Adhyaya 15
Rudra SamhitaKumara KhandaAdhyaya 1572 Verses

गणेश-वाक्यं तथा गणानां समर-सन्नाहः | Gaṇeśa’s Challenge and the Mustering of the Gaṇas

អធ្យាយ ១៥ ជាបុព្វកថាសង្គ្រាម និងពាក្យប្រកួតប្រជែង។ ព្រះព្រហ្មា​ពណ៌នាថា បន្ទាប់ពីទទួលព្រះបន្ទូលពីអំណាចដ៏ខ្លាំង ក្រុមទាំងអស់បានសម្រេចចិត្តមាំមួន ហើយធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីស្ថាន/វិហាររបស់ព្រះសិវៈ ដោយត្រៀមខ្លួនពេញលេញសម្រាប់ការប៉ះទង្គិច។ ព្រះគណេសឃើញកាណៈឧត្តមមកដល់ ក៏ឈរនៅទម្រង់យុទ្ធ ហៅពួកគេមកនិយាយផ្ទាល់។ ព្រះអង្គដាក់ការជួបនេះជាការសាកល្បងភាពស្មោះត្រង់ក្នុងការអនុវត្តព្រះបញ្ជាព្រះសិវៈ (śivājñā-paripālana) ហើយបញ្ជាក់ថាព្រះអង្គជាកុមារ (bāla) ដើម្បីបង្កើនភាពអៀនខ្មាស និងអត្ថន័យបង្រៀន៖ បើអ្នកចម្បាំងចាស់ទុំប្រយុទ្ធនឹងកុមារ ការខ្មាសនឹងត្រឡប់ទៅលើពួកគេ ហើយក្លាយជាភស្តុតាងចំពោះព្រះបារវតី និងព្រះសិវៈ។ ព្រះអង្គបង្គាប់ឲ្យយល់លក្ខខណ្ឌ ហើយចូលប្រយុទ្ធតាមដែលគួរ ប្រកាសថា គ្មានអ្នកណានៅក្នុងលោកទាំងបីអាចរារាំងអ្វីដែលនឹងកើតឡើង។ ដូច្នេះ កាណៈត្រូវបានរំលឹក និងរំញោច យកអាវុធនានា ប្រមូលផ្តុំសម្រាប់សង្គ្រាម បង្ហាញន័យអំពីអំណាច វិន័យ និងលីឡាព្រះទេវតាក្រោមអធិបតេយ្យភាពព្រះសិវៈ។

Shlokas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ता विभुना तेन निश्चयं परमं गताः । सन्नद्धास्तु तदा तत्र जग्मुश्च शिवमन्दिरम्

ព្រះព្រហ្មបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ពួកគេបានទទួលការណែនាំពីព្រះអម្ចាស់ដ៏គ្របដណ្តប់ទាំងអស់នោះ ហើយបានឈានដល់សេចក្តីសម្រេចចិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។ បន្ទាប់មក ពួកគេបានត្រៀមខ្លួនពេញលេញនៅទីនោះ ហើយបានទៅកាន់ព្រះវិហាររបស់ព្រះសិវៈ។

Verse 2

गणेशोऽपि तथा दृष्ट्वा ह्यायातान्गणसत्तमान् । युद्धाऽऽटोपं विधायैव स्थितांश्चैवाब्रवीदिदम्

ព្រះគណេសផងដែរ ពេលឃើញពួកគណៈដ៏ប្រសើរបំផុតមកដល់ ក៏ភ្លាមៗត្រៀមខ្លួនក្នុងសភាពសង្គ្រាម ហើយឈរយ៉ាងមាំមួន និយាយពាក្យទាំងនេះទៅកាន់ពួកគេ។

Verse 3

गणेश उवाच । आयांतु गणपास्सर्वे शिवाज्ञाप रिपालकाः । अहमेकश्च बालश्च शिवाज्ञापरिपालकः

ព្រះគណេសបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «សូមឲ្យគណៈទាំងអស់មក—អ្នកថែរក្សាព្រះបញ្ជារបស់ព្រះសិវៈ។ ខ្ញុំតែម្នាក់ឯងជាក្មេង ប៉ុន្តែខ្ញុំក៏ជាអ្នកថែរក្សាព្រះបញ្ជារបស់ព្រះសិវៈដែរ»។

Verse 4

तथापि पश्यतां देवी पार्वती सूनुजं बलम् । शिवश्च स्वगणानां तु बलं पश्यतु वै पुनः

ទោះជាយ៉ាងណា សូមឲ្យ ព្រះនាងបារវតី ទស្សនាកម្លាំងរបស់ព្រះបុត្រា; ហើយសូមឲ្យ ព្រះសិវៈ វិញម្ដងទៀត ទស្សនាអំណាចនៃគណៈ (gaṇa) របស់ព្រះអង្គផ្ទាល់។

Verse 5

बलवद्बालयुद्धं च भवानीशिव पक्षयोः । भवद्भिश्च कृतं युद्धं पूर्वं युद्धविशारदैः

សង្គ្រាមដ៏កាចសាហាវ ប៉ុន្តែមានលក្ខណៈដូចក្មេង បានកើតឡើងរវាងភាគីទាំងពីរ—ភាគីព្រះនាងភវានី និងភាគីព្រះសិវៈ។ ពិតប្រាកដណាស់ អ្នកទាំងឡាយ ដែលជាវីរបុរសជំនាញសង្គ្រាម កាលមុនក៏ធ្លាប់ធ្វើសង្គ្រាមបែបនេះមកហើយ។

Verse 6

मया पूर्वं कृतं नैव बालोस्मि क्रियतेऽधुना । तथापि भवतां लज्जा गिरिजाशिवयोरिह

«ខ្ញុំមិនបានធ្វើរឿងនេះពីមុនទេ; ខ្ញុំគ្រាន់តែក្មេង ហើយឥឡូវនេះទើបធ្វើ។ ទោះជាយ៉ាងណា ក្នុងរឿងនេះ អ្នកទាំងឡាយគួរមានការខ្មាសអៀន និងការរក្សាមារយាទ ចំពោះ គិរិជា និង ព្រះសិវៈ នៅទីនេះ»។

Verse 7

ममैवं तु भवेन्नैव वैपरीत्यं भविष्यति । ममैव भवतां लज्जा गिरिजाशिवयोरिह

«ដូចដែលខ្ញុំបាននិយាយ នឹងកើតឡើងពិតប្រាកដ—មិនមានការប្រែប្រួលឡើយ។ នៅទីនេះ ក្នុងរឿងដែលពាក់ព័ន្ធនឹង គិរិជា និង ព្រះសិវៈ ការខ្មាសអៀន (បើមានអំពើមិនសមរម្យ) នឹងធ្លាក់លើខ្ញុំតែម្នាក់ មិនមែនលើអ្នកទាំងឡាយទេ»។

Verse 8

एवं ज्ञात्वा च कर्त्तव्यः समरश्च गणेश्वराः । भवद्भिस्स्वामिनं दृष्ट्वा मया च मातरं तदा

ដូច្នេះហើយ ដោយបានដឹងនេះ ឱ ពួកគណេឝ្វរៈ អ្នកទាំងឡាយត្រូវចាប់ផ្តើមសង្គ្រាមឥឡូវនេះ។ អ្នកទាំងឡាយបានឃើញព្រះអម្ចាស់របស់ខ្លួន ហើយខ្ញុំផងដែរ នៅពេលនោះ បានឃើញព្រះមាតា។

Verse 9

क्रियते कीदृशं युद्धं भवितव्यं भवत्विति । तस्य वै वारणे कोऽपि न समर्थस्त्रिलोकके

«សង្គ្រាមបែបណាដែលត្រូវធ្វើ? អ្វីដែលវាសនាកំណត់ សូមឲ្យកើតឡើងដូច្នោះ»។ ដោយសេចក្តីសម្រេចដូចនេះ គ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងបីលោកអាចទប់ស្កាត់ព្រឹត្តិការណ៍នោះបានឡើយ។

Verse 10

ब्रह्मोवाच । इत्येवं भर्त्सितास्ते तु दंडभूषितबाहवः । विविधान्यायुधान्येवं धृत्वा ते च समाययुः

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីត្រូវបានស្តីបន្ទោស ពួកយោធាទាំងនោះ—ដែលដៃតុបតែងដោយដំបង—បានកាន់អាវុធនានា ហើយមកប្រមូលផ្តុំគ្នា ដើម្បីត្រៀមខ្លួន។

Verse 11

घर्षयन्तस्तथा दंतान् हुंकृत्य च पुनःपुनः । पश्य पश्य ब्रुवंतश्च गणास्ते समुपागताः

ពួកគណៈទាំងនោះបានមកដល់—កិនធ្មេញ ហ៊ុងក្រិត «ហ៊ុំ» ម្តងហើយម្តងទៀត ហើយស្រែកឡើងជាញឹកញាប់ថា «មើល! មើល!»—ហើយរត់ប្រញាប់មកនៅមុខអ្នក។

Verse 12

नंदी प्रथममागत्य धृत्वा पादं व्यकर्षयत् । धावन्भृंगी द्वितीयं च पादं धृत्वा गणस्य च

នន្ទីមកមុនគេ ចាប់ជើងហើយទាញថយក្រោយ។ បន្ទាប់មក ភ្រឹង្គីរត់មក ចាប់ជើងទីពីររបស់អ្នកបម្រើនោះផងដែរ។

Verse 13

यावत्पादे विकर्षन्तौ तावद्धस्तेन वै गणः । आहत्य हस्तयोस्ताभ्यामुत्क्षिप्तौ पादकौ स्वयम्

ដរាបណាពួកគេទាញដោយជើង កណៈ (គណេស) វាយពួកគេដោយដៃ។ ពេលវាយលើដៃរបស់ពួកគេហើយ គាត់បានលើកជើងទាំងពីរឡើង ហើយបោះចោលដោយខ្លួនឯង។

Verse 14

अथ देवीसुतो वीरस्सगृह्य परिघं बृहत् । द्वारस्थितो गणपतिः सर्वानापोथयत्तदा

បន្ទាប់មក បុត្រាដ៏ក្លាហានរបស់ព្រះនាង គឺព្រះគណបតី បានកាន់ដំបងដែកយ៉ាងធំមួយ ដោយឈរនៅមាត់ទ្វារ ព្រះអង្គបានវាយបក និងរុញច្រានពួកគេទាំងអស់ចេញនៅពេលនោះ។

Verse 15

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वि० रुद्रसंहितायां च कुमारखण्डे गणेशयुद्धवर्णनं नाम पञ्चदशोऽध्यायः

ដូច្នេះ នៅក្នុងព្រះសិវមហាបុរាណ ភាគទីពីរ ក្នុងរុទ្រសំហិតា និងក្នុងកុមារខណ្ឌ—បញ្ចប់ជំពូកទីដប់ប្រាំ ដែលមានចំណងជើងថា «ការពិពណ៌នាអំពីសមរភូមិដែលពាក់ព័ន្ធនឹងព្រះគណេស»។

Verse 16

केषांचिजानुनी तत्र केषांचित्स्कंधकास्तथा । सम्मुखे चागता ये वै ते सर्वे हृदये हताः

នៅទីនោះ អ្នកខ្លះត្រូវបានវាយត្រង់ជង្គង់ ហើយអ្នកខ្លះទៀតត្រង់ស្មាដូចគ្នា។ ហើយអ្នកដែលបានចេញមកប្រឈមមុខនឹងការវាយលុក—ពួកគេទាំងអស់ត្រូវបានវាយប្រហារចំតំបន់បេះដូង។

Verse 17

केचिच्च पतिताभूमौ केचिच्च विदिशो गताः । केषांचिच्चरणौ छिन्नौ केचिच्छर्वान्तिकं गताः

ខ្លះដួលលើដី; ខ្លះរត់គេចទៅទិសផ្សេងៗ។ ខ្លះត្រូវកាត់ជើង; ខ្លះទៅដល់ជិតព្រះសរវៈ (ព្រះសិវៈ) គឺស្លាប់ហើយចូលទៅក្នុងសាន្និធ្យរបស់ទ្រង់។

Verse 18

तेषां मध्ये तु कश्चिद्वै संग्रामे सम्मुखो न हि । सिंहं दृष्ट्वा यथा यांति मृगाश्चैव दिशो दश

ក្នុងចំណោមពួកគេ មិនមាននរណាម្នាក់ឈរប្រឈមមុខសង្គ្រាមឡើយ។ ដូចសត្វក្តាន់ឃើញសត្វសិង្ហ ហើយរត់គេចទៅទិសទាំងដប់ ដូច្នោះពួកគេក៏ខ្ចាត់ខ្ចាយដោយភ័យ។

Verse 19

तथा ते च गणास्सर्वे गताश्चैव सहस्रशः । परावृत्य तथा सोपि सुद्वारि समुपस्थितः

ដូច្នោះ ព្រះគណៈទាំងអស់នោះបានចាកចេញជាពាន់ៗ។ បន្ទាប់មក គាត់ក៏បត់ត្រឡប់វិញ ហើយមកឈរនៅទ្វារដ៏មង្គល។

Verse 20

कल्पांतकरणे कालो दृश्यते च भयंकरः । यथा तथैव दृष्टस्स सर्वेषां प्रलयंकरः

នៅពេលកាលបញ្ចប់កល្បៈ កាលៈត្រូវបានឃើញថាគួរឱ្យភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំង។ មើលឃើញយ៉ាងណាក៏ដោយ គាត់ជាអ្នកបង្កការលាយលះ (ប្រល័យ) សម្រាប់សត្វទាំងអស់។

Verse 21

एतस्मिन्समये चैव सरमेशसुरेश्वराः । प्रेरिता नारदेनेह देवास्सर्वे समागमन्

នៅក្នុងកាលនោះឯង ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតាទាំងឡាយ ជាមួយទេវតាដ៏ប្រសើរ បន្ទាប់ពីត្រូវព្រះនារ​ទៈជំរុញក្នុងរឿងនេះ ទេវទាំងអស់បានប្រមូលផ្តុំមកទីនោះ។

Verse 22

समब्रुवंस्तदा सर्वे शिव स्य हितकाम्यया । पुरःस्थित्वा शिवं नत्वा ह्याज्ञां देहि प्रभो इति

បន្ទាប់មក ពួកគេទាំងអស់ ដោយប្រាថ្នាសុខសាន្តប្រយោជន៍ដល់ព្រះសិវៈ បានឈរនៅមុខព្រះអង្គ ហើយកោតបូជាចំពោះព្រះសិវៈ ទូលថា៖ «ព្រះអម្ចាស់អើយ សូមប្រទានព្រះបញ្ជារបស់ព្រះអង្គដល់យើង»។

Verse 23

त्वं परब्रह्म सर्वेशस्सर्वे च तव सेवकाः । सृष्टेः कर्ता सदा भर्ता संहर्ता परमेश्वरः

ព្រះអង្គជាព្រះព្រហ្មដ៏អតិបរមា ជាព្រះអម្ចាស់នៃសកលលោក; សត្វលោកទាំងអស់ជាអ្នកបម្រើរបស់ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គជាអ្នកបង្កើតសកល ជាអ្នកថែរក្សាជានិច្ច និងជាអ្នកលាយបញ្ចប់—ឱ ពរ​មេឝ្វរ។

Verse 24

रजस्सत्त्वतमोरूपो लीलया निर्गुणः स्वतः । का लीला रचिता चाद्य तामिदानीं वद प्रभो

ឱ ព្រះអម្ចាស់ ទោះព្រះអង្គដោយសភាពដើមជានិរគុណ (លើសគុណទាំងបី) ក៏ដោយលីឡាទេវី ព្រះអង្គទទួលរូបរាជស សត្តវ និងតមស។ លីឡាដែលព្រះអង្គបានរៀបចំតាំងពីដើមនោះជាអ្វី? សូមប្រាប់ខ្ញុំឥឡូវនេះ ឱ ព្រះម្ចាស់។

Verse 25

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां मुनिश्रेष्ठ महेश्वरः । गणान् भिन्नांस्तदा दृष्ट्वा तेभ्यस्सर्वं न्यवेदयत्

ព្រះព្រហ្មបានមានព្រះវាចា៖ ឱ មុនីដ៏ប្រសើរ បន្ទាប់ពីស្តាប់ពាក្យរបស់ពួកគេដូច្នេះ មហេឝ្វរ (ព្រះសិវៈ) បានឃើញថា ពួកគណៈបានបែកបាក់គ្នា ហើយព្រះអង្គបានបង្ហាញអ្វីៗទាំងអស់ដល់ពួកគេ ដោយពន្យល់យ៉ាងពេញលេញ។

Verse 26

अथ सर्वेश्वरस्तत्र शंकरो मुनिसत्तम । विहस्य गिरिजानाथो ब्रह्माणं मामुवाच ह

បន្ទាប់មក ឱ មុនីដ៏ប្រសើរ នៅទីនោះ សង្ករ ជាព្រះអម្ចាស់នៃសកលលោក បានញញឹម; ហើយព្រះនាថនៃគិរីជា (ស្វាមីនៃបារវតី) បានមានព្រះវាចាទៅកាន់ខ្ញុំ ព្រះព្រហ្ម។

Verse 27

शिव उवाच । ब्रह्मञ्छृणु मम द्वारि बाल एकस्समास्थितः । महाबलो यष्टिपाणिर्गेहावेशनिवारकः

ព្រះសិវៈមានព្រះបន្ទូល៖ «ឱ ព្រះព្រហ្មា សូមស្តាប់។ នៅមុខទ្វាររបស់យើង មានក្មេងប្រុសម្នាក់ឈរយាម—កម្លាំងមហិមា កាន់ដំបងក្នុងដៃ—រារាំងមិនឲ្យអ្នកណាចូលផ្ទះបាន»។

Verse 28

महाप्रहारकर्ताऽसौ मत्पार्षदविघातकः । पराजयः कृतस्तेन मद्गणानां बलादिह

អង្គនោះជាអ្នកវាយប្រហារដ៏ខ្លាំងក្លា ជាអ្នកបំផ្លាញបរិវាររបស់ខ្ញុំ។ នៅទីនេះ ដោយកម្លាំងសុទ្ធៗ អង្គនោះបានធ្វើឲ្យគណៈ (gaṇa) របស់ខ្ញុំទទួលបរាជ័យ។

Verse 29

ब्रह्मन् त्वयैव गंतव्यं प्रसाद्योऽयं महाबलः । यथा ब्रह्मन्नयः स्याद्वै तथा कार्यं त्वया विधे

ឱ ព្រហ្មន៍ អ្នកត្រូវទៅដោយខ្លួនឯង ដើម្បីសូមព្រះគុណពីអង្គដ៏មានកម្លាំងធំនេះ។ ឱ ព្រហ្មន៍ ឱ វិធិ (អ្នកបង្កើត) ចូរធ្វើដូច្នេះ ដើម្បីឲ្យសន្តិភាព និងការណែនាំត្រឹមត្រូវបានបង្កើតឡើងពិតប្រាកដ។

Verse 30

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य प्रभोर्वाक्यमज्ञात्वाऽज्ञानमोहितः । तदीयनिकटं तात सर्वैरृषिवरैरयाम्

ព្រះព្រហ្មមានព្រះវាចា៖ លឺព្រះវាចារបស់ព្រះអម្ចាស់ដូច្នេះហើយ តែខ្ញុំមិនយល់ទេ—ត្រូវអវិជ្ជាបំបាំងចិត្ត—ឱ កូនអើយ ខ្ញុំជាមួយនឹងឥសីដ៏ប្រសើរទាំងអស់ បានចូលទៅជិតព្រះអង្គ។

Verse 31

समायान्तं च मां दृष्ट्वा स गणेशो महाबली । क्रोधं कृत्वा समभ्येत्य मम श्मश्रूण्यवाकिरत्

ពេលឃើញខ្ញុំកំពុងមកជិត នោះព្រះគណេសដ៏មានកម្លាំងមហិមា កើតកំហឹង ហើយចូលមកជិតខ្ញុំ ទាញរោមពុកមាត់/ពុកចង្ការរបស់ខ្ញុំ ហើយបោះរាលដាលចុះ។

Verse 32

क्षम्यतां क्षम्यतां देव न युद्धार्थं समागतः । ब्राह्मणोहमनुग्राह्यः शांतिकर्तानुपद्रवः

«សូមអភ័យទោស សូមអភ័យទោស ព្រះអម្ចាស់! ខ្ញុំមកទីនេះមិនមែនដើម្បីសង្គ្រាមទេ។ ខ្ញុំជាព្រាហ្មណ៍ គួរឲ្យទទួលព្រះគុណ; ខ្ញុំជាអ្នកបង្កសន្តិភាព មិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ឡើយ»។

Verse 33

इत्येवं ब्रुवति ब्रह्मंस्तावत्परिघमाददे । स गणेशो महावीरो बालोऽबालपराक्रमः

នៅពេលព្រះព្រហ្មា (Brahmā) កំពុងមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះ ព្រះគណេស (Gaṇeśa) វីរបុរសដ៏មហិមា បានចាប់យកដំបងដែកធំមួយភ្លាមៗ។ ទោះជាក្មេងក៏ដោយ ព្រះអង្គមានកម្លាំង និងវីរភាពលើសមនុស្សធម្មតា។

Verse 34

गृहीतपरिघं दृष्ट्वा तं गणेशं महाबलम् । पलायनपरो यातस्त्वहं द्रुततरं तदा

ពេលឃើញព្រះគណេស (Gaṇeśa) ដ៏មានកម្លាំងមហិមា កាន់ដំបងដែកធ្ងន់នោះ ខ្ញុំបានបែរទៅរត់គេចភ្លាមៗ ហើយប្រញាប់រត់ឆាប់ជាងមុនទៀត។

Verse 35

यात यात ब्रुवंतस्ते परिघेन हतास्तदा । स्वयं च पतिताः केचित्केचित्तेन निपातिताः

ពួកគេហៅស្រែកថា «ទៅៗ!» ប៉ុន្តែពេលនោះត្រូវដំបងដែកវាយដួល។ ខ្លះដួលដោយខ្លួនឯង ខ្លះទៀតត្រូវការវាយនោះធ្វើឲ្យដួលចុះ។

Verse 36

केचिच्च शिवसामीप्यं गत्वा तत्क्षणमात्रतः । शिवं विज्ञापयांचक्रुस्तद्वृत्तां तमशेषतः

មនុស្សខ្លះ បានចូលទៅជិតព្រះសិវៈភ្លាមៗ ហើយក្នុងពេលតែបន្តិច ក៏បានទូលបង្គំជម្រាបព្រះសិវៈយ៉ាងពេញលេញ អំពីដំណើររឿងទាំងមូលនៃហេតុការណ៍ទាំងនោះ។

Verse 37

तथाविधांश्च तान् दृष्ट्वा तद्वृत्तांतं निशम्य सः । अपारमादधे कोपं हरो लीलाविशारदः

ព្រះហរៈ ដែលជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងលីឡាទេវៈ បានឃើញពួកគេនៅក្នុងសភាពនោះ ហើយបានស្តាប់រឿងរ៉ាវទាំងមូល នោះព្រះអង្គត្រូវបានកំហឹងអសীমគ្របដណ្តប់។

Verse 38

इंद्रादिकान्देवगणान् षण्मुखप्रवरान् गणान् । भूतप्रेतपिशाचांश्च सर्वानादेशयत्तदा

បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានបញ្ជាទៅកាន់ទាំងអស់៖ ក្រុមទេវតាចាប់ពី ព្រះឥន្ទ្រ, ក្រុមគណៈដ៏ឧត្តម ដឹកនាំដោយ ព្រះសណ្មុខ (មានមុខប្រាំមួយ), ហើយក៏ដល់ភូត ព្រេត និងពិសាច ទាំងអស់ផងដែរ។

Verse 39

ते सर्वे च यथायोग्यं गतास्ते सर्वतो दिशम् । तं गणं हंतुकामा हि शिवाज्ञाता उदायुधाः

បន្ទាប់មក ពួកគេទាំងអស់ តាមដែលសមគួរ បានចេញដំណើរទៅគ្រប់ទិស—កាន់អាវុធ និងប្រតិបត្តិតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះសិវៈ—ដោយប្រាថ្នាពិតប្រាកដចង់សម្លាប់គណៈនោះ។

Verse 40

यस्य यस्यायुधं यच्च तत्तत्सर्वं विशेषतः । तद्गणेशोपरि बलात्समागत्य विमोचितम्

អាវុធណាដែលជារបស់អ្នកណា—មួយៗទាំងអស់ដោយច្បាស់លាស់—ត្រូវបានទាញដោយកម្លាំងទៅរកព្រះគណេឝ ហើយពេលទៅដល់ទ្រង់ វាបានធ្លាក់ចុះ បាត់អានុភាព មិនអាចប្រើបាន។

Verse 41

हाहाकारो महानासीत्त्रैलोक्ये सचराचरे । त्रिलोकस्था जनास्सर्वे संशयं परमं गताः

ស្រែកអាសូរយ៉ាងខ្លាំងបានកើតឡើងទូទាំងត្រៃលោក ទាំងអ្វីដែលចល័ត និងអចល័ត។ សត្វលោកទាំងអស់នៅក្នុងត្រៃលោក ត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយសង្ស័យ និងភាពមិនប្រាកដចិត្តយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។

Verse 42

न यातं ब्रह्मणोऽप्यायुर्ब्रह्मांड क्षयमेति हि । अकाले च तथा नूनं शिवेच्छावशतः स्वयम्

សូម្បីតែអាយុកាលដែលបានកំណត់សម្រាប់ព្រះព្រហ្មា ក៏មិនទាន់ផុតទៅទេ ហើយសកលលោក—ព្រះអណ្ឌកោស—ក៏មិនទាន់ដល់ពេលរលាយបាត់។ ប៉ុន្តែវាបានកើតឡើងមុនកាលកំណត់ មិនតាមរដូវ—ពិតប្រាកដដោយព្រះឆន្ទៈអធិបតេយ្យរបស់ព្រះសិវៈផ្ទាល់។

Verse 43

ते सर्वे चागतास्तत्र षण्मुखाद्याश्च ये पुनः । देवा व्यर्थायुधा जाता आश्चर्यं परमं गताः

បន្ទាប់មក ពួកគេទាំងអស់បានមកដល់ទីនោះ រួមទាំង ឥន្ទ្រា-សេនានី Ṣaṇmukha និងអ្នកដទៃ។ អាវុធរបស់ទេវតាទាំងឡាយក្លាយជាឥតប្រយោជន៍ ហើយពួកគេត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយការភ្ញាក់ផ្អើលដ៏អស្ចារ្យបំផុត។

Verse 44

एतस्मिन्नन्तरे देवी जगदम्बा विबोधना । ज्ञात्वा तच्चरितं सर्वमपारं क्रोधमादधे

នៅចន្លោះនោះ ព្រះនាងទេវី—ជគទម្ភា អ្នកភ្ញាក់ដឹង និងមានប្រាជ្ញា—បានយល់ដឹងអំពីដំណើរនៃការប្រព្រឹត្តទាំងមូល ហើយទទួលយកកំហឹងដ៏មិនអាចវាស់បាន។

Verse 45

शक्तिद्वयं तदा तत्र तया देव्या मुनीश्वर । निर्मितं स्वगणस्यैव सर्वसाहाय्यहेतवे

ឱ ព្រះមហាមុនីជាអធិរាជនៃអ្នកប្រាជ្ញ! នៅពេលនោះ នៅទីនោះ ព្រះនាងទេវីបានបង្កើតអំណាចពីរយ៉ាង សម្រាប់ពួកគណៈបរិវាររបស់នាងផ្ទាល់ ដើម្បីជាជំនួយគ្រប់ប្រភេទ។

Verse 46

एका प्रचंडरूपं च धृत्वातिष्ठन्महामुने । श्यामपर्वतसंकांशं विस्तीर्य मुखगह्वरम्

ឱ មហាមុនី! មួយក្នុងចំណោមនោះបានទទួលរូបរាងដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំង ហើយឈរយ៉ាងមាំមួន; រាងកាយនាងងងឹតដូចភ្នំខៀវខ្មៅ ហើយនាងពង្រីករូងជ្រៅនៃមាត់ឱ្យទូលាយ។

Verse 47

एका विद्युत्स्वरूपा च बहुहस्तसमन्विता । भयंकरा महादेवी दुष्टदंडविधायिनी

នាងមានតែមួយ ប៉ុន្តែភ្លឺរលោងដូចរន្ទះ ហើយមានដៃជាច្រើន។ ព្រះមហាទេវីនោះមានរូបរាងគួរឱ្យភ័យខ្លាច ជាអ្នកប្រគល់ទណ្ឌកម្មដល់អ្នកអាក្រក់។

Verse 48

आयुधानि च सर्वाणि मोचितानि सुरैर्गणैः । गृहीत्वा स्वमुखे तानि ताभ्यां शीघ्रं च चिक्षिपे

អាវុធទាំងអស់ដែលកងទេវគណៈបានបោះចេញ ត្រូវបានគេដោះចេញវិញ។ គាត់បានចាប់យកវាទាំងនោះ ហើយទាញចូលទៅក្នុងមាត់របស់ខ្លួន រួចបោះត្រឡប់ទៅលើពួកគេយ៉ាងរហ័ស។

Verse 49

देवायुधं न दृश्येत परिघः परितः पुनः । एवं ताभ्यां कृतं तत्र चरितं परमाद्भुतम्

នៅទីនោះ មិនឃើញអាវុធទេវណាមួយឡើយ; មានតែដំបងដែក (បរិឃៈ) វិលជុំវិញទៅមកម្តងហើយម្តងទៀត។ ដូច្នេះ កិច្ចការដ៏អស្ចារ្យបំផុត ដែលអ្នកទាំងពីរបានធ្វើនៅទីនោះ គឺគួរឱ្យអធិច្ឆរិយៈយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 50

एको बालोऽखिलं सैन्यं लोडयामास दुस्तरम् । यथा गिरिवरेणैव लोडितस्सागरः पुरा

កុមារតែមួយនោះបានគ្របសង្កត់កងទ័ពទាំងមូល ដែលលំបាកឈ្នះយ៉ាងខ្លាំង ដូចសមុទ្រត្រូវបានកូរលាយកាលពីបុរាណ ដោយភ្នំដ៏មហិមា។

Verse 51

एकेन निहतास्सर्वे शक्राद्या निर्जरास्तथा । शंकरस्य गणाश्चैव व्याकुलाः अभवंस्तदा

ដោយម្នាក់តែមួយនោះ ព្រះទេវៈអមតៈទាំងអស់ ចាប់ពីឥន្ទ្រា ត្រូវបានវាយដួល។ នៅពេលនោះ សូម្បីតែគណៈរបស់ព្រះសង្ករ ក៏រអាក់រអួលភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 52

अथ सर्वे मिलित्वा ते निश्श्वस्य च मुहुर्मुहुः । परस्परं समूचुस्ते तत्प्रहारसमाकुलाः

បន្ទាប់មក ពួកគេទាំងអស់បានមកប្រមូលផ្តុំគ្នា ហើយដកដង្ហើមធំម្តងហើយម្តងទៀត ពោលពាក្យគ្នាទៅវិញទៅមក ដោយរងទុក្ខ និងរញ្ជួយចិត្តពីការវាយប្រហារដែលទទួលបាន។

Verse 53

देवगणा ऊचुः । किं कर्तव्यं क्व गंतव्यं न ज्ञायंते दिशो दश । परिघं भ्रामयत्येष सव्यापसव्यमेव च

ពួកទេវតាបាននិយាយថា៖ «យើងត្រូវធ្វើអ្វី? ហើយត្រូវទៅទីណា? ទិសទាំងដប់មិនអាចស្គាល់បានទៀតឡើយ។ អំណាចនេះកំពុងបង្វិលដំបងដែកជុំវិញ—ម្តងទៅឆ្វេង ម្តងទៅស្តាំ—ធ្វើឲ្យអ្វីៗច្របូកច្របល់»។

Verse 54

ब्रह्मोवाच । एतत्कालेऽप्सरश्रेष्ठाः पुष्पचन्दनपाणयः । ऋषयश्च त्वदाद्या हि येऽतियुद्धेतिलालसाः

ព្រះព្រហ្មមានព្រះវាចា៖ នៅកាលនោះ អប្សរាអធិរាជីនារីដ៏ប្រសើរ កាន់ផ្កា និងចន្ទនលេបនៅក្នុងដៃ បានមកដល់។ ហើយពួកឥសីទាំងឡាយផង ដោយចាប់ផ្តើមពីអ្នក ដែលមានចិត្តប្រាថ្នាខ្លាំងចង់ឃើញសង្គ្រាមដ៏ធំ ក៏បានមកដែរ។

Verse 55

ते सर्वे च समाजग्मुर्युद्धसंदर्शनाय वै । पूरितो व्योम सन्मार्गस्तैस्तदा मुनिसत्तम

ពួកគេទាំងអស់បានប្រមូលផ្តុំគ្នា ដើម្បីមើលសង្គ្រាមជាក់ស្តែង។ ឱ មុនិសត្តម! នៅពេលនោះ មេឃ និងផ្លូវដ៏មង្គលក្នុងអាកាស ត្រូវបានពួកគេបំពេញពេញលេញ។

Verse 56

तास्ते दृष्ट्वा रणं तं वै महाविस्मयमागताः । ईदृशं परमं युद्धं न दृष्टं चैकदापि हि

ពួកនាង និងពួកគេបានឃើញសង្គ្រាមនោះ ហើយភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង។ ព្រោះសង្គ្រាមដ៏អស្ចារ្យ និងលើសលប់បែបនេះ មិនដែលបានឃើញសូម្បីតែម្តងឡើយ។

Verse 57

पृथिवी कंपिता तत्र समुद्रसहिता तदा । पर्वताः पतिताश्चैव चक्रुः संग्रामसंभवम्

នៅទីនោះ ពេលនោះផែនដីបានរញ្ជួយជាមួយសមុទ្រទាំងឡាយ។ ភ្នំក៏រលំធ្លាក់ ហើយសំឡេងរំខានដ៏កើតពីសង្គ្រាម ក៏បានកើតឡើង។

Verse 58

द्यौर्ग्रहर्क्षगणैर्घूर्ण्णा सर्वे व्याकुलतां गताः । देवाः पलायितास्सर्वे गणाश्च सकलास्तदा

មេឃសួគ៌ត្រូវបានរំខានដោយក្រុមភព និងក្រុមតារានក្ខត្រដែលវិលវល់។ សត្វទាំងអស់ធ្លាក់ក្នុងភាពវឹកវរ; ហើយនៅពេលនោះ ព្រះទេវទាំងអស់បានរត់គេច ហើយក្រុមគណៈ (gaṇa) ទាំងអស់ក៏ដូចគ្នា។

Verse 59

केवलं षण्मुखस्तत्र नापलायत विक्रमी । महावीरस्तदा सर्वानावार्य पुरतः स्थितः

នៅទីនោះ មានតែព្រះឥសានមុខប្រាំមួយ (Ṣaṇmukha) អ្នកក្លាហានប៉ុណ្ណោះ មិនបានរត់គេចទេ។ វីរបុរសដ៏មហិមា នោះបានទប់ស្កាត់ពួកគេទាំងអស់ ហើយឈរយ៉ាងមាំមួននៅខាងមុខបំផុត។

Verse 60

शक्तिद्वयेन तद्युद्धे सर्वे च निष्फलीकृताः । सर्वास्त्राणि निकृत्तानि संक्षिप्तान्यमरैर्गणैः

ក្នុងសង្គ្រាមនោះ ដោយអំណាចទេវីទាំងពីរ ពួកគេទាំងអស់ត្រូវបានធ្វើឲ្យអសកម្ម។ អាវុធមន្តទាំងឡាយត្រូវបានកាត់បំបាក់ និងបង្រួមចុះ ដោយកងពលអមរ និងគណៈទាំងឡាយ។

Verse 61

येऽव स्थिताश्च ते सर्वे शिवस्यांतिकमागताः । देवाः पलायितास्सर्वे गणाश्च सकलास्तदा

បន្ទាប់មក អ្នកដែលនៅសល់ទាំងអស់ នៅពេលនោះ បានចូលទៅជិតព្រះសិវៈ។ តែព្រះទេវទាំងអស់រត់គេច ហើយគណៈ (gaṇa) ទាំងមូលក៏រត់គេចនៅពេលនោះដែរ។

Verse 62

ते सर्वे मिलिताश्चैव मुहुर्नत्वा शिवं तदा । अब्रुवन्वचनं क्षिप्रं कोऽयं गणवरः प्रभो

បន្ទាប់មក ពួកគេទាំងអស់បានប្រមូលផ្តុំគ្នា ហើយកោតបង្គំថ្វាយព្រះសិវៈម្តងហើយម្តងទៀត រួចនិយាយយ៉ាងរហ័សថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់ តើអ្នកណាជាគណៈដ៏ឧត្តមបំផុតក្នុងគណៈរបស់ព្រះអង្គ?»

Verse 63

पुरा चैव श्रुतं युद्धमिदानीं बहुधा पुनः । दृश्यते न श्रुतं दृष्टमीदृशं तु कदाचन

«កាលពីបុរាណ យើងបានឮអំពីសង្គ្រាម ហើយឥឡូវនេះក៏ឮម្តងហើយម្តងទៀតជាច្រើនរបៀប។ ប៉ុន្តែទាំងអ្វីដែលបានឃើញ និងអ្វីដែលបានឮ មិនដែលមានសង្គ្រាមដូចនេះឡើយ—មិនដែលមានពេលណាទេ»

Verse 64

किंचिद्विचार्यतां देव त्वन्यथा न जयो भवेत् । त्वमेव रक्षकस्स्वामिन्ब्रह्मांडस्य न संशयः

«ឱ ព្រះទេវៈ សូមពិចារណាបន្តិច—បើមិនដូច្នោះទេ ជ័យជម្នះនឹងមិនកើតមានឡើយ។ ព្រះអង្គតែមួយគត់ ឱ ព្រះអម្ចាស់ ជាអ្នកការពារពិភពលោកទាំងមូល; មិនមានសង្ស័យឡើយ»

Verse 65

ब्रह्मोवाच । इत्येवं तद्वचः श्रुत्वा रुद्रः परमकोपनः । कोपं कृत्वा च तत्रैव जगाम स्वगणैस्सह

ព្រះព្រហ្មមានព្រះបន្ទូលថា៖ ដោយបានស្តាប់ពាក្យទាំងនោះហើយ រុទ្រៈ—អ្នកមានកំហឹងដ៏ខ្លាំងក្លា—ក៏ខឹងយ៉ាងខ្លាំង។ ព្រះអង្គបង្កើតកំហឹងនៅទីនោះឯង ហើយចេញដំណើរទៅជាមួយគណៈរបស់ព្រះអង្គ។

Verse 66

देवसैन्यं च तत्सर्वं विष्णुना चक्रिणा सह । समुत्सवं महत्कृत्वा शिवस्यानुजगाम ह

បន្ទាប់មក កងទ័ពទេវតាទាំងមូល ព្រមទាំងព្រះវិෂ្ណុ អ្នកកាន់ចក្រ បានប្រារព្ធពិធីអបអរសាទរយ៉ាងធំ ហើយដើរតាមក្រោយព្រះសិវៈ។

Verse 67

एतस्मिन्नंतरे भक्त्या नमस्कृत्य महेश्वरम् । अब्रवीन्नारद त्वं वै देवदेवं कृतांजलिः

នៅក្នុងកាលនោះ នារ៉ដា បានគោរពបង្គំ ព្រះមហេស្វរ (មហាទេវ) ដោយភក្តី; ហើយដោយដៃប្រណម្យ (កាន់ដៃជាប់គ្នា) គាត់បានទូលព្រះអម្ចាស់នៃទេវទាំងឡាយ។

Verse 68

नारद उवाच । देवदेव महादेव शृणु मद्वचनं विभो । त्वमेव सर्वगस्स्वामी नानालीलाविशारदः

នារ៉ដា បានទូលថា៖ «ឱ ព្រះទេវទាំងទេវ, ឱ មហាទេវ, ឱ ព្រះអម្ចាស់ដ៏ពេញលេញគ្រប់ទី—សូមស្តាប់ពាក្យខ្ញុំ។ ព្រះអង្គតែមួយគត់ ជាព្រះម្ចាស់ដ៏គ្រប់ទីគ្រប់កន្លែង និងជាអធិបតី, ជំនាញល្អឥតខ្ចោះក្នុងលីឡាទេវដ៏ច្រើនប្រភេទ»។

Verse 69

त्वया कृत्वा महालीलां गणगर्वोऽपहारितः । अस्मै दत्त्वा बलं भूरि देवगर्वश्च शंकर

ឱ សង្ករ, ដោយព្រះអង្គបានប្រព្រឹត្តលីឡាធំមួយនោះ ព្រះអង្គបានបំបាត់អហങ്കាររបស់ពួកគណៈ; ហើយដោយប្រទានកម្លាំងដ៏ច្រើនដល់គាត់ ព្រះអង្គក៏បានទប់ស្កាត់អហങ്കាររបស់ទេវទាំងឡាយផងដែរ។

Verse 70

दर्शितं भुवने नाथ स्वमेव बलमद्भुतम् । स्वतंत्रेण त्वया शंभो सर्वगर्वप्रहारिणा

ឱ ព្រះនាថ! ព្រះអង្គបានបង្ហាញដល់លោកទាំងមូល នូវកម្លាំងអស្ចារ្យរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់។ ឱ ព្រះសម្ភូ! ដោយសេរីភាព និងអធិបតេយ្យដាច់ខាតរបស់ព្រះអង្គ—អ្នកបំបាក់អហង្គារាទាំងពួង—ព្រះអង្គបានធ្វើឲ្យវាប្រាកដច្បាស់។

Verse 71

इदानीं न कुरुष्वेश तां लीलां भक्तवत्सलः । स्वगणानमरांश्चापि सुसन्मान्याभिवर्द्धय

ឱ ព្រះអម្ចាស់! ឥឡូវនេះ សូមកុំប្រព្រឹត្តលីឡា (កីឡាទេវ) នោះឡើយ។ ឱ អ្នកស្រឡាញ់ភក្តិ! សូមគោរពលើកតម្កើងគណៈរបស់ព្រះអង្គ និងព្រះអមតៈទាំងឡាយ (ទេវ) ដោយកិត្តិយសសមគួរ ហើយបង្កើនសេចក្តីសុខសាន្ត និងសម្បូរបែបរបស់ពួកគេ។

Verse 72

न खेलयेदानीं जहि ब्रह्मपदप्रद । इत्युक्त्वा नारद त्वं वै ह्यंतर्द्धानं गतस्तदा

«កុំលេងសើចទៀតឡើយ—ចូរបំផ្លាញគាត់ចុះ ឱ អ្នកប្រទានស្ថានភាពព្រះព្រហ្ម!» នារទៈនិយាយដូច្នេះហើយ ក៏លាក់ខ្លួនបាត់ពីទិដ្ឋិភ្លាមៗ។

Frequently Asked Questions

Gaṇeśa confronts the arriving gaṇas at Śiva’s abode, issues a pointed challenge framed around loyalty to Śiva’s command, and precipitates their armed mustering for an impending battle.

It sharpens the ethical lesson: power is subordinated to dharma and obedience; fighting a ‘child’ becomes a mirror of misplaced pride, making the conflict pedagogical under the witnessing presence of Śiva and Pārvatī.

Authority as command (śivājñā), collective martial readiness (sannaddha), the gaṇas’ weaponized assembly, and the claim of inevitability—no being in triloka can obstruct what is destined to occur.