Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 85

Devanagari script

अगस्त्यः शिबिकावाही ततः क्रुद्धोऽशपन्नृपम् । विप्राणामवमंता त्वमुन्मत्तोऽजगरो भव

Transliteration

agastyaḥ śibikāvāhī tataḥ kruddho'śapannṛpam | viprāṇāmavamaṃtā tvamunmatto'jagaro bhava

Translation

អគស្ត្យៈ ដែលកំពុងសែងសិបិកា នោះបានខឹង ហើយដាក់សាបព្រះរាជា៖ «អ្នកប្រមាថព្រះព្រាហ្មណ៍ ដូច្នេះ អ្នកចូរប្រែក្លាយជាពស់អជគរ ឆ្កួតវង្វេង!»

Word by Word

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• शिबिकावाही: the palanquin-bearer
• शिबिकावाही: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शिबिका (प्रातिपदिक) + वाहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (genitive determinative): ‘शिबिकायाः वाहिन्’; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• ततः: thereupon
• ततः: Kāla/Hetu (Then/thereupon)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival adverb)

• क्रुद्धः: angry
• क्रुद्धः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (PPP/क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अशपत्: cursed
• अशपत्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• नृपम्: the king
• नृपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• विप्राणाम्: of the Brahmins
• विप्राणाम्: Sambandha (Relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम्

• अवमंता: insulter, one who disrespects
• अवमंता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अव-√मन् (धातु) → अवमन्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कर्तरि तृच्-प्रत्ययान्त (agent noun), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘अवमानकर्ता’

• त्वम्: you
• त्वम्: Sambodhana/Addressed subject
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उन्मत्तः: mad, deranged
• उन्मत्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उन्मत्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अजगरः: a python
• अजगरः: Karta (Predicate nominative/विधेय)
• Type: Noun
• Root: अजगर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• भव: become
• भव: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुषः (2nd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Agastya, still bearing the palanquin, turns with blazing eyes; the king’s pride freezes as the curse is pronounced, the air charged with tapas.

Characters & Entities

• Agastya
• Nahūṣa
• Vipras (Brāhmaṇas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Disrespecting the spiritually venerable (vipras) is a severe dharmic offense that results in immediate karmic punishment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; the Kedārakhaṇḍa provides the broader sacred setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a curse narrative emphasizing ethical conduct.