Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 7

Devanagari script

ततः पादोदकात्तीर्थात्तीर्थं क्षीराब्धिसंज्ञकम् । तत्रार्जित महापुण्यो वसेत्क्षीराब्धिरोधसि

Transliteration

tataḥ pādodakāttīrthāttīrthaṃ kṣīrābdhisaṃjñakam | tatrārjita mahāpuṇyo vasetkṣīrābdhirodhasi

Translation

បន្ទាប់មក ពីទីរថៈបាទោទកៈ មានទីរថៈមួយទៀតហៅថា «ក្សីរាប្ធិ» (សមុទ្រទឹកដោះ)។ អ្នកណាទទួលបានមហាពុណនៅទីនោះ នឹងស្នាក់នៅលើឆ្នេរក្សីរាប្ធិ។

Word by Word

• ततः: from there, then
• ततः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/क्रमवाचक (ablatival adverb: ‘from there/then’)

• पादोदकात्: from the pādodaka
• पादोदकात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; तत्पुरुषः (पादस्य उदकम्)

• तीर्थात्: from the tīrtha
• तीर्थात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन

• तीर्थम्: a tīrtha (sacred place)
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विधेय-नाम (predicate)

• क्षीराब्धिसंज्ञकम्: named ‘Kṣīrābdhi’ (Ocean of Milk)
• क्षीराब्धिसंज्ञकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक) + अब्धि (प्रातिपदिक) + संज्ञक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (क्षीराब्धिः इति संज्ञा यस्य)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• अर्जितमहापुण्यः: one who has obtained great merit
• अर्जितमहापुण्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अर्जित (अर्ज्-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + महा (प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः—‘अर्जितं महत् पुण्यं येन’

• वसेत्: should dwell
• वसेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• क्षीराब्धिरोधसि: on the shore of the Ocean of Milk
• क्षीराब्धिरोधसि: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षीर (प्रातिपदिक) + अब्धि (प्रातिपदिक) + रोधस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; तत्पुरुषः (क्षीराब्धेः रोधसि = तटे)

Speaker

Skanda (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kṣīrābdhi-tīrtha

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A Kāśī tīrtha portrayed as a milky, luminous waterbody; pilgrims stand at a bright ‘shore’ with white foam-like light, offering lamps and flowers; above, faint imagery of the cosmic Kṣīra-samudra with divine beings appears as a visionary overlay.

Characters & Entities

• Pādodaka tīrtha
• Kṣīrābdhi tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage in Kāśī is mapped as a sequence of power-spots; each tīrtha grants distinct fruits culminating in exalted states.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kṣīrābdhi-named tīrtha, described as connected to/approached from the Pādodaka tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

General performance of merit-producing acts at the Kṣīrābdhi tīrtha (implied pilgrimage/worship), resulting in dwelling at its ‘shore’ (symbolic exalted realm).