Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 37

Devanagari script

अनेकरत्नसंवीतं प्रासादैश्च स्वलं कृतम् । तदंगणमनुप्राप्य उपविश्याह हव्यवाट्

Transliteration

anekaratnasaṃvītaṃ prāsādaiśca svalaṃ kṛtam | tadaṃgaṇamanuprāpya upaviśyāha havyavāṭ

Translation

ទីនោះត្រូវបានតុបតែងដោយរតនៈជាច្រើនប្រភេទ និងបានស្រស់ស្អាតដោយប្រាសាទជាច្រើន; ដល់អង្គន់នោះហើយ គាត់អង្គុយចុះ ហើយ ហវ្យវាត (អគ្គនី) បាននិយាយ។

Word by Word

• अनेकरत्नसंवीतम्: adorned with many jewels
• अनेकरत्नसंवीतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अनेक (प्रातिपदिक) + रत्न (प्रातिपदिक) + संवीत (सम्+वी धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—अनेक-रत्नैः संवीतम्; विशेषणम् (पुरम्/गृहं)

• प्रासादैः: with palaces/mansions
• प्रासादैः: Karaṇa (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: प्रासाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• सुलम्: well/amply; splendidly
• सुलम्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + अलम् (अव्यय)
• Form: अव्ययीभाव-समास; विशेषणार्थे अव्ययम्

• कृतम्: made; fashioned
• कृतम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (पुरम्) इति कर्मणि विशेषणम्

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (अंगणम्)

• अंगणम्: courtyard
• अंगणम्: Karma (कर्म/Object of gerund)
• Type: Noun
• Root: अंगण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• अनुप्राप्य: having reached
• अनुप्राप्य: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: अनु + प्र + आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया

• उपविश्य: having sat down
• उपविश्य: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: उप + विश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया

• आह: said
• आह: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह्/ब्रू (धातु; परस्मैपद-प्रयोग)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• हव्यवाट्: Havyavāṭ (Agni)
• हव्यवाट्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: हव्यवाट् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (inner precinct imagery)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Agni arrives at a courtyard ringed with gem-studded ornament and lofty palaces; he sits down, poised to speak in the divine court.

Characters & Entities

• Agni (Havyavāṭ)
• Śiva (implied by abode)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The divine abode is depicted as supremely auspicious and resplendent, indicating the spiritual majesty of Śiva’s sacred sphere.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The inner precincts associated with Śiva in the Kedāra narrative are praised through vivid palace-and-gem imagery.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit human ritual; Agni’s role as ‘carrier of offerings’ subtly echoes yajña culture without prescribing it here.