Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 59

Devanagari script

भक्ष्यते सर्वभक्ष्याणि त्र्यक्षप्रत्यक्षगान्यपि । सर्वावस्थासु सर्वत्र न स पश्येच्छिवं विना

Transliteration

bhakṣyate sarvabhakṣyāṇi tryakṣapratyakṣagānyapi | sarvāvasthāsu sarvatra na sa paśyecchivaṃ vinā

Translation

គាត់អាចបរិភោគអាហារគ្រប់ប្រភេទ—សូម្បីតែអ្វីដែលបានទទួលនៅចំពោះមុខព្រះអម្ចាស់មានបីភ្នែក—ក៏ដោយ; ទោះយ៉ាងណា ក្នុងគ្រប់ស្ថានភាព និងគ្រប់ទីកន្លែង គាត់មិនឃើញអ្វីក្រៅពីព្រះសិវៈឡើយ។

Word by Word

• भक्ष्यते: is eaten
• भक्ष्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भक्ष् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (passive)

• सर्व-भक्ष्याणि: all eatables
• सर्व-भक्ष्याणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + भक्ष्य (कृदन्त; भक्ष् (धातु) + यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचनम्; कर्मधारयः (सर्वाणि भक्ष्याणि)

• त्र्यक्ष-प्रत्यक्ष-गानि: even those that are directly (seen/known) by Tryakṣa (Shiva)
• त्र्यक्ष-प्रत्यक्ष-गानि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्र्यक्ष (प्रातिपदिक) + प्रत्यक्ष (प्रातिपदिक) + ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचनम्; तत्पुरुषः (त्र्यक्षस्य प्रत्यक्षं गानि/गतानि)

• अपि: even/also
• अपि: Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थ-अव्यय (also/even)

• सर्व-अवस्थासु: in all states/conditions
• सर्व-अवस्थासु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + अवस्था (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचनम्; कर्मधारयः (सर्वासु अवस्थासु)

• सर्वत्र: everywhere
• सर्वत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वत्र (अव्यय; सर्व + त्र)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्

• पश्येत्: would see
• पश्येत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

• शिवम्: Shiva
• शिवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचनम्

• विना: without
• विना: Relation (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: विना (अव्यय)
• Form: उपपद-विभक्ति-नियामक-अव्यय; विना + द्वितीया (without + Acc.)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer (unspecified)

Visual Art Cues

Scene: A devotee eating simple food; behind and within the scene, Śiva’s presence is subtly visible in all directions—faces, flames, water, and space—signifying uninterrupted vision of the Three-eyed Lord.

Characters & Entities

• Tryakṣa (Śiva)
• Śiva
• Kāśī (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The hallmark of mature bhakti is continuous Śiva-darśana—seeing Śiva everywhere and in all situations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, where the devotee’s life is depicted as uninterrupted awareness of Tryakṣa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No strict food rule is imposed here; the emphasis is on inner vision—never losing sight of Śiva.