Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 36

Devanagari script

कलावती चित्रपटीं पश्यंतीत्थं मुहुर्मुहुः । ज्ञानवापीं ददर्शाथ श्रीविश्वेश्वरदक्षिणे

Transliteration

kalāvatī citrapaṭīṃ paśyaṃtītthaṃ muhurmuhuḥ | jñānavāpīṃ dadarśātha śrīviśveśvaradakṣiṇe

Translation

កាលាវតីបានសម្លឹងមើលក្រណាត់គំនូរដ៏អស្ចារ្យនោះម្តងហើយម្តងទៀត; បន្ទាប់មកនាងបានឃើញ “ជ្ញានវាពី” ទីរថៈបរិសុទ្ធ នៅខាងត្បូងនៃ ព្រះស្រីវិશ્વេශ්වර ក្នុងកាសី។

Word by Word

• कलावती: Kalāvatī
• कलावती: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कलावती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; व्यक्तिवाचक-नाम

• चित्रपटीम्: the picture-scroll/painted cloth
• चित्रपटीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चित्रपटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• पश्यन्ती: seeing
• पश्यन्ती: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकालिक-कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘seeing’

• इत्थम्: thus, in this manner
• इत्थम्: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: इत्थम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• मुहुः: again and again
• मुहुः: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

• मुहुः: repeatedly
• मुहुः: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्ति (reduplication for emphasis)

• ज्ञानवापीम्: the Jñānavāpī (well of knowledge)
• ज्ञानवापीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान + वापी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ज्ञानस्य वापी)

• ददर्श: saw
• ददर्श: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/सम्बन्धबोधक (particle: then)

• श्रीविश्वेश्वरदक्षिणे: to the south of Śrī Viśveśvara
• श्रीविश्वेश्वरदक्षिणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री + विश्वेश्वर + दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (श्रीविश्वेश्वरस्य दक्षिणे = to the south of Śrī Viśveśvara)

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa typically Skanda → Agastya)

Characters & Entities

• Kalāvatī
• Jñānavāpī
• Śrī Viśveśvara
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places in Kāśī are not merely locations but revelations; attentive vision leads one to recognize tīrthas connected to Śiva’s presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Jñānavāpī, identified specifically as situated to the south of Śrī Viśveśvara in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly in this verse; it primarily provides sacred topography and recognition of the tīrtha.