Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

ततः कालेन केनापि पांडवा द्यूतनिर्जिताः । तत्राजग्मुश्च क्रमतस्तीर्थस्नानकृते भुवम्

tataḥ kālena kenāpi pāṃḍavā dyūtanirjitāḥ | tatrājagmuśca kramatastīrthasnānakṛte bhuvam

បន្ទាប់មក ក្រោយពេលកន្លងទៅមួយរយៈ បណ្ឌវៈដែលចាញ់ក្នុងល្បែងស៊ីសង បានមកដល់ទីនោះតាមលំដាប់ ដំណើរឆ្លងកាត់ដែនដី ដើម្បីងូតទឹកនៅទីរថៈបរិសុទ្ធ។

ततःthereafter
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — ‘ततः’ = तस्मात्/तदनन्तरम् (thereafter/from there)
कालेनby time; after some time
कालेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन — ‘कालेन’ (by time/after some time)
केनby some
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन — ‘केन’ (by which/ by some)
अपिeven; also
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात) — ‘अपि’ = even/also; here with ‘केन’ → ‘केनापि’ (by some)
पाण्डवाःthe Pāṇḍavas
पाण्डवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाण्डव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — ‘पाण्डवाः’ (the Pāṇḍavas)
द्यूत-निर्जिताःdefeated in gambling
द्यूत-निर्जिताः:
Karta (Subject-Qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootद्यूत (प्रातिपदिक) + नि√जि (धातु) → निर्जित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘निर्जित’ (conquered/defeated) + तत्पुरुष-समास (द्यूते निर्जिताः)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक क्रियाविशेषण) — ‘तत्र’ (there)
आजग्मुःthey came
आजग्मुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√गम् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन — ‘आजग्मुः’ (they came)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक) — ‘च’ (and)
क्रमतःsuccessively
क्रमतः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्रमतः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — ‘क्रमतः’ (in order, successively)
तीर्थ-स्नान-कृतेfor the sake of bathing at sacred fords
तीर्थ-स्नान-कृते:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक) + स्नान (प्रातिपदिक) + कृते (कृदन्त/अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन — ‘कृते’ = for the sake of; समासः (तीर्थस्नानस्य कृते)
भुवम्the earth; the land
भुवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन — ‘भुवम्’ (earth/land)

Narrator (within Māheśvarakhaṇḍa; likely Sūta/Lomaharṣaṇa addressing sages)

Scene: The Pāṇḍavas, travel-worn after the dice defeat, move in a line across varied terrain—forests, dusty paths, distant shrines—carrying minimal gear, intent on sacred baths.

P
Pāṇḍava
D
Dyūta (dice game)
T
Tīrtha
S
Snāna (ritual bath)

FAQs

After downfall, dharmic recovery is sought through tīrtha-yātrā and sacred bathing—turning suffering into purification.

The verse mentions tīrtha-snāna generally; the specific tīrtha is not named in this line.

Tīrtha-snāna—ritual bathing at sacred places—is explicitly indicated as their purpose.