Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 21›Shloka 153
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 153

Devanagari script

किरीटकूटस्फुरकांतिसंकुलं सुगंधिनानाकुसुमाधिवासितम् । प्रकीर्णधूमज्वलनाभमूर्धजं न्यपातयज्जंभिशिरः सकुंडलम्

Transliteration

kirīṭakūṭasphurakāṃtisaṃkulaṃ sugaṃdhinānākusumādhivāsitam | prakīrṇadhūmajvalanābhamūrdhajaṃ nyapātayajjaṃbhiśiraḥ sakuṃḍalam

Translation

ក្បាលរបស់ជម្ភៈ—ពាក់ក្រវិល—ត្រូវបានកាត់ធ្លាក់ចុះ៖ ពោរពេញដោយពន្លឺភ្លឺរលោងពីមកុដខ្ពស់ ក្រអូបដោយផ្កានានា ហើយសក់របស់វាស្រដៀងអណ្តាតភ្លើងដែលព័ទ្ធដោយផ្សែងរាយប៉ាយ។

Word by Word
किरीटcrown-
किरीट:
Sambandha (Genitive in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिरीट (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; (किरीट + कूट) षष्ठी-तत्पुरुषार्थे ‘किरीटस्य कूटम्’
कूटpeak/crest
कूट:
Visheshya (Head within compound/विशेष्य)
TypeNoun
Rootकूट (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद; (किरीटकूट + स्फुरकान्ति) तत्पुरुष-समासाङ्ग
स्फुरflashing
स्फुर:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्फुर् (धातु) → स्फुर (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formसमासपूर्वपद; (स्फुर + कान्ति) कर्मधारय/तत्पुरुषार्थे ‘स्फुरन्ती कान्तिः’
कान्तिsplendour
कान्ति:
Visheshya (Head within compound/विशेष्य)
TypeNoun
Rootकान्ति (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद; (स्फुरकान्ति + संकुल) तत्पुरुषार्थे
संकुलम्filled/crowded with
संकुलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसंकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समस्तपदं ‘किरीटकूटस्फुरकान्तिसंकुलम्’ = ‘...-संकुलम्’
सुगन्धिfragrant
सुगन्धि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुगन्धि (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; (सुगन्धि + नाना + कुसुम + अधिवासित) बहुपदसमासाङ्ग; अर्थः ‘सुगन्धिना’
नानाvarious
नाना:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिकवत्)
Formअव्यय (adverbial/quantifier) ‘various’—समासाङ्ग
कुसुमflowers
कुसुम:
Karma (Object within compound/कर्म)
TypeNoun
Rootकुसुम (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद; (नानाकुसुम + अधिवासित)
अधिवासितम्perfumed/scented (with)
अधिवासितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधि + वस् (धातु) → अधिवासित (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि; समस्तपदं ‘सुगन्धिनानाकुसुमाधिवासितम्’
प्रकीर्णscattered
प्रकीर्ण:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + किॄ (धातु) → प्रकीर्ण (कृदन्त, क्त)
Formसमासपूर्वपद; (प्रकीर्ण + धूम + ज्वलन + आभ + मूर्धज)
धूमsmoke
धूम:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootधूम (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद; (धूम + ज्वलन)
ज्वलनfire/flame
ज्वलन:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootज्वल् (धातु) → ज्वलन (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद; (ज्वलन + आभ)
आभresembling/like
आभ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआभ (प्रातिपदिक)
Formसमासमध्यपद; ‘आभ’ = ‘सदृश/प्रभा-युक्त’; (ज्वलनाभ + मूर्धज)
मूर्धजम्hair (on the head)
मूर्धजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमूर्धज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समस्तपदं ‘प्रकीर्णधूमज्वलनाभमूर्धजम्’
न्यपातयत्caused to fall / struck down
न्यपातयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + पत् (धातु) → न्यपातयत् (णिच् causative)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोगः ‘to cause to fall’
जंभof Jambha
जंभ:
Sambandha (Genitive in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजंभ (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; (जंभ + शिरस्) षष्ठी-तत्पुरुषार्थे ‘जंभस्य शिरः’
शिरःhead
शिरः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समस्तपदं ‘जंभिशिरः’
सwith
स:
Sahartha (Accompaniment marker/सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootस (अव्यय)
Formअव्यय (prefix-like particle) ‘with’—सह-अर्थे
कुंडलम्earring
कुंडलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुंडल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Jambha’s severed head falls to the ground, still radiant with a towering crown and earrings; flower-perfume clings to it; hair flares like fire wrapped in drifting smoke, creating a terrible beauty amid battle dust.

Characters & Entities
J
Jambha
C
crown (kirīṭa)
E
earrings (kuṇḍala)

FAQs

Outer splendor and pride (ornaments, crowns) cannot protect adharma; when the time ripens, wrongdoing falls despite its display.

No specific sacred site is mentioned in this verse.

None.

←Previous Verse
Next Verse→