Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तत्रैव च महामात्रं निर्मितं विश्वकर्मणा । दीप्त्या परमया युक्तं निवासार्थं स्वयम्भुवः

Transliteration

tatraiva ca mahāmātraṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā | dīptyā paramayā yuktaṃ nivāsārthaṃ svayambhuvaḥ

Translation

នៅទីនោះឯង វិស្វកម្មបានសាងសង់មហាវិមានដ៏អស្ចារ្យ មហាភ្លឺរលោងដោយពន្លឺដ៏លើសលប់ ដើម្បីជាទីស្នាក់នៅសម្រាប់ស្វយಂಭូ (ព្រះព្រហ្ម)។

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (emphatic particle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• महामात्रम्: a great pavilion/structure (mahāmātra)
• महामात्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महामात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; समास: महत् + मात्र (कर्मधारय)

• निर्मितम्: constructed
• निर्मितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: निर्मि (धातु: मा/मि with निर्-उपसर्ग; क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगभाव (made/constructed)

• विश्वकर्मणा: by Viśvakarman
• विश्वकर्मणा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; समास: विश्व + कर्मन् (तत्पुरुष)

• दीप्त्या: with radiance
• दीप्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दीप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• परमया: supreme
• परमया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: परमा (प्रातिपदिक; परम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying 'दीप्त्या')

• युक्तम्: endowed/connected
• युक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु; क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying 'महामात्रम्')

• निवासार्थम्: for the purpose of residence
• निवासार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: निवास + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समास: निवासस्य अर्थः (षष्ठी-तत्पुरुष); प्रयोजनार्थे (purpose)

• स्वयम्भुवः: of Svayambhū (Brahmā)
• स्वयम्भुवः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्वयम्भू (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; समास: स्वयम् + भू (बहुव्रीहि: 'self-born')

Speaker

Lomaśa (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (Kedārakhaṇḍa setting)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Viśvakarman raises a grand, radiant mansion on a Himalayan terrace—pillars of light, jeweled roofs, and a cosmic symmetry—intended for Brahmā’s dwelling amid assembled gods.

Characters & Entities

• Viśvakarman
• Svayambhū (Brahmā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred space is portrayed as divinely prepared—radiance and order support the presence of cosmic authorities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra/Himālaya sacred locale where divine residences are established.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated; the verse describes the preparation of a divine dwelling.