Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

पुष्पकारोहणम्

Boarding the Puṣpaka; Honoring the Allies and Departure for Ayodhyā

यत्तुकार्यंवयस्येनस्निग्धेन च हितेन च ।कृतंसुग्रीवतत्सर्वंभवताधर्मभीरुणा ।।6.125.15।।किष्किन्धांप्रतियाह्यावुस्वसैन्येनाभिसम्वृतः ।

yat tu kāryaṃ vayasyena snigdhena ca hitena ca | kṛtaṃ sugrīva tat sarvaṃ bhavatā dharmabhīruṇā || kiṣkindhāṃ prati yāhy āśu svasainyenābhisaṃvṛtaḥ |

ឱ សុគ្រីវ! អ្វីៗទាំងអស់ដែលមិត្តចាស់ជាង មេត្តាករុណា និងមានចិត្តប្រាថ្នាល្អ គួរធ្វើ នោះអ្នក—អ្នកដែលខ្លាចការប្រែផ្លូវពីធម៌—បានធ្វើរួចរាល់ហើយ។ ឥឡូវនេះ ចូរប្រញាប់ទៅកាន់កិស្កិន្ធា ដោយមានកងទ័ពរបស់អ្នកព័ទ្ធជុំវិញ។

यत्whatever/that which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (that which)
तुindeed/but
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात
कार्यंtask, duty
कार्यं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
वयस्येनby a friend
वयस्येन:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवयस्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन; वयस्य = मित्र/सखा (friend, companion)
स्निग्धेनaffectionate
स्निग्धेन:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्निग्ध (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (affectionate)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
हितेनwell-wishing
हितेन:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहित (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (well-wishing/beneficial)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक
कृतम्done
कृतम्:
Kriyā (क्रिया-भाव)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कार्यं इति विधेय
सुग्रीवO Sugriva
सुग्रीव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन-एकवचन (Vocative singular)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
भवताby you
भवता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन; आदरार्थक 'you'
धर्मभीरुणाby you, who are cautious about dharma
धर्मभीरुणा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधर्म + भीरु (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी/षष्ठी-भाव): धर्मे भीरुः (one who fears adharma / is cautious about righteousness); पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन; भवता इति विशेषण
किष्किन्धाम्to Kishkindha
किष्किन्धाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिष्किन्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गन्तव्य-देश (destination)
प्रतिtowards
प्रति:
Dik/Deśa (दिक्/देश)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय, उपपद/दिशावाचक (towards)
याहिgo
याहि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
आशुquickly
आशु:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formअव्यय, शीघ्रार्थक क्रियाविशेषण (quickly)
स्वसैन्येनwith your own army
स्वसैन्येन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootस्व + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: स्वं सैन्यम् (one's own army); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अभिसंवृतःsurrounded (by)
अभिसंवृतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअभि + सम् + वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गाः: अभि-, सम्-; 'surrounded'

All that has to be done by an affectionate friend in advanced age has been done, for the fear of unrighteousness. Now you may advance with your army to Kishkinda.

R
Rāma
S
Sugrīva
K
Kiṣkindhā
V
Vānara army

FAQs

Dharma is steadfastness in right conduct: Sugrīva’s help is framed as action motivated by dharma-bhaya—fear of falling into adharma—rather than mere advantage.

Rāma formally commends Sugrīva’s loyal assistance and directs him to return to Kiṣkindhā with his forces.

Sugrīva’s loyal friendship and conscientiousness (dharma-bhīrutā), and Rāma’s truthful recognition of merit (satya in praise).