Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 110

Devanagari script

ततः कैटभजित्प्राह वैनतेयं मुदान्वितः । वृतंवृतं महोदार देहिदेहि वरद्वयम्

Transliteration

tataḥ kaiṭabhajitprāha vainateyaṃ mudānvitaḥ | vṛtaṃvṛtaṃ mahodāra dehidehi varadvayam

Translation

បន្ទាប់មក ព្រះវិស្ណុ អ្នកសម្លាប់កៃតភៈ ដោយពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយ បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់វૈនតេយៈ (គរុឌ) ថា៖ «ឱ មហោដារ! ចូរជ្រើស—ជ្រើសទៅ! សូមស្នើពីខ្ញុំ ពរ២ប្រការ»។

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatas (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्/ततः (then/thereupon)

• कैटभजित्: the slayer of Kaiṭabha (Viṣṇu)
• कैटभजित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kaiṭabha (प्रातिपदिक) + jit (कृदन्त-प्रातिपदिक, √ji जय)
• Form: उपपद-तत्पुरुष (कैटभं जयति इति); पुल्लिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (Nominative)

• प्राह: said
• प्राह: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √brū (ब्रू) वचने
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• वैनतेयम्: Vainateya (Garuḍa)
• वैनतेयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: vainateya (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (Accusative)

• मुदान्वितः: filled with joy
• मुदान्वितः: Karta-predicative (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: mudā (प्रातिपदिक) + anvita (कृदन्त-प्रातिपदिक, √i/√anv-i अन्वय)
• Form: तृतीया-तत्पुरुष (मुदया अन्वितः); पुल्लिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (Nominative)

• वृतम्: chosen/asked
• वृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: vṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक, √vṛ वृञ् वरणे)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया; पुनरुक्ति-प्रयोग (emphatic repetition)

• वृतम्: chosen (indeed)
• वृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: vṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक, √vṛ वरणे)
• Form: भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया; पुनरुक्ति

• महोदार: O great-hearted one
• महोदार: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: mahodāra (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (महान् उदारः); पुल्लिङ्ग; एकवचन; सम्बोधन (Vocative)

• देहि: give
• देहि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √dā (दा) दाने
• Form: लोट् (Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• देहि: give (please)
• देहि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √dā (दा) दाने
• Form: लोट् (Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद; पुनरुक्ति (emphasis)

• वरद्वयम्: two boons
• वरद्वयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: vara (प्रातिपदिक) + dvaya (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (द्वौ वरौ); नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (Accusative)

Speaker

Viṣṇu (Kaiṭabhajit)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Kāśīkhaṇḍa interlocutor(s)

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu (Kaiṭabha-jit) joyfully addresses Garuḍa, offering two boons. The scene is luminous: Hari’s calm majesty and Garuḍa’s reverent readiness to choose wisely.

Characters & Entities

• Viṣṇu (Kaiṭabhajit)
• Kaiṭabha
• Garuḍa (Vainateya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine favor follows courageous, duty-driven action; righteous service culminates in grace (vara) from the Lord.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of the Kāśī Khaṇḍa compilation, but it narrates a pan-Puranic episode rather than praising a particular Kāśī location.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative turning point (granting of boons).