Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

ऋषीणामाश्रमं शुद्धं किमर्थं नो निषीदसि । तयोक्तोऽपि तदा शंभुर्बभाषे प्रहसन्निव

Transliteration

ṛṣīṇāmāśramaṃ śuddhaṃ kimarthaṃ no niṣīdasi | tayokto'pi tadā śaṃbhurbabhāṣe prahasanniva

Translation

នាងថា៖ «ទីនេះជាអាស្រមបរិសុទ្ធរបស់ព្រះឥសី—ហេតុអ្វីបានជាអ្នកមិនអង្គុយសម្រាក?» ទោះត្រូវនាងនិយាយដូច្នោះ សំប្ហូក៏ឆ្លើយតប ដូចជាកំពុងញញឹម។

Word by Word

• ऋषीणाम्: of sages
• ऋषीणाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

• आश्रमम्: hermitage
• आश्रमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• शुद्धम्: pure
• शुद्धम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शुद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (आश्रमम्-विशेषण)

• किम्-अर्थम्: why / for what purpose
• किम्-अर्थम्: Hetu (हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (for what reason)

• नः: our
• नः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक, सर्वनाम)
• Form: षष्ठी (6th), बहुवचन; एन्क्लिटिक रूप (our)

• निषीदसि: you sit down
• निषीदसि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-षद् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तया: by her
• तया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक, सर्वनाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• उक्तः: addressed / spoken to
• उक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त, past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अपि: even / also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: even/also)

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

• शम्भुः: Śambhu
• शम्भुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• बभाषे: spoke
• बभाषे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भाष् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• प्रहसन्: smiling / laughing
• प्रहसन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-हस् (धातु)
• Form: कृदन्त (शतृ, वर्तमान कृदन्त/Present participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• इव: as if
• इव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमानवाचक निपात (comparative particle)

Speaker

ṛṣibhāryā (question) and Narrator (transition to Śiva’s reply)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra āśrama-tīrtha ambience

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The woman points to the clean hermitage space, inviting the beggar-form Śambhu to sit; Śambhu responds with a gentle, knowing smile.

Characters & Entities

• Śambhu (Śiva)
• ṛṣayaḥ (sages)
• āśrama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Honoring guests through simple acts—inviting them to sit and rest—reflects dharma and sanctifies the āśrama.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra’s hermitage landscape, as narrated in Kedārakhaṇḍa’s sthala-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit hospitality: offering āsana (a seat/rest) to a guest or mendicant.