Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

मुण्डे मुण्डे मतिर्भिन्ना सत्यमेतन्नृप स्फुटम् । स्वाभीष्टं कुरुते सर्वः कुर्मोऽभीष्टं वयं तथा

Transliteration

muṇḍe muṇḍe matirbhinnā satyametannṛpa sphuṭam | svābhīṣṭaṃ kurute sarvaḥ kurmo'bhīṣṭaṃ vayaṃ tathā

Translation

មតិរបស់មនុស្សម្នាក់ៗខុសគ្នា—នេះជាការពិតច្បាស់ណាស់ ព្រះមហាក្សត្រ។ មនុស្សទាំងអស់ធ្វើតាមអ្វីដែលខ្លួនពេញចិត្ត; យើងក៏នឹងធ្វើតាមបំណងរបស់យើងដែរ។

Word by Word

• muṇḍe: in (each) head / per person
• muṇḍe: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: muṇḍa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; पुनरुक्ति-प्रयोग (reduplication)

• muṇḍe: in (each) head / per person
• muṇḍe: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: muṇḍa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; पुनरुक्ति-प्रयोग

• matiḥ: mind, opinion
• matiḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: mati (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• bhinnā: different, divided
• bhinnā: Karta (Subject-complement/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: bhid (भिद् धातु) → bhinna (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying matiḥ)

• satyam: truth
• satyam: Karma/Predicate (Object-like/कर्म)
• Type: Noun
• Root: satya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; वाक्ये विधेय-भावः (predicative)

• etat: this
• etat: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: etat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; satyam इत्यस्य विशेषणम्

• nṛpa: O king
• nṛpa: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: nṛpa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• sphuṭam: clearly, plainly
• sphuṭam: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: sphuṭa (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)

• svābhīṣṭam: one's desired (thing)
• svābhīṣṭam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: sva (प्रातिपदिक) + abhīṣṭa (इष् धातु → अभि-इष्; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (स्वस्य अभिष्टम्)

• kurute: does, performs
• kurute: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: kṛ (कृ धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन

• sarvaḥ: everyone
• sarvaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sarva (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सामान्यकर्तृ (generic subject)

• kurmaḥ: we do
• kurmaḥ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: kṛ (कृ धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तम-पुरुष (1st), बहुवचन

• abhīṣṭam: desired (thing)
• abhīṣṭam: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: abhīṣṭa (इष् धातु → अभि-इष्; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• vayam: we
• vayam: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: asmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग-प्रयोगे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• tathā: thus, likewise
• tathā: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: tathā (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)

Speaker

Bhīma (continued discourse)

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: A tense roadside or forest-path exchange: a speaker states the maxim about differing minds; a king listens, troubled, while attendants stand behind.

Characters & Entities

• Bhīma
• King (nṛpa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Human opinions vary; dharma requires discernment rather than being swayed by every viewpoint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named; the verse is a reflection on human tendencies and counsel.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a statement about conduct and differing viewpoints.