Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 56

Devanagari script

ततश्च भगवांस्तुष्टो वर्षांते तमुवाच सः । दर्शने तस्य संस्थित्वा तेजः संयम्य दारुणम्

Transliteration

tataśca bhagavāṃstuṣṭo varṣāṃte tamuvāca saḥ | darśane tasya saṃsthitvā tejaḥ saṃyamya dāruṇam

Translation

បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានព្រះភាគ ពេញព្រះហឫទ័យ បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់គាត់នៅចុងឆ្នាំមួយ; ព្រះអង្គបានបង្ហាញព្រះវត្តមាន ហើយទប់ស្កាត់ពន្លឺដ៏ខ្លាំងក្លារបស់ព្រះអង្គ។

Word by Word

• ततः: then; thereafter
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) — ‘then/from there’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle, क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘भगवान्’)

• वर्षान्ते: at the end of the year (rainy season)
• वर्षान्ते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्षान्त (प्रातिपदिक: वर्ष + अन्त)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; कालाधिकरणम् (time-locative)

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect); प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (Nominative), एकवचन; पुनरुक्त-कर्ता (resumptive pronoun)

• दर्शने: in (his) presence; at the sight
• दर्शने: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (Locative), एकवचन; विषय/अवसराधिकरणम्

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (Genitive), एकवचन

• संस्थित्वा: having stood; having remained
• संस्थित्वा: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + स्था (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (prior action)

• तेजः: radiance; fiery energy
• तेजः: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (Accusative), एकवचन

• संयम्य: having restrained
• संयम्य: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् + यम् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• दारुणम्: terrible; fierce
• दारुणम्: Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दारुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘तेजः’)

Speaker

Narrator (Bhagavān = Bhāskara/Sūrya by immediate context)

Tirtha Mahatmya

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: At the end of a year of austerity, the Lord appears before Yājñavalkya; the deity’s fierce solar radiance is visibly drawn inward, forming a gentle halo rather than blazing flames.

Characters & Entities

• Bhagavān (Bhāskara/Sūrya)
• darśana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady devotion over time culminates in divine darśana; grace appears in a form the devotee can bear.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The adhyāya’s sacred region, Hāṭakeśvara-kṣetra, where the worship matures into darśana.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied year-long worship/observance leading to darśana; no separate rite is specified in this verse.