Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

यामद्वयं च संजातममावास्यां तु तत्र वै । आगताश्च गणास्तत्र बहवः शिवनोदिताः

Transliteration

yāmadvayaṃ ca saṃjātamamāvāsyāṃ tu tatra vai | āgatāśca gaṇāstatra bahavaḥ śivanoditāḥ

Translation

នៅទីនោះ ក្នុងរាត្រីអមាវាស្យា ពេលយាមពីរបានកន្លងផុតទៅ កណៈជាច្រើនបានមកដល់កន្លែងនោះ តាមព្រះសិវាបញ្ជា។

Word by Word

• यामद्वयम्: two yāmas (two watches/periods)
• यामद्वयम्: Kartṛ (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: याम (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (द्वौ यामौ)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• संजातम्: had arisen/occurred
• संजातम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + सम्- (उपसर्ग)
• Form: कृदन्त-क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (यामद्वयम्) इत्यस्य विशेषणम्

• अमावास्याम्: on the new-moon night
• अमावास्याम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अमावास्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• तु: indeed / but
• तु: Emphasis (निपातार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (निपात)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• वै: indeed
• वै: Emphasis (निपातार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (निपात)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (particle: indeed)

• आगताः: came/arrived
• आगताः: Kartṛ (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + आ- (उपसर्ग)
• Form: कृदन्त-क्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तरि

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• गणाः: attendants, hosts
• गणाः: Kartṛ (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• बहवः: many
• बहवः: Kartṛ (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (गणाः)

• शिवनोदिताः: urged/impelled by Śiva
• शिवनोदिताः: Kartṛ (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + नोदित (प्रातिपदिक; √नुद्-प्रेरणे, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (शिवेन नोदिताः) इति तृतीया-तत्पुरुषः; विशेषणम् (गणाः)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced, Māheśvara-khaṇḍa narrative frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: On amāvāsyā night, after two yāmas, the sky and the shrine precinct fill with arriving gaṇas—strange, powerful forms—summoned by Śiva’s command.

Characters & Entities

• Śiva
• Gaṇas
• Amāvāsyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time and sacred place converge; Śiva’s grace manifests through the arrival of his gaṇas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra Khaṇḍa’s setting—Kedāra tīrtha and its surrounding sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; the verse marks auspicious timing (night watches on amāvāsyā) within the sacred narrative.