Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 75

Devanagari script

लक्ष्म्या वृतो महाविष्णुर्लक्ष्मीस्तेनैव संवृता । एवं परस्परं प्रीत्या ह्यवलोकनतत्परौ

Transliteration

lakṣmyā vṛto mahāviṣṇurlakṣmīstenaiva saṃvṛtā | evaṃ parasparaṃ prītyā hyavalokanatatparau

Translation

ព្រះមហាវិષ્ણុ ត្រូវបានព្រះលក្ខ្មីព័ទ្ធជុំវិញ ហើយព្រះលក្ខ្មីក៏ត្រូវបានព្រះអង្គអោបក្រសោបដូចគ្នា។ ដូច្នេះ ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ទៅវិញទៅមក ទាំងពីរបានផ្តោតចិត្តមើលគ្នាទៅវិញទៅមក។

Word by Word

• lakṣmyā: by Lakṣmī
• lakṣmyā: Kartr-karana (Agent/करण)
• Type: Noun
• Root: lakṣmī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• vṛtaḥ: surrounded
• vṛtaḥ: Kriya-predicate (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: vṛ (धातु) + kta-pratyaya (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्तः — ‘covered/surrounded’

• mahā-viṣṇuḥ: Mahāviṣṇu
• mahā-viṣṇuḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: mahā (प्रातिपदिक) + viṣṇu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘महान् विष्णुः’ इति कर्मधारयः

• lakṣmīḥ: Lakṣmī
• lakṣmīḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: lakṣmī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• tena: by him
• tena: Kartr-karana (Agent/करण)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम

• eva: indeed
• eva: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय

• saṃvṛtā: surrounded
• saṃvṛtā: Kriya-predicate (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: sam-vṛ (धातु) + kta-pratyaya (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्तः — ‘covered/surrounded’

• evam: thus
• evam: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: evam (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (manner adverb)

• parasparam: mutually
• parasparam: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: paraspara (प्रातिपदिक)
• Form: परस्परम् इति अव्ययीभावेन क्रियाविशेषण (reciprocal adverb)

• prītyā: out of affection
• prītyā: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: prīti (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• hi: indeed
• hi: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: hi (अव्यय)
• Form: निपात (particle), हेत्वर्थ/अवधारणार्थ (for/indeed)

• avalokana-tatparau: both intent on looking at each other
• avalokana-tatparau: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: avalokana (प्रातिपदिक) + tatpara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; ‘अवलोकने तत्परौ’ इति सप्तमी/तत्पुरुषभावः; उभयोर् विष्णु-लक्ष्म्योः विशेषणम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Lakṣmī and Mahāviṣṇu encircle one another in embrace, absorbed in mutual gaze; the scene is intimate yet sacred, emphasizing serenity and auspicious love.

Characters & Entities

• Lakṣmī
• Mahāviṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śrī and Nārāyaṇa are inseparable; devotion sees divine love as the source of wellbeing and stability.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra region is the narrative container; the verse itself is theological rather than geographical.

What ritualistic prescription is mentioned?

None stated.