមួយទៀតដែលហៅថា គង្គា បានទៅកាន់សមុទ្រខាងកើត ដោយនាំយកទន្លេចំនួនដូចគ្នា ឱ កូនស្រីនៃភ្នំ»។
Verse 58
एवमष्टादशैतानि नदीनां पर्वतात्मजे । शतानि सागरे यांति तेन नित्यं स तिष्ठति
ដូច្នេះហើយ ឱ កូនស្រីនៃភ្នំ ទន្លេមួយពាន់ប្រាំបីរយទាំងនេះហូរចូលសមុទ្រ; ដូចហេតុនេះ សមុទ្រនោះស្ថិតនៅពេញជានិច្ច។
Verse 59
सततं शोष्यमाणोऽपि वाडवेन दिवानिशम् । समुद्रसलिलं मेघाः समादाय ततः परम्
ទោះបីត្រូវភ្លើងក្រោមសមុទ្រ (វាឌវ) ស្រូបស្ងួតជានិច្ច ទាំងថ្ងៃទាំងយប់ ក៏ពពកយកទឹកសមុទ្រឡើង ហើយបន្ទាប់ពីនោះ…
Verse 60
मर्त्यलोके प्रवर्षंति ततः सस्यं प्रजायते । सस्येन जीवते लोकः प्रभवन्ति मखास्तथा । मखांशेन सुराः सर्वे तृप्तिं यांति ततः परम्
នៅលោកមនុស្ស ភ្លៀងធ្លាក់ចុះ; ពីភ្លៀង កសិផលកើតឡើង។ ដោយកសិផល លោករស់នៅ ហើយយញ្ញក៏កើតមានដែរ។ ដោយចំណែកក្នុងយញ្ញ ព្រះទេវទាំងអស់ទទួលសេចក្តីពេញចិត្តបន្ទាប់មក។
Verse 61
एतस्मात्कारणान्मूर्ध्नि देवि गंगां दधाम्यहम् । न स्नेहात्कामतो नैव जगद्येन प्रवर्तते
ដោយហេតុនេះហើយ ឱ ព្រះនាង ខ្ញុំកាន់ទ្រង់គង្គានៅលើក្បាល; មិនមែនដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ប៉ុណ្ណោះ ឬដោយក្តីប្រាថ្នាទេ ប៉ុន្តែព្រោះដោយនាង លោកទាំងមូលដំណើរការទៅបាន។
Verse 62
अथवा सन्त्यजाम्येनां यदि मूर्ध्नः कथंचन । तद्दूरं वेगतो भित्त्वा पृथ्वीं याति रसातलम्
ឬបើខ្ញុំបោះចោលនាងចេញពីក្បាលដោយចៃដន្យ នាងនឹងបំបែកផែនដីឆ្ងាយដោយល្បឿនខ្លាំង ហើយធ្លាក់ចុះទៅរាសាតល។
Verse 63
ततः शोषं व्रजेदाशु समुद्रः सरितां पतिः । और्वेण पीयमानोऽत्र ततो वृष्टिर्न जायते । वृष्ट्यभावाज्जगन्नाशः सत्यमेतन्मयोदितम्
បន្ទាប់មក មហាសមុទ្រ—ម្ចាស់នៃទន្លេទាំងឡាយ—នឹងស្ងួតរហ័ស ព្រោះត្រូវភ្លើងអោរុវៈនៅទីនេះផឹកអស់; ហើយបន្ទាប់មក ភ្លៀងមិនកើតឡើងទៀត។ ព្រោះខ្វះភ្លៀង ពិភពលោករលាយវិនាស—នេះជាសេចក្តីពិតដែលខ្ញុំបានប្រកាស។
Verse 64
एवं गंगाकृते प्रोक्तं मया तव सुरेश्वरि । शृणु सन्ध्याकृतेऽन्यच्च येन तां प्रणमाम्यहम्
ដូច្នេះហើយ ឱ សុរេស្វរី ព្រះនាងម្ចាស់នៃទេវតា ខ្ញុំបានពន្យល់ដល់ព្រះនាងអំពីហេតុផលទាក់ទងនឹងគង្គា។ ឥឡូវ សូមស្តាប់ហេតុផលមួយទៀតទាក់ទងនឹងសន្ធ្យា ដែលដោយហេតុនោះ ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំដល់នាង។