Ramayana Yuddha Kanda Sarga 46
Yuddha KandaSarga 4650 Verses

Sarga 46

शरबन्धनम् (The Binding by Arrows) / Indrajit’s Illusory Assault and the Vanaras’ Consolation

युद्धकाण्ड

សර්ගទី ៤៦ បង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់នៅក្នុងសង្គ្រាមលង្កា។ មេដឹកនាំទ័ពស្វាបានស្វែងរកនៅលើមេឃនិងដី ហើយបានឃើញព្រះរាម និងព្រះលក្ស្មណ៍ ដេកសន្លប់ស្តូកស្តឹង ដោយត្រូវជាប់ចំណងនៃព្រួញ (សរពន្ធ) ដែលធ្វើឱ្យទ័ពស្វាមានការសោកសៅនិងតក់ស្លុតយ៉ាងខ្លាំង។ ឥន្ទ្រជិត ដែលលាក់ខ្លួនដោយមន្តអាគម (ម៉ាយា) ត្រូវបានមើលឃើញតែដោយ វិភីសនៈ ប៉ុណ្ណោះ។ ឥន្ទ្រជិតបានប្រកាសដោយមោទនភាពថា បងប្អូនទាំងពីរដែលបានសម្លាប់ ខរ និង ទូសណ៍ ឥឡូវនេះត្រូវបានចាញ់ហើយ សូម្បីតែទេវតាក៏មិនអាចជួយបានដែរ។ ឥន្ទ្រជិតបានធ្វើឱ្យមេដឹកនាំស្វាសំខាន់ៗដូចជា ហនុមាន និង អង្គទ របួស ហើយបានអញ្ជើញពួកយក្សឱ្យមកមើលព្រះអង្គម្ចាស់ដែលជាប់ចំណងនោះ ដែលធ្វើឱ្យមានការអបអរសាទរនៅក្នុងក្រុងលង្កា។ សុគ្រីព មានការភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំង ប៉ុន្តែ វិភីសនៈ បានលួងលោមដោយប្រើទឹកមន្ត និងដាស់តឿនថា ព្រះរាមមិនមែនត្រូវស្លាប់ទេ។ ជំពូកនេះបញ្ចប់ដោយ ឥន្ទ្រជិត រាយការណ៍ពីជ័យជំនះដល់ ក្រុងរាពណ៍ ដែលបានឱបកូនប្រុសដោយក្តីរីករាយ។

Shlokas

Verse 1

ततोद्यांपृथिवींचैववीक्षमाणावनौकसः ।ददृशुःसन्ततौबाणैर्भ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।।6.46.1।।

បន្ទាប់មក មេដឹកនាំវានរ​បានសម្លឹងមើលទាំងមេឃ និងផែនដី ហើយបានឃើញបងប្អូនទាំងពីរ ព្រះរាម និងព្រះលក្ខ្មណ៍ ត្រូវព្រួញចាក់ពេញទាំងកាយ។

Verse 2

वृष्टवेवोपरतेदेवेकृतकर्मणिराक्षसे ।आजगामाथतंदेशंससुग्रीवोविभीषणः ।।6.46.2।।

ពេលរាក្សសបានបញ្ចប់កិច្ចការរបស់ខ្លួន ហើយដកថយទៅ ដូចពពកដែលស្រកក្រោយពេលធ្លាក់ភ្លៀង វិភីษណៈ ដែលមានសុគ្រីវជាមួយ បានមកដល់កន្លែងនោះ។

Verse 3

नीलद्विविदमैन्दाश्चसुषेणःकुमुदाङ्गदा: ।तूर्णंहनुमतासार्धमन्वशोचन्तराघवौ ।।6.46.3।।

នីល ទ្វីវិទ ម៉ៃនដា ស៊ូសេន គូមុដ និង អង្គទ ព្រមទាំង ហនុមាន បានកើតក្តីសោកសៅយ៉ាងខ្លាំង នៅពេលដែលពួកគេសម្លឹងមើល ព្រះរាឃព ទាំងពីរ។

Verse 4

अचेष्टौमन्दनिश्श्वासौशोणितौघपरिप्लुतौ ।शरजालाचितौस्तब्दौशयानौशरतल्पयोः ।।6.46.4।।निःश्वसन्तौयथासर्पौनिश्चेष्टौमन्दविक्रमौ ।रुधिरस्राद्विग्धाङ्गौतापनीयाविवध्वजौ ।।6.46.5।।तौवीरशयनेवीरौशयानौमन्दचेष्टितौ ।यूथपैस्तै: परिवृतौबाष्पव्याकुललोचनैः ।।6.46.6।।राघवौपतितौदृष्टवाशरजालसमावृतौ ।बभूवुर्वेर्व्यथितास्सर्वेवानरास्सविभीषणाः ।।6.46.7।।

ព្រះអង្គទាំងពីរដេកស្ងៀមស្ងាត់ ដង្ហើមស្រាលៗ ជ្រាបលិចក្នុងលំហូរឈាម; ព្រះកាយត្រូវបំពេញដោយសំណាញ់ព្រួញ ស្ទើរតែរឹងស្ដើង ដេកលើគ្រែដែលធ្វើពីព្រួញ។ ព្រះអង្គដកដង្ហើមដូចពស់ អសកម្ម និងអស់កម្លាំង អវយវៈលាបឈាម ដូចជាទង់មាសពីរដែលដួលរលំ។ វីរបុរសទាំងពីរនោះដេកលើគ្រែវីរជន កម្រិតចលនាតិចតួច ត្រូវបានមេកងយុទ្ធជាច្រើនព័ទ្ធជុំវិញ ដោយភ្នែករអិលទឹកភ្នែក។ ពេលឃើញរាឃវៈទាំងពីរដួល និងត្រូវគ្របដោយសំណាញ់ព្រួញ ទាហានវានរ​ទាំងអស់—រួមទាំងវិភីษណៈ—ស្ទើរតែរន្ធត់ដោយទុក្ខសោក និងភ័យខ្លាច។

Verse 5

अचेष्टौमन्दनिश्श्वासौशोणितौघपरिप्लुतौ ।शरजालाचितौस्तब्दौशयानौशरतल्पयोः ।।6.46.4।।निःश्वसन्तौयथासर्पौनिश्चेष्टौमन्दविक्रमौ ।रुधिरस्राद्विग्धाङ्गौतापनीयाविवध्वजौ ।।6.46.5।।तौवीरशयनेवीरौशयानौमन्दचेष्टितौ ।यूथपैस्तै: परिवृतौबाष्पव्याकुललोचनैः ।।6.46.6।।राघवौपतितौदृष्टवाशरजालसमावृतौ ।बभूवुर्वेर्व्यथितास्सर्वेवानरास्सविभीषणाः ।।6.46.7।।

ពួកគេទាំងពីរដកដង្ហើមស្រាលដូចពស់ ស្ងៀមស្ងាត់ និងកម្លាំងថយចុះ អវយវៈប្រឡាក់ដោយឈាមហូរ ឃើញដូចជាទង់មាសពីរដែលពន្លឺបានស្រអាប់។

Verse 6

अचेष्टौमन्दनिश्श्वासौशोणितौघपरिप्लुतौ ।शरजालाचितौस्तब्दौशयानौशरतल्पयोः ।।6.46.4।।निःश्वसन्तौयथासर्पौनिश्चेष्टौमन्दविक्रमौ ।रुधिरस्राद्विग्धाङ्गौतापनीयाविवध्वजौ ।।6.46.5।।तौवीरशयनेवीरौशयानौमन्दचेष्टितौ ।यूथपैस्तै: परिवृतौबाष्पव्याकुललोचनैः ।।6.46.6।।राघवौपतितौदृष्टवाशरजालसमावृतौ ।बभूवुर्वेर्व्यथितास्सर्वेवानरास्सविभीषणाः ।।6.46.7।।

វីរបុរសទាំងពីរនោះដេកលើពូកវីរជន កាយចលនាស្រាលណាស់ ហើយត្រូវបានហ៊ុំព័ទ្ធដោយមេក្រុមទ័ព ដែលភ្នែករអាក់រអួលដោយទឹកភ្នែក។

Verse 7

अचेष्टौमन्दनिश्श्वासौशोणितौघपरिप्लुतौ ।शरजालाचितौस्तब्दौशयानौशरतल्पयोः ।।6.46.4।।निःश्वसन्तौयथासर्पौनिश्चेष्टौमन्दविक्रमौ ।रुधिरस्राद्विग्धाङ्गौतापनीयाविवध्वजौ ।।6.46.5।।तौवीरशयनेवीरौशयानौमन्दचेष्टितौ ।यूथपैस्तै: परिवृतौबाष्पव्याकुललोचनैः ।।6.46.6।।राघवौपतितौदृष्टवाशरजालसमावृतौ ।बभूवुर्वेर्व्यथितास्सर्वेवानरास्सविभीषणाः ।।6.46.7।।

ពេលឃើញរាឃវៈទាំងពីរដួលរលំ ហើយត្រូវគ្របដោយសំណាញ់ព្រួញ កងវានរទាំងអស់—រួមទាំងវិភីษណៈ—ក៏រងទុក្ខវេទនាខ្លាំង។

Verse 8

अन्तरिक्षंनिरीक्षन्तोदिशस्सर्वाश्चवानराः ।नचैनंमाययाछन्नंददृशूरावणिःरणे ।।6.46.8।।

ពួកវានរមើលទៅលើអាកាស និងគ្រប់ទិសទាំងអស់ ប៉ុន្តែនៅលើសមរភូមិ ពួកគេមិនឃើញរាវណិ ដែលលាក់ខ្លួនដោយមាយារបស់ខ្លួនឡើយ។

Verse 9

तंतुमायाप्रतिच्छन्नंमाययैवविभीषणः ।वीक्षमाणोददर्शाथभ्रातुःपुत्रमवस्थितम् ।।6.46.9।।

តែវិភីษណៈ ប្រើមាយាប្រឆាំងមាយា ដើម្បីស្វែងរក ក៏បានឃើញកូនប្រុសរបស់បងប្រុសខ្លួនឈរនៅទីនោះ ទោះបីលាក់ខ្លួនក្រោមព្រលឹងមាយាក៏ដោយ។

Verse 10

तमप्रतिकर्माणमप्रतिद्वन्द्वमाहवे ।ददर्शान्तर्हितंवीरंवरदानाद्विभीषणः ।।6.46.10।।तेजसायशसाचैवविक्रमेणचसम्युतम् ।

ដោយអานุភាពនៃពរ វិភីषणៈ—អ្នកភ្លឺរលោងដោយតេជៈ មានយស និងពោរពេញដោយវិក្រាម—បានឃើញវីរបុរសដែលលាក់ខ្លួន គឺឥន្ទ្រជិត អ្នកគ្មានគូប្រជែងក្នុងសង្គ្រាម និងគ្មានអ្នកប្រៀបបានក្នុងសកម្មភាព។

Verse 11

इन्द्रजित्त्वात्मनःकर्मतौशयानौसमीक्ष्यच ।।6.46.11।।उवाचपरमप्रीतोहर्षयन् सर्वनैरृतान् ।

ឥន្ទ្រជិតបានឃើញវីរបុរសទាំងពីរដេកដួល ដោយសារកិច្ចការរបស់ខ្លួនឯង ក៏មានសេចក្តីរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ហើយបាននិយាយពាក្យធ្វើឲ្យរាក្សសទាំងអស់សប្បាយចិត្ត។

Verse 12

दूषणस्यचहन्तारौखरस्यचमहाबलौ ।।6.46.12।।सादितौमामकैर्बाणैर्भ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।

“បងប្អូនទាំងពីរដែលមានកម្លាំងមហិមា—ព្រះរាម និងព្រះលក្ខ្មណ៍—អ្នកសម្លាប់ទូษណៈ និងខរា ឥឡូវនេះត្រូវព្រួញរបស់ខ្ញុំធ្វើឲ្យដួលចុះហើយ।”

Verse 13

नेमौमोक्षयितुंशक्यावेतस्मादिषुबन्धनात् ।।6.46.13।।सर्वैरपिसमागम्यसर्षिसङ्घैस्सुरासुरैः ।

ទោះបីសត្វលោកទាំងអស់ប្រមូលមកជាមួយគ្នា—ក្រុមឥសី ទេវតា និងអសុរ—ក៏មិនអាចដោះលែងអ្នកទាំងពីរនេះចេញពីចំណងព្រួញនេះបានឡើយ។

Verse 14

यत्कृतेचिन्तयानस्यशोकार्तस्यपितुर्मम ।।6.46.14।।अस्पृष्टवाशयनंगात्रैस्त्रियामायातिशर्वरी ।त्स्नेयंयत्कृतेलङ्कानदीवर्षास्विवाकुला ।।6.46.15।।सोऽयंमूलहरोऽनर्थःसर्वेषांनिहतोमया ।

ដោយសារគាត់នោះឯង ឪពុករបស់ខ្ញុំដែលរងទុក្ខសោកសៅ និងគិតព្រួយមិនឈប់ បានឆ្លងកាត់យាមបីនៃរាត្រី ដោយមិនទាន់ប៉ះគ្រែដោយអវយវៈឡើយ។ ដោយសារគាត់នោះឯង ឡង្កាទាំងមូលរញ្ជួយវឹកវរ ដូចទន្លេនៅរដូវភ្លៀង។ ហេតុដើមនៃអនರ್ಥ—ឫសគល់នៃគ្រោះមហន្តរាយទាំងអស់—ឥឡូវនេះត្រូវខ្ញុំសម្លាប់ហើយ។

Verse 15

यत्कृतेचिन्तयानस्यशोकार्तस्यपितुर्मम ।।6.46.14।।अस्पृष्टवाशयनंगात्रैस्त्रियामायातिशर्वरी ।त्स्नेयंयत्कृतेलङ्कानदीवर्षास्विवाकुला ।।6.46.15।।सोऽयंमूलहरोऽनर्थःसर्वेषांनिहतोमया ।

ដោយសារគាត់នោះឯង ឪពុករបស់ខ្ញុំដែលរងទុក្ខសោកសៅ និងគិតព្រួយមិនឈប់ បានឆ្លងកាត់យាមបីនៃរាត្រី ដោយមិនទាន់ប៉ះគ្រែដោយអវយវៈឡើយ។ ដោយសារគាត់នោះឯង ឡង្កាទាំងមូលរញ្ជួយវឹកវរ ដូចទន្លេនៅរដូវភ្លៀង។ ហេតុដើមនៃអនರ್ಥ—ឫសគល់នៃគ្រោះមហន្តរាយទាំងអស់—ឥឡូវនេះត្រូវខ្ញុំសម្លាប់ហើយ។

Verse 16

रामस्यलक्ष्मणस्यैवसर्वेषांचवनौकसाम् ।विक्रमानिष्फलाःसर्वेयथाशरदितोयदाः ।।6.46.16।।

វីរភាពរបស់ព្រះរាម របស់ព្រះលក្ខ្មណ៍ និងរបស់កងវានរ​អ្នកស្នាក់នៅព្រៃទាំងអស់ ក្លាយជាឥតផល—ដូចពពកនៅរដូវសរទដែលមិនបង្អួតភ្លៀង។

Verse 17

एवमुक्त्वातुतान् सर्वान्राक्षसान्परिपार्श्वतः ।।6.46.17।।यूथपानपितान्सर्वांस्ताडयामासरावणिः ।

ក្រោយពោលពាក្យដូច្នេះទៅកាន់រាក្សសទាំងអស់ដែលឈរជុំវិញខ្លួន រួចហើយ រាវណិ (ឥន្ទ្រជិត) ក៏ចាប់ផ្តើមវាយប្រហារ និងផ្តួលមេកងទាំងអស់ផងដែរ។

Verse 18

नीलंनवभिराहत्यमैन्दंचद्विविदंतथा ।।6.46.18।।त्रिभिस्त्रिभिरमित्रघ्नस्ततापप्रवरेषुभिः ।

ឥន្ទ្រជិត អ្នកបំផ្លាញសត្រូវ បានបាញ់ព្រួញ៩ដើមប៉ះនីល ហើយក៏វាយប្រហារម៉ៃន្ទ និងទ្វិវិទ ដោយព្រួញល្អឥតខ្ចោះ និងសាហាវ ម្នាក់ៗ៣ដើម។

Verse 19

जाम्बवन्तंमहेष्वासोविद् ध्वाबाणेनवक्षसि ।।6.46.19।।हनूमतोवेगवतोविससर्जशरान्दश ।

ឥន្ទ្រជិត អ្នកធ្នូដ៏អស្ចារ្យ បានបាញ់ព្រួញចាក់ចូលទ្រូងជាំបវាន ហើយបន្ទាប់មកបានបាញ់ព្រួញដប់ដើមទៅលើហនុមានដែលរហ័សរហួន។

Verse 20

गवाक्षंशरभंचैवद्वावप्यमिततेजसौ ।।6.46.20।।द्वाभ्यांद्वाभ्यांमहावेगोविव्याधयुधिरावणिः ।

បន្ទាប់មក កូនប្រុសរបស់រាវណៈ ដែលរហ័សក្នុងសង្គ្រាម បានវាយប្រហារវីរបុរសទាំងពីរ គឺ កវាក្ស និង សរ​ភៈ ដោយបាញ់ព្រួញពីរដើមទៅលើម្នាក់ៗ ឲ្យរងរបួសធ្ងន់។

Verse 21

गोलाङ्गूलेश्वरंचैववालिपुत्रमथाङ्गदम् ।।6.46.21।।विव्याधबहुभिर्बाणैस्त्वरमाणोऽथरावणिः ।

បន្ទាប់មក កូនប្រុសរបស់រាវណៈ បានប្រញាប់ប្រញាល់ បាញ់ព្រួញជាច្រើនចាក់អង្គទៈ កូនប្រុសវាលី ដែលជាចៅហ្វាយនៃពួកគោលាង្គូល។

Verse 22

तान्वानरवरान्भित्त्वाशरैरग्निशिखोपमैः ।।6.46.22।।ननादबलवांस्तत्रमहासत्त्वस्सरावणिः ।

ក្រោយពេលចាក់បំបែកវានរ​អ្នកប្រសើរទាំងនោះដោយព្រួញដូចអណ្តាតភ្លើង រួចមក រាវណិ អ្នកមានកម្លាំង និងគួរឱ្យខ្លាច បានគ្រហឹមសម្លេងកង្វក់នៅទីនោះ។

Verse 23

तानर्धयित्वाबाणौघैस्त्रासयित्वाचवानरान् ।।6.46.23।।प्रजहासमहाबाहुर्वचनंचेदमब्रवीत् ।

ក្រោយពេលវាយប្រហារពួកគេដោយភ្លៀងព្រួញ និងធ្វើឲ្យវានរទាំងឡាយភ័យខ្លាច មហាបាហុ​នោះបានសើច ហើយនិយាយពាក្យទាំងនេះ។

Verse 24

शरशब्देनघोरेणमयाबद्धौचमूमुखे ।।6.46.24।।सहितौभ्रातरवेतौनिशामयतराक्षसाः ।

«ឱ ពួករាក្សសា ចូរមើលសង្ស័យទាំងពីរនេះ—បងប្អូនពីរនាក់នៅជាមួយគ្នា ត្រូវខ្ញុំចងក្រងដោយអំណាចព្រួញដ៏សាហាវ—ដេកនៅមុខជួរមុខបំផុតនៃកងទ័ព»។

Verse 25

एवमुक्तास्तुतेसर्वेराक्षसाःकूटयोधिनः ।।6.46.25।।परंविस्मयामाजग्मुःकर्मणातेनहर्षिताः ।

ពេលបានឮដូច្នោះ រាក្សសាទាំងអស់—អ្នកប្រយុទ្ធដោយល្បិចកល—បានភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង ហើយរីករាយចំពោះកិច្ចការនោះ។

Verse 26

विनेदुश्चमहानादान् सर्वेतेजलदोपमाः ।।6.46.26।।हतोरामइतिज्ञात्वारावणिंसमपूजयन् ।

ពួកគេទាំងអស់ ដូចពពកធំៗ បានបន្លឺសម្លេងហ៊ោរំខានយ៉ាងខ្លាំង; ពេលគិតថា «ព្រះរាមត្រូវបានសម្លាប់ហើយ» ក៏បានគោរពសរសើរ រាវណិ កូនប្រុសរបស់រាវណា ដោយកិត្តិយស។

Verse 27

निष्पन्दौतुतदादृष्टवाभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।।6.46.27।।वसुधायांनिरुच्छवासौहतावित्यन्वमन्यत ।

នៅពេលឃើញបងប្អូនទាំងពីរគឺ ព្រះរាម និងព្រះលក្ស្មណ៍ ដេកស្ដូកស្ដឹងគ្មានដង្ហើមនៅលើដី ទ្រង់ក៏សន្និដ្ឋានថា "អ្នកទាំងពីរបានសុគតហើយ"។

Verse 28

हर्षेणतुसमाविष्टइन्द्रजित्समितिञ्जयः ।।6.46.28।।प्रविवेशपुरींलङ्कांहर्षयन् सर्वनैर्वृतान् ।

ឥន្ទ្រជិត អ្នកឈ្នះក្នុងសង្គ្រាម ពោរពេញដោយក្តីរីករាយ បានចូលទៅក្នុងក្រុងលង្កា ធ្វើឱ្យពួកយក្សទាំងអស់សប្បាយចិត្ត។

Verse 29

रामलक्ष्मणयोर्दृष्टवाशरीरेसायकैश्चिते ।।6.46.29।।सर्वाणिचाङ्गोपाङ्गानिसुग्रीवंभयमाविशत् ।

នៅពេលឃើញព្រះកាយរបស់ ព្រះរាម និងព្រះលក្ស្មណ៍ ពេញទៅដោយမြား និងរបួសគ្រប់កន្លែង សុគ្រីព ក៏មានក្តីភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 30

रामलक्ष्मणयोर्दृष्टवाशरीरेसायकैश्चिते ।।6.46.29।।सर्वाणिचाङ्गोपाङ्गानिसुग्रीवंभयमाविशत् ।

នៅពេលឃើញព្រះកាយរបស់ ព្រះរាម និងព្រះលក្ស្មណ៍ ពេញទៅដោយမြား និងរបួសគ្រប់កន្លែង សុគ្រីព ក៏មានក្តីភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំង។

Verse 31

रामलक्ष्मणयोर्दृष्टवाशरीरेसायकैश्चिते ।।6.46.29।।सर्वाणिचाङ्गोपाङ्गानिसुग्रीवंभयमाविशत् ।

ពេលសុគ្រីវឃើញព្រះរាម និងព្រះលក្ខ្មណ៍ មានព្រះកាយត្រូវព្រួញចាក់ពេញ និងរបួសលើអវយវៈទាំងអស់ នោះភ័យក៏ចូលគ្របដណ្ដប់សុគ្រីវ។

Verse 32

रामलक्ष्मणयोर्दृष्टवाशरीरेसायकैश्चिते ।।6.46.29।।सर्वाणिचाङ्गोपाङ्गानिसुग्रीवंभयमाविशत् ।

ពេលសុគ្រីវឃើញព្រះរាម និងព្រះលក្ខ្មណ៍ មានព្រះកាយត្រូវព្រួញចាក់ពេញ និងរបួសលើអវយវៈទាំងអស់ នោះភ័យក៏ចូលគ្របដណ្ដប់សុគ្រីវ។

Verse 33

पर्यवस्थापयात्मानमनाथंमांचवानर ।।6.46.33।।सत्यधर्माभिरक्तानांनास्तिमृत्युकृतंभयम् ।

«ចូរតាំងចិត្តឲ្យមាំ ឱ វានរ ហើយចូរជួយទ្រទ្រង់ខ្ញុំផង—ពេលនេះខ្ញុំដូចជាគ្មានទីពឹង; ព្រោះអ្នកដែលស្រឡាញ់សច្ចៈ និងធម៌ ភ័យដែលកើតពីមរណៈ មិនអាចឈ្នះបានឡើយ»។

Verse 34

एवमुक्त्वाततस्तस्यजलक्लन्नेनपाणिना ।।6.46.34।।सुग्रीवस्यशुभेनेत्रेप्रममार्जविभीषणः ।

បន្ទាប់ពីនិយាយដូច្នោះ វិភីษណៈបានយកដៃដែលសើមដោយទឹក មកជូតភ្នែកដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់សុគ្រីវយ៉ាងទន់ភ្លន់ ឲ្យស្រឡះ។

Verse 35

ततस्सलिलमादायविद्ययापरिजप्यच ।।6.46.35।।सुग्रीवनेत्रेधर्मात्मासममार्जविभीषणः ।

បន្ទាប់មក វិភីษណៈអ្នកមានចិត្តប្រកបដោយធម៌ បានយកទឹកមក ហើយសូត្រវិទ្យា(មន្ត្រ)ដើម្បីបរិសុទ្ធវា រួចជូតភ្នែកសុគ្រីវម្តងទៀត ឲ្យត្រឡប់មកស្រឡះច្បាស់។

Verse 36

विमृज्यवदनंतस्यकपिराजस्यधीमतः ।।6.46.36।।अब्रवीत्कालसम्प्राप्तसम्भ्रान्तमिदंवचः ।

ក្រោយពេលជូតមុខរបស់ព្រះមហាក្សត្រវានរ​ដ៏មានប្រាជ្ញានោះរួច គាត់បានពោលពាក្យទាំងនេះ ដែលសមតាមកាល និងបន្ទាន់សម្រាប់វេលានោះ។

Verse 37

नकालःकपिराजेन्द्रवैक्लब्यमवलम्बितुम् ।।6.46.37।।अतिस्नेहोऽप्यकालेऽस्मिन्मरणायोपकल्पते ।

«ឱ ព្រះអធិរាជនៃព្រះមហាក្សត្រវានរ នេះមិនមែនជាពេលសម្រាប់ពឹងផ្អែកលើភាពទន់ខ្សោយទេ; សូម្បីតែសេចក្តីស្នេហាខ្លាំងពេក បើមិនត្រូវកាល ក៏អាចក្លាយជាមូលហេតុនាំទៅរកមរណភាព»។

Verse 38

तस्मादुत्सृज्यवैक्लब्यंसर्वकार्यविनाशनम् ।।6.46.38।।हितंरामपुरोगणांसैन्यानानुचिन्त्यताम् ।

ដូច្នេះ ចូរបោះបង់ភាពទន់ខ្សោយដែលបំផ្លាញកិច្ចការទាំងអស់ចោល ហើយដាក់ព្រះរាមជាអ្នកដឹកនាំនៅមុខ សូមពិចារណាអំពីអ្វីដែលជាប្រយោជន៍ពិតសម្រាប់កងទ័ពទាំងឡាយ។

Verse 39

अथवारक्ष्यतांरामोयावत्संज्ञाविपर्ययः ।।6.46.39।।लब्धसंज्ञौहिकाकुत्स्थौभयंनौव्यपनेष्यतः ।

ឬមិនដូច្នោះទេ សូមការពារព្រះរាមរហូតដល់សភាពសន្លប់នេះផុតទៅ ព្រោះពេលព្រះអង្គកាកុតស្ថទាំងពីរទទួលស្មារតីឡើងវិញ នឹងបំបាត់ភ័យរបស់យើង។

Verse 40

नैतत्किञ्चनरामस्यनचरामोमुमूर्षति ।।6.46.40।।नह्येनंहास्यतेलक्ष्मीद्दुर्लभायागतायुषाम् ।

នេះមិនមែនជាមូលហេតុឲ្យអស់សង្ឃឹមចំពោះព្រះរាមទេ ហើយព្រះរាមក៏មិនត្រូវវាសនាឲ្យស្លាប់ដែរ; ព្រោះព្រះលក្ខ្មី—ដែលពិបាកយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់អ្នកដែលអាយុកាលបានចំណាយអស់—នឹងមិនបោះបង់ព្រះអង្គឡើយ។

Verse 41

तस्मादाश्वासयात्मानंबलंचाश्वासयस्वकम् ।।6.46.41।।यावत्कार्याणिसर्वाणिपुनःसंस्थापयाम्यहम् ।

ដូច្នេះ ចូរអ្នកធ្វើចិត្តឲ្យមាំមួន ហើយលើកទឹកចិត្តកម្លាំងរបស់អ្នកផង ដល់ពេលដែលខ្ញុំនឹងរៀបចំកិច្ចការចាំបាច់ទាំងអស់ឲ្យត្រឡប់ទៅស្ថិតស្ថេរឡើងវិញ។

Verse 42

एतेहिफुल्लनयनास्त्रासादागतसाध्वसाः ।।6.46.42।।कर्णेकर्णेप्रकथिताहरयोहरिसत्तम ।

ព្រោះវានរទាំងនេះ—ភ្នែកបើកធំដោយការភ័យស្លន់ស្លោ ត្រូវសេចក្តីភ័យខ្លាចគ្របដណ្ដប់—កំពុងខ្សឹបខ្សៀវពីត្រចៀកទៅត្រចៀក ឱ ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមម្ចាស់វានរ។

Verse 43

मांतुदृष्टवाप्रधावन्तमनीकंसम्प्रहर्षितुम् ।।6.46.43।।त्यजस्तुहरयस्त्रासंभुक्तपूर्वामिवस्रजम् ।

ប៉ុន្តែពេលវានរទាំងឡាយឃើញខ្ញុំរត់ទៅមុខដើម្បីលើកទឹកចិត្តជួរទ័ព សូមឲ្យពួកគេបោះចោលសេចក្តីភ័យ—ដូចកម្រងផ្កាដែលបានពាក់រួចហើយក៏បោះចោលទៅ។

Verse 44

समाश्वास्यतुसुग्रीवंराक्षसेन्द्रोविभीषणः ।।6.46.44।।विद्रुतंवानरानीकंतत्समाश्वासयत्पुनः ।

ក្រោយពេលបានលើកទឹកចិត្តសុគ្រីវរួច វិភីសណៈ—ជាម្ចាស់ក្នុងចំណោមរាក្សស—ក៏បានលើកទឹកចិត្តកងទ័ពវានរនោះម្ដងទៀត ដែលកំពុងរត់រាលដាលដោយការភ័យស្លន់ស្លោ។

Verse 45

इन्द्रजित्तुमहामायःसर्वसैन्यसमावृतः ।।6.46.45।।विवेशनगरींलङ्कांपितरंचाभ्युपागमत् ।

បន្ទាប់មក ឥន្ទ្រជិត អ្នកកាន់កាប់មហាមាយា ដោយមានកងទ័ពទាំងមូលព័ទ្ធជុំវិញ បានចូលទៅកាន់នគរលង្កា ហើយទៅជួបព្រះបិតារបស់ខ្លួន។

Verse 46

तत्ररावणमासाद्यअभिवाद्यकृताञ्जलिः ।।6.46.46।।आचचक्षेप्रियंपित्रेनिहतौरामलक्ष्मणौ ।

នៅទីនោះ ពេលបានទៅដល់រាវណៈ គាត់បានប្រណមដៃគោរពសំពះ ហើយទូលប្រាប់ដំណឹងដ៏រីករាយដល់ព្រះបិតាថា៖ «ព្រះរាម និងព្រះលក្ខ្មណៈ ត្រូវបានសម្លាប់ហើយ»។

Verse 47

उत्पपातततोहृष्टःपुत्रंचपरिषस्वजे ।।6.46.47।।रावणोरक्षसांमध्येश्रुत्वाशत्रूनिपातितौ ।

នៅកណ្ដាលពួករាក្សស ពេលរាវណៈបានឮថាសត្រូវត្រូវបានផ្តួលរំលំ គាត់ក៏លោតឡើងដោយសេចក្តីរីករាយ ហើយឱបកូនប្រុសរបស់ខ្លួន។

Verse 48

उपाघ्रायचतंमूद् र्नेनंपप्रच्छप्रीतमानसः ।।6.46.48।।पृच्छतेचयथावृत्तंपित्रेतस्मैसर्वंन्यवेदयत् ।यथातौशरबन्धेननिश्चेष्टौनिष्प्रभौकृतौ ।।6.46.49।।

ដោយចិត្តពេញដោយសេចក្តីពេញចិត្ត គាត់បានថើបលើក្បាលកូន ហើយសួរព័ត៌មានបន្ថែមទៀត។

Verse 49

उपाघ्रायचतंमूद् र्नेनंपप्रच्छप्रीतमानसः ।।6.46.48।।पृच्छतेचयथावृत्तंपित्रेतस्मैसर्वंन्यवेदयत् ।यथातौशरबन्धेननिश्चेष्टौनिष्प्रभौकृतौ ।।6.46.49।।

ពេលព្រះបិតាសួរអំពីហេតុការណ៍ទាំងមូល គាត់បានទូលរាយការណ៍លម្អិតទាំងអស់—ថាព្រះរាម និងព្រះលក្ខ្មណៈ ត្រូវបានចងក្រងដោយសំណាញ់ព្រួញ ឲ្យស្ងៀមស្ងាត់អសកម្ម ហើយពន្លឺសិរីរុងរឿងក៏ស្រកស្រាល។

Verse 50

सहर्षवेगानुगतान्तरात्माश्रुत्वावचस्तस्यमहारथस्य ।जहौज्वरंदाशरथेःसमुत्थितंप्रहृष्यवाचाऽभिननन्दपुत्रम् ।।6.46.50।।

ពេលបានស្តាប់ពាក្យរបស់មហារថីនោះ ចិត្តខាងក្នុងរបស់គាត់រីករាយលើសលប់; គ្រុននៃការភ័យខ្លាចដែលកើតឡើងដោយព្រះរាម ព្រះរាជបុត្រនៃទសរថ បានរលាយបាត់ ហើយដោយសេចក្តីអំណរ គាត់បានស្វាគមន៍កូនប្រុសដោយពាក្យពេចន៍ពោរពេញដោយសុភមង្គល។

Frequently Asked Questions

The battlefield community faces a leadership dilemma: whether grief and panic at the apparent fall of Rāma and Lakṣmaṇa should dictate action, or whether disciplined composure and protective duty must prevail until certainty and recovery are achieved.

Vibhīṣaṇa’s counsel frames fear as strategically and ethically corrosive: excessive attachment and faint-heartedness at the wrong moment can become self-defeating, while steadfast adherence to truth and dharma sustains collective resilience.

The action pivots between the Laṅkā battlefield (where the princes lie on a ‘bed of arrows’) and the city of Laṅkā (where Indrajit returns to report to Rāvaṇa), underscoring the war’s movement from frontline spectacle to royal court validation.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App