Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 34

Devanagari script

चक्रपुष्करिणी तीरे ज्योतीरूपेश्वरं तदा । दूरस्थोपीह यो ध्यायेत्तस्य सिद्धिरदूरतः

Transliteration

cakrapuṣkariṇī tīre jyotīrūpeśvaraṃ tadā | dūrasthopīha yo dhyāyettasya siddhiradūrataḥ

Translation

នៅកាលនោះ នៅលើច្រាំងស្រះចក្រ​ពុស្ករិណី អ្នកណាធ្វើសមាធិលើ ព្រះជ្យោតីរូបេឝ្វរៈ ទោះនៅឆ្ងាយក៏ដោយ ការសម្រេចសិទ្ធិ នឹងមកជិតដៃ។

Word by Word

• चक्रपुष्करिणी: Cakrapuṣkariṇī
• चक्रपुष्करिणी: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक) + पुष्करिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-समासः (चक्रस्य पुष्करिणी); प्रातिपदिक-रूपेण (स्थाननाम)

• तीरे: on the bank
• तीरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• ज्योतीरूपेश्वरम्: Jyotirūpeśvara
• ज्योतीरूपेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्योतिर् (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः

• तदा: then
• तदा: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

• दूरस्थः: one who is far away
• दूरस्थः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दूर (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दूरे स्थितः); विशेषणम् (यः)

• अपि: even
• अपि: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थक-निपात (even/also)

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (here)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)

• ध्यायेत्: should meditate
• ध्यायेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• सिद्धिः: success, attainment
• सिद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अदूरतः: from nearby, quickly
• अदूरतः: Manner/Result adjunct (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अदूर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (adverbial ablative in -तः) ‘from not far/near at hand’

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jyotīrūpeśvara at Cakrapuṣkariṇī

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A devotee far away sits in meditation, visualizing the radiant liṅga by the lotus-filled tank; a subtle beam of light connects mind to shrine, symbolizing swift siddhi.

Characters & Entities

• Cakrapuṣkariṇī
• Jyotīrūpeśvara
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The power of dhyāna is intensified by Kāśī’s sacred geography; sincere remembrance brings quick fruition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Cakrapuṣkariṇī tīrtha and the Jyotīrūpeśvara shrine.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dhyāna—meditation on Jyotīrūpeśvara, even without physical proximity.