Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 183
Devanagari script
धनेशश्च धनुः क्रुद्धो बिभेदबहुधा शरैः । वायुश्चक्रे च तिलशो रथं वा क्षोणिकूबरम्
Transliteration
dhaneśaśca dhanuḥ kruddho bibhedabahudhā śaraiḥ | vāyuścakre ca tilaśo rathaṃ vā kṣoṇikūbaram
Translation
ធនេឝ (គុបេរ) ដោយកំហឹង បានបាញ់ព្រួញបំបែកធ្នូឲ្យជាច្រើនបំណែក; ហើយព្រះវាយុ បានធ្វើឲ្យរថរបស់ ក្សោណិកូបរ ក្លាយជាបំណែកតូចៗ ដូចគ្រាប់ល្ងរ បែកខ្ចាត់ខ្ចាយ។
Word by Word
धनेशःDhanesha (Kubera)
धनेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधनेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'Dhanesha (Kubera)'
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
धनुःthe bow
धनुः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन — 'bow'
क्रुद्धःangered
क्रुद्धः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) + क्त → क्रुद्ध (प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — 'angered'
बिभेदbroke, split
बिभेद:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — 'split/broke'
बहुधाinto many pieces
बहुधा:
Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) — 'in many ways/into many pieces'
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन — 'with arrows'
वायुःVāyu
वायुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'Vāyu (Wind-god)'
चक्रेmade
चक्रे:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — 'did/made'
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तिलशःinto tiny bits
तिलशः:
Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतिलशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) — 'into tiny bits, like sesame grains'
रथम्the chariot
रथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — 'chariot'
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle) — 'or'
क्षोणिकूबरम्Kṣoṇikūbara
क्षोणिकूबरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षोणि-कूबर (प्रातिपदिक; घटकाः: क्षोणि + कूबर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — 'Kṣoṇikūbara (name of a chariot/warrior)'
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: Kubera/Dhaneśa, stern and wrathful, fires a volley that splinters a demon’s bow; simultaneously Vāyu whirls like a cyclone, tearing Kṣoṇikūbara’s chariot into sesame-like fragments scattered across the field.
Characters & Entities
D
Dhanesha (Kubera)V
VāyuK
KṣoṇikūbaraFAQs
When dharma is threatened, even the cosmic powers (wealth and wind) align to dismantle adharma’s instruments.
No site is referenced in this verse.
None.