Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 20

Devanagari script

भवतीं मत्समीपस्थां युधिष्ठिरपतिव्रताम् । विश्वेशाद्दक्षिणेभागे दंडपाणेः समीपतः

Transliteration

bhavatīṃ matsamīpasthāṃ yudhiṣṭhirapativratām | viśveśāddakṣiṇebhāge daṃḍapāṇeḥ samīpataḥ

Translation

អ្នក—ជាបតិវ្រតា ស្មោះត្រង់ដល់យុធិષ્ઠិរ និងមិនរំញ័រ—នឹងស្នាក់នៅជិតខ្ញុំ នៅផ្នែកខាងត្បូងនៃវិશ્વេśa ជិតដណ្ឌបាណី។

Word by Word

• भवतीम्: you (lady)
• भवतीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; आदरार्थक-भवत्

• मत्-समīप-स्थाम्: standing near me
• मत्-समīप-स्थाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मत् (अस्मद्-षष्ठीसमर्थ; प्रातिपदिक) + समीप (प्रातिपदिक) + स्थ (कृदन्त; √स्था (धातु) + क्त)
• Form: समासः (तत्पुरुषः); स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'मत्समीप' = मम समीपम्, 'स्थ' = स्थित

• युधिष्ठिर-पतिव्रताम्: devoted to (her husband) Yudhiṣṭhira
• युधिष्ठिर-पतिव्रताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युधिष्ठिर (प्रातिपदिक) + पतिव्रता (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुषः: षष्ठी-तत्पुरुषः); स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• विश्वेशात्: from Viśveśa (Lord of the universe)
• विश्वेशात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: विश्वेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative), एकवचनम्

• दक्षिणे: on the southern
• दक्षिणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे (or पुंलिङ्गे स्थानवाचक), सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; 'दक्षिणे (भागे)'

• भागे: side/part
• भागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• दण्डपाणेः: of Daṇḍapāṇi
• दण्डपाणेः: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दण्डपाणि (प्रातिपदिक; दण्ड + पाणि)
• Form: समासः (तत्पुरुषः/कर्मधारय-प्रायः); पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्

• समीपतः: near, in the vicinity of
• समीपतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: समीपतः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)

Speaker

Bhāskara (Āditya/Sūrya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśveśa precinct (south side) near Daṇḍapāṇi

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A sacred map-like scene: Viśveśa shrine at center, with Draupadī’s sanctified presence indicated to the south, and Daṇḍapāṇi nearby as a guardian figure; pilgrims moving in pradakṣiṇā.

Characters & Entities

• Draupadī
• Yudhiṣṭhira
• Viśveśa (Viśvanātha)
• Daṇḍapāṇi
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma (pativratā steadfastness) is honored in Kāśī, and the tīrtha’s sacred map is tied to devotion and divine grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Viśveśa/Viśvanātha region of Kāśī and the nearby Daṇḍapāṇi sacred spot are highlighted.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the verse primarily gives sacred-location instruction (sthāna-nirdeśa) within Kāśī.