Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 160

Devanagari script

सैन्येन महता युक्तो नादयन्विदिशो दिशः । सहस्राक्षश्च तं दृष्ट्वा त्यक्त्वा वाहनदंतिनम्

Transliteration

sainyena mahatā yukto nādayanvidiśo diśaḥ | sahasrākṣaśca taṃ dṛṣṭvā tyaktvā vāhanadaṃtinam

Translation

គាត់មកជាមួយកងទ័ពធំ ធ្វើឲ្យទិសទាំងអស់ និងទិសរងសូររន្ទះ។ ព្រះឥន្ទ្រ «ពាន់ភ្នែក» ឃើញគាត់ហើយ ក៏បោះបង់ដំរីជាវាហនៈរបស់ព្រះអង្គ។

Word by Word

• सैन्येन: with an army
• सैन्येन: Karaṇa (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: सैन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया, एकवचन; करण

• महता: great
• महता: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया, एकवचन; ‘सैन्येन’ विशेषण

• युक्तः: accompanied
• युक्तः: Viśeṣaṇa (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘युक्त’ = accompanied/connected

• नादयन्: making resound
• नादयन्: Kriyā (Concurrent action/सहक्रिया)
• Type: Verb
• Root: नादय् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• विदिशः: intermediate quarters
• विदिशः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विदिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन; ‘दिशः’ विशेषण (intermediate directions)

• दिशः: directions
• दिशः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन

• सहस्र-अक्षः: Sahasrākṣa (Indra)
• सहस्र-अक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (यस्य सहस्रम् अक्षाणि सः = इन्द्रः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त; पूर्वकालिक क्रिया (having abandoned)

• वाहन-दन्तिनम्: the mount-elephant (Airāvata)
• वाहन-दन्तिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाहन (प्रातिपदिक) + दन्तिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (वाहनरूपः दन्ती = वाहन-हस्तिन्/ऐरावतः)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: A vast asura army roars, shaking all directions; Indra (Sahasrākṣa) sees the oncoming force and abandons Airāvata, preparing for a different mode of engagement.

Characters & Entities

• Indra (Sahasrākṣa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the mightiest powers become humble and alert when dharma is threatened and a decisive cosmic confrontation approaches.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it functions as narrative build-up within the Kaumārikākhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse is descriptive (battle/arrival imagery).