
ជំពូកនេះបង្ហាញជាសន្ទនាដែលព្រះឥសី មារកណ្ឌេយ្យ បង្ហាញ និងសរសើរ សាវិត្រី-ទីរថៈ ជាទីសក្ការៈដ៏ឧត្តម ហើយឆ្លើយសំណួររបស់ យុធិស្ឋិរ អំពី សាវិត្រី—អត្តសញ្ញាណរបស់នាង ការសមាធិពិចារណារូបសញ្ញា និងវិធីបូជាដោយគោរព។ នាងត្រូវបានលើកតម្កើងថាជា វេដមាតា (មាតានៃវេដ) ពាក់ព័ន្ធនឹងរូបភាពផ្កាឈូក និងការសមាធិឃើញនាងតាមពេលសន្ធ្យាទាំងបី៖ ព្រឹក ថ្ងៃត្រង់ និងល្ងាច ដោយកំណត់ការពិចារណាផ្សេងៗតាមរបៀបពិធីកាល។ បន្ទាប់មកមានការបញ្ជាក់លំអិតអំពីលំដាប់សុទ្ធិកម្មសម្រាប់អ្នកធម្មយាត្រា៖ ងូតទឹក និងអាចមនៈ ប្រាណាយាមដើម្បីដុតបំផ្លាញកំហុសសន្សំ ស្រោចទឹកដោយមន្ត្រ «Āpo hi ṣṭhā» និងប្រើ អឃមರ್ಷណ និងមន្ត្រវេដផ្សេងៗសម្រាប់លុបបាប។ ការជបៈ គាយត្រី បន្ទាប់ពីសន្ធ្យា ត្រូវបានលើកឡើងថាជាអនុវត្តមូលដ្ឋាន មានផលធំ—បាបក្ស័យ និងទទួលបានលោកខ្ពស់។ ក៏មានផលសម្រាប់ពិធីបុព្វបុរសនៅទីរថៈ និងការអនុវត្តចុងក្រោយនៅទីនោះ ដោយសន្យាស្ថានភាពក្រោយមរណៈដ៏ឧត្តម និងកំណើតឡើងវិញដ៏មង្គល។
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं पार्थ सावित्रीतीर्थमुत्तमम् । यत्र सिद्धा महाभागा सावित्री वेदमातृका
ព្រះមារកណ្ឌេយៈមានព្រះវាចា៖ បន្ទាប់ពីនោះភ្លាមៗ ឱ បារថៈ មានទីរថៈសាវិត្រីដ៏ឧត្តម—ទីដែលសាវិត្រីដ៏មានភាគធំ មាតានៃវេដៈ បានសម្រេចសិទ្ធិ។
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । सावित्री का द्विजश्रेष्ठ कथं वाराध्यते बुधैः । प्रसन्ना वा वरं कं च ददाति कथयस्व मे
យុធិស្ឋិរ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ទ្វិជស្រេស្ឋ! សាវិត្រី ជានរណា? ពួកប្រាជ្ញាបូជាព្រះនាងដោយរបៀបណា? ពេលព្រះនាងពេញព្រះហឫទ័យ នាងប្រទានពរអ្វី? សូមប្រាប់ខ្ញុំ។
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । पद्मा पद्मासनस्थेनाधिष्ठिता पद्मयोगिनी । सावित्रतेजःसदृशी सावित्री तेन चोच्यते
ព្រះមហាមារកណ្ឌេយ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ នាងគឺ “បដ្មា” — ត្រូវបានស្ថាបនាដោយព្រះអង្គដែលអង្គុយលើបដ្មាសនៈ ហើយមានអំណាចជាបដ្មយោគិនី។ ព្រោះមានពន្លឺតេជៈស្រដៀងសវិត្រ នាងហៅថា “សាវិត្រី”។
Verse 4
पद्मानना पद्मवर्णा पद्मपत्रनिभेक्षणा । ध्यातव्या ब्राह्मणैर्नित्यं क्षत्रवैश्यैर्यथाविधि
ព្រះនាងមានព្រះមុខដូចផ្កាឈូក មានពណ៌ដូចផ្កាឈូក និងមានព្រះនេត្រដូចក្រដាសផ្កាឈូក។ ព្រះនាងគួរឲ្យព្រះព្រាហ្មណ៍ធ្វើសមាធិរាល់ថ្ងៃ ហើយក្សត្រិយ និងវៃស្យ តាមវិធីប្បញ្ញត្តិ។
Verse 5
ब्रह्महत्याभयात्सा हि न तु शूद्रैः कदाचन । उच्चारणाद्धारणाद्वा नरके पतति ध्रुवम्
ដោយសារភ័យខ្លាចបាបធំ “ព្រហ្មហត្យា” នេះ (មន្ត្រ/ពិធី) មិនអនុញ្ញាតឲ្យសូទ្រ យកឡើយនៅពេលណាក៏ដោយ។ អ្នកណាអានបញ្ចេញសំឡេង ឬសូម្បីតែពាក់ព័ន្ធកាន់កាប់ នឹងធ្លាក់នរកជាក់ជាមិនខាន។
Verse 6
वेदोच्चारणमात्रेण क्षत्रियैर्धर्मपालकैः । जिह्वाछेदोऽस्य कर्तव्यः शूद्रस्येति विनिश्चयः
បើសូទ្រ គ្រាន់តែអានព្រះវេទ នោះក្សត្រិយ—អ្នកការពារធម៌—ត្រូវកាត់អណ្តាតរបស់គេ; នេះជាការសម្រេចច្បាស់លាស់ដែលបានបញ្ជាក់នៅទីនេះ។
Verse 7
बाला बालेन्दुसदृशी रक्तवस्त्रानुलेपना । उषःकाले तु ध्यातव्या सन्ध्या सन्धान उत्तमे
នៅពេលអរុណោទ័យ គួរធ្វើសមាធិលើព្រះនាង សន្ធ្យា ដូចក្មេងស្រីវ័យក្មេង ដូចព្រះចន្ទទន់ភ្លន់; តុបតែងដោយសម្លៀកបំពាក់ពណ៌ក្រហម និងគ្រឿងលាបកាយ—នេះជាវិធីអនុវត្តសន្ធ្យាដ៏ប្រសើរ។
Verse 8
उत्तुङ्गपीवरकुचा सुमुखी शुभदर्शना । सर्वाभरणसम्पन्ना श्वेतमाल्यानुलेपना
ព្រះនាងមានទ្រូងខ្ពស់ពេញលេញ មុខស្រស់ស្អាត និងទស្សនៈជាមង្គល; តុបតែងដោយអលង្ការគ្រប់ប្រភេទ ពាក់មាលាពណ៌ស និងគ្រឿងលាបកាយក្រអូប។
Verse 9
श्वेतवस्त्रपरिच्छन्ना श्वेतयज्ञोपवीतिनी । मध्याह्नसन्ध्या ध्यातव्या तरुणा भुक्तिमुक्तिदा
ព្រះនាងស្លៀកពាក់សម្លៀកបំពាក់ពណ៌ស និងពាក់ខ្សែយជ្ញោបវីតពណ៌ស; នៅពេលថ្ងៃត្រង់ គួរធ្វើសមាធិសន្ធ្យា ជារូបយុវតី ដែលប្រទានទាំងសុខលោកីយ៍ និងមោក្សៈ។
Verse 10
प्रदोषे तु पुनः पार्थ श्वेता पाण्डुरमूर्धजा । सुमृता तु दुर्गकान्तारे मातृवत्परिरक्षति
នៅពេលប្រទោស (សន្ធ្យាល្ងាច) ឱ បារថៈ ព្រះនាងក៏ជាពណ៌សវិញ ហើយសក់មានពណ៌ស្លេក; បើរំលឹកដោយល្អ នាងការពារនៅព្រៃព្រឹក្សាដ៏លំបាក ដូចម្តាយ។
Verse 11
विशेषेण तु राजेन्द्र सावित्रीतीर्थमुत्तमम् । स्नात्वाचम्य विधानेन मनोवाक्कायकर्मभिः
ហើយជាពិសេស ឱ ព្រះរាជាដ៏ប្រសើរ នៅសាវិត្រី-ទីរថដ៏ឧត្តម; បន្ទាប់ពីងូតទឹកបរិសុទ្ធនៅទីនោះ ហើយធ្វើអាចមនៈតាមវិធាន—(បរិសុទ្ធខ្លួន) ដោយចិត្ត ពាក្យសម្តី និងអំពើកាយ។
Verse 12
प्राणायामैर्दहेद्दोषान् सप्तजन्मार्जितान्बहून् । आपोहिष्ठेति मन्त्रेण प्रोक्षयेदात्मनस्तनुम्
ដោយការធ្វើប្រាណាយាម គួរដុតបំផ្លាញកំហុសជាច្រើនដែលសន្សំមកពី៧ជាតិ; ហើយដោយមន្ត្រាដែលចាប់ផ្តើម “Āpo hi ṣṭhā…”, គួរប្រោះទឹកបរិសុទ្ធលើកាយខ្លួន ដើម្បីសម្អាត។
Verse 13
नवषट्च तथा तिस्रस्तत्र तीर्थे नृपोत्तम । आपोहिष्ठेति त्रिरावृत्य प्रतिग्राहैर्न लिप्यते
នៅទីរថនោះ ឱ ព្រះរាជាអធិរាជ គួរធ្វើតាមចំនួន ៩ ៦ និង ៣; ដោយសូត្រ “Āpo hi ṣṭhā…” បីដង មិនត្រូវកខ្វក់ដោយទោសនៃការទទួលទាន (pratigraha) ទេ។
Verse 14
अघमर्षणं त्र्यृचं तोयं यथावेदमथापि वा । उपपापैर्न लिप्येत पद्मपत्रमिवाम्भसा
មិនថាធ្វើពិធី Aghamarṣaṇa ដោយឥចបីបទតាមវិធីវេទ ឬធ្វើដោយទឹកតាមរបៀបសាមញ្ញក៏ដោយ; គេមិនត្រូវកខ្វក់ដោយបាបតូចៗ ដូចស្លឹកផ្កាឈូកមិនសើមដោយទឹក។
Verse 15
त्र्यापं हि कुरुते विप्र उल्लेखत्रयमाचरेत् । चतुर्थं कारयेद्यस्तु ब्रह्महत्यां व्यपोहति
ព្រាហ្មណ៍គួរធ្វើពិធីទឹកបីដង និងអនុវត្តការអុល្លេខ/ការសូត្របីដង; តែអ្នកណាធ្វើជាលើកទីបួន នោះអាចបំបាត់សូម្បីបាប brahma-hatyā (ការសម្លាប់ដ៏ធ្ងន់)។
Verse 16
द्रुपदाख्यश्च यो मन्त्रो वेदे वाजसनेयके । अन्तर्जले सकृज्जप्तः सर्वपापक्षयंकरः
មន្ត្រដែលគេហៅថា “Drupada” ក្នុងវេដ Vājasaneyi នោះ—បើសូត្រតែម្តង ខណៈឈរនៅក្នុងទឹក—ជាអ្នកបំផ្លាញបាបទាំងអស់។
Verse 17
उदुत्यमिति मन्त्रेण पूजयित्वा दिवाकरम् । गायत्रीं च जपेद्देवीं पवित्रां वेदमातरम्
ក្រោយពីបូជាព្រះអាទិត្យ (ទិវាករ) ដោយមន្ត្រដែលចាប់ផ្តើមថា «ឧទុ ត្យម…» ហើយ គួរតែសូត្រជបព្រះនាង គាយត្រី—អ្នកបរិសុទ្ធកាយចិត្ត និងជាមាតានៃវេដទាំងឡាយ។
Verse 18
गायत्रीं तु जपेद्देवीं यः सन्ध्यानन्तरं द्विजः । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोकं स गच्छति
ទ្វិជៈ (អ្នកកើតពីរដង) ដែលជបព្រះនាង គាយត្រី បន្ទាប់ពីពិធីសន្ធ្យា នឹងរួចផុតពីបាបទាំងអស់ ហើយទៅដល់ព្រហ្មលោក។
Verse 19
दशभिर्जन्मभिर्लब्धं शतेन तु पुराकृतम् । त्रियुगं तु सहस्रेण गायत्री हन्ति किल्बिषम्
បាបដែលសន្សំមកពីដប់ជាតិ និងបាបបុរាណដែលបានប្រព្រឹត្តមកយូរយាររាប់រយកាល ទោះបីជាបាបដែលលាតសន្ធឹងដល់បីយុគក៏ដោយ—គាយត្រីបំផ្លាញវា ដោយជបដល់មួយពាន់ដង។
Verse 20
गायत्रीसारमात्रोऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः । नायन्त्रितश्चतुर्वेदी सर्वाशी सर्वविक्रयी
ព្រាហ្មណ៍ (វិប្រក) ដែលមានវិន័យ សូម្បីតែដឹងតែសារសំខាន់នៃគាយត្រី ក៏ប្រសើរជាង អ្នកចេះវេដទាំងបួនតែមិនសម្របសម្រួល—អ្នកញ៉ាំអ្វីក៏បាន និងលក់អ្វីក៏បាន។
Verse 21
सन्ध्याहीनोऽशुचिर्नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु । यदन्यत्कुरुते किंचिन्न तस्य फलभाग्भवेत्
អ្នកដែលខ្វះពិធីសន្ធ្យា គឺមិនបរិសុទ្ធជានិច្ច និងមិនសមរម្យសម្រាប់កិច្ចពិធីទាំងអស់; ទោះធ្វើអ្វីផ្សេងក៏ដោយ ក៏មិនបានចំណែកផលនៃកិច្ចនោះឡើយ។
Verse 22
सन्ध्यां नोपासते यस्तु ब्राह्मणो मन्दबुद्धिमान् । स जीवन्नेव शूद्रः स्यान्मृतः श्वा सम्प्रजायते
ព្រាហ្មណ៍ដែលមានបញ្ញាទាប ហើយមិនធ្វើសន្ធ្យា-ឧបាសនា នោះនៅពេលមានជីវិតក៏ធ្លាក់ចុះដូចជាសូទ្រ; ក្រោយស្លាប់គេថាកើតជាឆ្កែ។
Verse 23
सावित्रीतीर्थमासाद्य सावित्रीं यो जपेद्द्विजः । त्रैविद्यं तु फलं तस्य जायते नात्र संशयः
ពេលទៅដល់សាវិត្រី-ទីរថៈ ហើយទ្វិជណាណាដែលសូត្រជបសាវិត្រី (គាយត្រី) នោះទទួលបានផលនៃត្រៃវិទ្យា (វិទ្យាវេទទាំងបី) ដោយគ្មានសង្ស័យ។
Verse 24
पित्ःनुद्दिश्य यः स्नात्वा पिण्डनिर्वपणं नृप । कुरुते द्वादशाब्दानि तृप्यन्ति तत्पितामहाः
ឱ ព្រះរាជា អ្នកណាដែលងូតទឹកនៅទីបរិសុទ្ធនេះ ហើយឧទ្ទិសដល់បិត្របុព្វបុរស ដោយធ្វើពិណ្ឌ-និរវបណ (ពិណ្ឌទាន) ប្រសិនបើធ្វើរយៈពេលដប់ពីរឆ្នាំ នោះបិតាមហា និងបុព្វបុរសក្នុងខ្សែសាច់ញាតិ នឹងពេញចិត្តសព្វគ្រប់។
Verse 25
सावित्रीतीर्थमासाद्य यः कुर्यात्प्राणसंक्षयम् । ब्रह्मलोकं वसेत्तावद्यावदाभूतसम्प्लवम्
អ្នកណាដែលទៅដល់សាវិត្រី-ទីរថៈ ហើយនៅទីនោះធ្វើប្រណ-សំខ្យ (បញ្ចប់ជីវិត/លះបង់កាយ) នោះនឹងស្នាក់នៅព្រហ្មលោក រហូតដល់អាភូត-សំព្លវៈ គឺមហាប្រល័យនៃលោក។
Verse 26
पूर्णे चैव ततः काल इह मानुष्यतां गतः । चतुर्वेदो द्विजो राजञ्जायते विमले कुले
ពេលអវសាននៃកាលៈ (សួគ៌) នោះបានពេញលេញ ហើយត្រឡប់មកកាន់ភាពជាមនុស្សនៅទីនេះ ឱ ព្រះរាជា គេកើតជាទ្វិជដែលចេះវេទទាំងបួន ក្នុងត្រកូលបរិសុទ្ធ និងគ្មានកំហុស។
Verse 27
धनधान्यचयोपेतः पुत्रपौत्रसमन्वितः । व्याधिशोकविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्
អ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិ និងស្តុកស្រូវធញ្ញជាតិពេញលេញ មានកូន និងចៅជាប្រសិទ្ធិ ពីរោគា និងទុក្ខសោកបានរួចផុត នឹងរស់បានមួយរយរដូវសរទ—អាយុវែងពេញលេញ។
Verse 200
अध्याय
អធ្យាយ — សញ្ញាបញ្ចប់ជំពូក។