Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 47

Devanagari script

अतिस्नेहार्द्रचित्तस्य जनेतुश्चेति भाषितम् । निशम्य धूतपापा सा प्रोवाच विनतानना

Transliteration

atisnehārdracittasya janetuśceti bhāṣitam | niśamya dhūtapāpā sā provāca vinatānanā

Translation

ពេលធូតបាបា បានស្តាប់ពាក្យរបស់បិតា ដែលចិត្តទន់ភ្លន់ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់យ៉ាងខ្លាំង នាងបានទម្លាក់មុខដោយក្តីអៀន ហើយចាប់ផ្តើមឆ្លើយ។

Word by Word

• अतिस्नेहार्द्रचित्तस्य: of (him) whose heart was softened by great affection
• अतिस्नेहार्द्रचित्तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अतिस्नेहार्द्रचित्त (प्रातिपदिक; अति + स्नेह + आर्द्र + चित्त)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक (सन्दर्भतः पुं), षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of one whose heart is very moist with affection)

• जनेतुः: of the father/progenitor
• जनेतुः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जनेतृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक

• भाषितम्: was spoken
• भाषितम्: Kriya (Predicate/विधेय)
• Type: Verb
• Root: भाष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्यय (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थ (was spoken/said)

• निशम्य: having heard
• निशम्य: Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
• Type: Verb
• Root: शम् (धातु)
• Form: नि + शम्; क्त्वान्त (absolutive); ‘श्रुत्वा’ (having heard)

• धूतपापा: Dhūtapāpā (the sinless one)
• धूतपापा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धूतपाप (प्रातिपदिक; धूत + पाप)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नाम/विशेषणवत्)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• प्रोवाच: said
• प्रोवाच: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग-प्र (said)

• विनतानना: with downcast face
• विनतानना: Karta (Apposition/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विनतानना (प्रातिपदिक; विनत + आनन)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (with a modest/bowed face)

Speaker

Narrator (contextual; Kāśīkhaṇḍa narrative voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis (typical)

Visual Art Cues

Scene: Dhūtapāpā listens, then begins to speak with her face lowered in modesty, while her father’s affectionate gaze rests upon her.

Characters & Entities

• Dhūtapāpā
• Vedaśirā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Affection should be guided by righteousness; humility and measured speech are portrayed as virtues.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within the Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī setting, but does not name a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative transition to the maiden’s response.