Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

यतिभिश्च तथा ग्रामैर्वर्णग्रामैः पृथ ग्विधैः । ततं च विततं चैव घनं सुषिरमेव च

Transliteration

yatibhiśca tathā grāmairvarṇagrāmaiḥ pṛtha gvidhaiḥ | tataṃ ca vitataṃ caiva ghanaṃ suṣirameva ca

Translation

ដោយចង្វាក់វាស់វែង និងរាគៈ (rāga) ផ្សេងៗ ដោយការរៀបចំសូរ និងព្យាង្គជាច្រើនប្រភេទ; ហើយដោយឧបករណ៍តន្ត្រី—ខ្សែ តន្ត្រីស្បែកតាន (វិតតត) ឧបករណ៍រឹង (ឃន) និងខ្យល់ (សុសិរ)—ការសម្តែងរបស់នាងបានពេញលេញ។

Word by Word

• यतिभिः: with yatīs (ascetics)
• यतिभिः: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: यति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• तथा: likewise
• तथा: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (प्रकारवाचक: likewise)

• ग्रामैः: with grāmas (musical scales/sets)
• ग्रामैः: करण
• Type: Noun
• Root: ग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• वर्णग्रामैः: with groups of notes (varṇa-grāmas)
• वर्णग्रामैः: करण
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक) + ग्राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; ‘वर्णानां ग्रामाः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष

• पृथक्: separately, variously
• पृथक्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: पृथक् (अव्यय)
• Form: अव्यय (भेदवाचक: separately/variously)

• विधैः: of kinds, in types
• विधैः: करणविशेषण
• Type: Adjective
• Root: विध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ग्रामैः/वर्णग्रामैः)

• ततम्: stringed (instrument/category)
• ततम्: कर्म (Enumerated item)
• Type: Noun
• Root: तन् (धातु) + क्त (तत)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (वाद्यभेदः)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• विततम्: stretched (instrument/category)
• विततम्: कर्म (Enumerated item)
• Type: Noun
• Root: वि-तन् (धातु) + क्त (वितत)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (वाद्यभेदः)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• एव: indeed
• एव: अवधारण
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (अवधारण)

• घनम्: percussion/solid (instrument category)
• घनम्: कर्म (Enumerated item)
• Type: Noun
• Root: घन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (वाद्यभेदः)

• सुषिरम्: wind/hollow (instrument category)
• सुषिरम्: कर्म (Enumerated item)
• Type: Noun
• Root: सुषिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (वाद्यभेदः)

• एव: indeed
• एव: अवधारण
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (अवधारण)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāradeva

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotional performance with voice and a full ensemble: stringed instruments, drums, cymbals, and flutes; patterned rhythms and syllabic groupings animate the temple courtyard.

Characters & Entities

• Brāhmaṇī (a Brahmin woman)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa sanctifies refined human culture—music and rhythm—when dedicated to God at a tīrtha.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The musical offering is situated in the Kedāra devotional setting of this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; it elaborates the devotional offering as musically complete (notes, modes, and instruments).