Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 65

Devanagari script

तस्याः सर्वे पृष्ठतश्च गणाः परमदारुणाः । कोट्येकादशसंख्याका रौद्रा रुद्र प्रियाश्च ये

Transliteration

tasyāḥ sarve pṛṣṭhataśca gaṇāḥ paramadāruṇāḥ | koṭyekādaśasaṃkhyākā raudrā rudra priyāśca ye

Translation

នៅពីក្រោយនាង មានពួកគណៈទាំងអស់ ដ៏សាហាវខ្លាំងបំផុត—មានសភាពដូចរុទ្រ និងជាទីស្រឡាញ់របស់ព្រះរុទ្រ—មានចំនួនដល់ដប់មួយកោដិ។

Word by Word

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of गणाः)

• पृष्ठतः: from behind/behind
• पृष्ठतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पृष्ठतः (अव्यय)
• Form: स्थानवाचक-अव्यय (behind)

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• गणाः: troops, attendants
• गणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• परमदारुणाः: extremely dreadful
• परमदारुणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: परम-दारुण (प्रातिपदिक; परम + दारुण)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• कोट्येकादशसंख्याका: numbering eleven crores
• कोट्येकादशसंख्याका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कोटि-एकादश-संख्याक (प्रातिपदिक; कोटि + एकादश + संख्याक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (having the number of eleven crores)

• रौद्राः: fierce, terrible
• रौद्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• रुद्र: of Rudra
• रुद्र: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (सम्बन्धे; understood with प्रियाः)

• प्रियाः: dear, beloved
• प्रियाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (dear to Rudra)

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• ये: who/which
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम (relative pronoun)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: An immense, terrifying host of gaṇas streams behind the goddess—Rudra-like, roaring, armed, and wild—yet moving in disciplined formation, filling the horizon like a storm-cloud army.

Characters & Entities

• Gaṇas
• Rudra
• Caṇḍī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s sovereignty is cosmic in scale—countless forces rally behind the divine will to protect and uphold dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedārakhaṇḍa’s Himalayan śaiva landscape, where Rudra’s hosts are celebrated in māhātmya style.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it emphasizes the grandeur of the divine retinue rather than a specific rite.