Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

अथ सा जननी तस्य निष्क्रांता सलिलाश्रयात् । यावत्पश्यति तीरस्थं तावत्पुत्रं निपातितम्

Transliteration

atha sā jananī tasya niṣkrāṃtā salilāśrayāt | yāvatpaśyati tīrasthaṃ tāvatputraṃ nipātitam

Translation

បន្ទាប់មក មាតារបស់គាត់បានចេញពីទីស្នាក់នៅក្នុងទឹក; ហើយពេលនាងបង្វែរភ្នែកទៅកាន់ច្រាំង នាងបានឃើញកូនប្រុសរបស់នាងដេកដួលរលំ។

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रमसूचक (then)

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन

• जननी: mother
• जननी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जननी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; सा-सम्बन्धेन apposition

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक; षष्ठी (6th), एकवचन

• निष्क्रांता: came out
• निष्क्रांता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निस् + क्रम् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि प्रयोगे 'having come out'

• सलिलाश्रयात्: from the water-shelter (from the water)
• सलिलाश्रयात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: सलिल (प्रातिपदिक) + आश्रय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th), एकवचन; तत्पुरुषः (सलिलस्य आश्रयः)

• यावत्: as soon as/when
• यावत्: Sambandha (correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; यावत्-तावत् सम्बन्ध (as long as/when)

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• तीरस्थम्: standing on the bank
• तीरस्थम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तीर (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (to पुत्रम्); तत्पुरुषः (तीरे स्थितः)

• तावत्: then/just then
• तावत्: Sambandha (correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; यावत्-तावत् सम्बन्ध (then/just so long)

• पुत्रम्: son
• पुत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन

• निपातितम्: felled/knocked down
• निपातितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: नि + पत् (धातु)
• Form: णिच्-प्रत्यय (causative) + क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (to पुत्रम्) — 'made to fall/struck down'

Speaker

Purāṇic narrator (contextual narrator in Tīrthamāhātmya; exact speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: tīrtha (jalāśraya/tīra)

Visual Art Cues

Scene: From the depths, the nāga-mother rises onto the surface and looks to the bank; she beholds her son fallen and struck, the scene charged with grief and impending retribution.

Characters & Entities

• Nāga-mother (jananī)
• Rudramāla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Violence does not end with the victim; it spreads suffering to family and community, underscoring the dhārmic demand for restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The shore/bank imagery belongs to the Nāgatīrtha setting, a sacred waterscape central to the māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse narrates the mother’s discovery of the fallen child.