Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 90

Devanagari script

तत्र क्रोधसमाविष्टा निघ्नंति कुलदेवताः । विवाहोत्सवकाले च मौंजीबंधादिकर्मणि

Transliteration

tatra krodhasamāviṣṭā nighnaṃti kuladevatāḥ | vivāhotsavakāle ca mauṃjībaṃdhādikarmaṇi

Translation

ក្នុងករណីដូច្នេះ ព្រះកុលទេវតា (ទេវតាអាណាព្យាបាលត្រកូល) ត្រូវកំហឹងគ្របដណ្តប់ ហើយនាំមកនូវអន្តរាយ—ជាពិសេសនៅពេលពិធីមង្គលការរៀបការ និងក្នុងសំស្ការ ដូចជា ពិធីម៉ោញជី-បន្ធ (ចងខ្សែក្រវាត់បរិសុទ្ធ) និងពិធីពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗ។

Word by Word

• तत्र: there; in that case
• तत्र: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देश/प्रसङ्गवाचक (adverb: 'there/in that case')

• क्रोध-समाविष्टाः: possessed by anger
• क्रोध-समाविष्टाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक) + समाविष्ट (कृदन्त, सम्+आ+√विश् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (क्रोधेन समाविष्टाः)

• निघ्नन्ति: strike down; destroy
• निघ्नन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √हन् (धातु) उपसर्ग: नि
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• कुल-देवताः: family deities
• कुल-देवताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक) + देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (कुलस्य देवताः)

• विवाह-उत्सव-काले: at the time of the wedding festival
• विवाह-उत्सव-काले: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विवाह (प्रातिपदिक) + उत्सव (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (विवाहस्य उत्सवः; तस्य काले)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात

• मौञ्जी-बन्ध-आदि-कर्मणि: in the rite such as the tying of the muñjā (sacred girdle)
• मौञ्जी-बन्ध-आदि-कर्मणि: Adhikarana (Occasion/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मौञ्जी (प्रातिपदिक) + बन्ध (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (मौञ्जीबन्धः आदिः यस्य तत्; तस्मिन् कर्मणि)

Speaker

Unspecified (didactic narration within Dharmāraṇya Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A wedding pavilion and an upanayana scene juxtaposed; in the unseen/liminal space, a stern yet divine kuladevatā presence (shadowed icon or glowing shrine) indicating displeasure; elders and priests attempting śānti with lamps and offerings.

Characters & Entities

• Kuladevatā (family deity)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Neglect of proper dharma in life-cycle rites can invite disharmony; honoring tradition protects auspiciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned; the verse addresses household and saṃskāra contexts.

What ritualistic prescription is mentioned?

It highlights the sensitivity of saṃskāras—especially marriage and mauñjī-bandha—implying they must be done correctly to avoid inauspicious results.