Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 66

Devanagari script

गौरीं प्रसन्नमुद्रां च विश्वमोहनमोहनाम् । यया त्रिलोकरचना कृता ब्रह्मादिभिः सह

Transliteration

gaurīṃ prasannamudrāṃ ca viśvamohanamohanām | yayā trilokaracanā kṛtā brahmādibhiḥ saha

Translation

ព្រះអង្គបានឃើញព្រះគោរី មានកាយវិការស្ងប់ស្ងាត់ប្រកបដោយព្រះគុណ—នាងដែលបំភាន់សូម្បីអ្នកបំភាន់លោក; ដោយអานุភាពនាង រួមជាមួយព្រះព្រហ្មា និងទេវតាផ្សេងៗ ការរៀបចំត្រីលោកត្រូវបានសម្រេច។

Word by Word

• गौरीम्: Gaurī (Pārvatī)
• गौरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गौरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; संज्ञा

• प्रसन्न-मुद्राम्: with a gracious/serene gesture
• प्रसन्न-मुद्राम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक) + मुद्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• विश्व-मोहन-मोहनाम्: enchantress of the enchanter of the world (supremely captivating)
• विश्व-मोहन-मोहनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) + मोहन (प्रातिपदिक) + मोहन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; (विश्वं मोहयति इति मोहनम्; तस्यापि मोहनम्)

• यया: by whom
• यया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• त्रि-लोक-रचना: the creation/structure of the three worlds
• त्रि-लोक-रचना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक) + रचना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः (त्रयाणां लोकानां रचना)

• कृता: was made/created
• कृता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) (कृञ् करणे)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थः

• ब्रह्म-आदिभिः: by Brahmā and others
• ब्रह्म-आदिभिः: Kartr (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; (ब्रह्मा-आदि) समूहवाचक

• सह: together with
• सह: Sahartha (Accompaniment/सहार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सह-योगे अव्यय (postposition/adverb)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Gaurī appears with a tranquil, gracious gesture (prasanna-mudrā), radiating a charm that captivates even the ‘enchanter’; behind her, a subtle cosmic tableau suggests the three worlds being ordered with Brahmā and the gods under her power.

Characters & Entities

• Gaurī (Pārvatī)
• Brahmā
• Gods (ādi)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śakti is the enabling power behind cosmic order; honoring Devī is honoring the very force by which dharma and creation stand.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra-kṣetra, where the Śiva–Śakti mystery is narrated as part of the site’s sacred greatness (māhātmya).

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse supports Śakti-upāsanā through praise of Devī’s cosmic function.