Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 67

Devanagari script

भार्या मूलं गृहस्थस्य भार्या मूलं सुखस्य च । भार्या धर्मफला भार्या सं तानवृद्धये

Transliteration

bhāryā mūlaṃ gṛhasthasya bhāryā mūlaṃ sukhasya ca | bhāryā dharmaphalā bhāryā saṃ tānavṛddhaye

Translation

ភរិយាជាមូលដ្ឋាននៃជីវិតគ្រហស្ថ; ភរិយាក៏ជាមូលដ្ឋាននៃសុខផងដែរ។ ភរិយាបង្កើតផលនៃធម៌ ហើយភរិយាគឺសម្រាប់ការកើនឡើងនៃពូជពង្ស។

Word by Word

• bhāryā: wife
• bhāryā: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bhāryā (भार्या प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचनम्

• mūlam: root / foundation
• mūlam: Pradhana/Predicate (विधेय)
• Type: Noun
• Root: mūla (मूल प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (प्रेडिकेट-नाम), एकवचनम्

• gṛhasthasya: of the householder
• gṛhasthasya: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: gṛhastha (गृहस्थ प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचनम्

• bhāryā: wife
• bhāryā: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bhāryā (भार्या प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम् (पुनरुक्ति)

• mūlam: foundation
• mūlam: Pradhana/Predicate (विधेय)
• Type: Noun
• Root: mūla (मूल प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्

• sukhasya: of happiness
• sukhasya: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: sukha (सुख प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचनम्

• ca: and
• ca: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (च अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• bhāryā: wife
• bhāryā: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bhāryā (भार्या प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्

• dharma-phalā: the fruit of dharma
• dharma-phalā: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: dharma (धर्म प्रातिपदिक) + phala (फल प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying bhāryā); षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मस्य फलम् इव/धर्मफलम्)

• bhāryā: wife
• bhāryā: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bhāryā (भार्या प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्

• sam: well / indeed
• sam: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: sam (सम् अव्यय)
• Form: उपसर्गसदृश अव्यय/निपात (intensifier/‘well, completely’); here used adverbially with implied ‘is’

• tāna-vṛddhaye: for the increase of progeny/lineage
• tāna-vṛddhaye: Sampradana (सम्प्रदान/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: tāna (तान प्रातिपदिक) + vṛddhi (वृद्धि प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (प्रयोजन), एकवचन; तत्पुरुषः (तानस्य वृद्धिः)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A harmonious household scene: husband and wife together at a small shrine, offering lamps and food; elders and children nearby, symbolizing dharma-fruit and lineage.

Characters & Entities

• Gṛhastha (householder)
• Bhāryā (wife)
• Dharma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Gṛhastha-dharma is sustained by a righteous partnership; the wife is honored as the foundation of dharma and wellbeing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse functions within the Kāśī-māhātmya discourse, though no single tirtha-name is specified here.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a dharma-teaching about the household order and its ethical foundations.