Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 94

Devanagari script

इत्युक्त्वा तां स्वपत्नीं स प्रेषयामास चाश्रमम् । ततो देवाग्रतो विप्रः समाधिमगमत्तदा

Transliteration

ityuktvā tāṃ svapatnīṃ sa preṣayāmāsa cāśramam | tato devāgrato vipraḥ samādhimagamattadā

Translation

និយាយដូច្នេះហើយ គាត់បានផ្ញើភរិយារបស់ខ្លួនត្រឡប់ទៅអាស្រម។ បន្ទាប់មក នៅមុខព្រះទេវតា ព្រះព្រាហ្មណ៍បានចូលសមាធិ។

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotative/उद्धरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, वाक्यसमाप्ति/उद्धरण-निपात (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Sambandha (Gerund/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: वच् (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having said)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)

• स्वपत्नीम्: (his) own wife
• स्वपत्नीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वपत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (स्वा पत्नी), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)

• प्रेषयामास: sent
• प्रेषयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + इष् (धातु, प्रेरणे) (णिच्)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative: caused to go/sent)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय-निपात (conjunction)

• आश्रमम्: to the hermitage
• आश्रमम्: Gati-Karma (Destination/गतिकर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, ततः-शब्दः (ablatival adverb: then/from there)

• देवाग्रतः: before the gods
• देवाग्रतः: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: देव + अग्रतस् (अव्यय)
• Form: अव्ययीभाव-समासः (देवानाम् अग्रतः), अव्यय, स्थानवाचक (in front of the gods)

• विप्रः: the brahmin
• विप्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)

• समाधिम्: samādhi
• समाधिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: समाधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)

• अगमत्: entered / went into
• अगमत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तदा: at that time
• तदा: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय, कालवाचक (temporal adverb)

Speaker

Sūta/Lomaharṣaṇa (narrator) in Māheśvara Khaṇḍa frame

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The brāhmaṇa-sage gently dispatches his wife toward the hermitage path; then sits in firm posture before a subtle assembly of devas, entering deep samādhi amid Himalayan stillness.

Characters & Entities

• Devas
• Āśrama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Renunciation is undertaken with order and responsibility; samādhi is portrayed as a conscious, dharmic transition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra Khaṇḍa setting implies Kedāra’s sanctity; this verse emphasizes the āśrama and the devas’ presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

No external rite; the act is yogic samādhi performed in a sacred, witness-bearing context.