HomeRamayanaBala KandaSarga 8Shloka 16
Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

अष्टमः सर्गः

Daśaratha Resolves on the Aśvamedha (Horse-Sacrifice) for Progeny

शक्य: प्राप्तुमयं यज्ञस्सर्वेणापि महीक्षिता।नापराधो भवेत्कष्टो यद्यस्मिन्क्रतुसत्तमे।।।।

śakyaḥ prāptum ayaṁ yajñaḥ sarveṇāpi mahīkṣitā |

nāparādho bhavet kaṣṭo yady asmin kratusattame ||

យញ្ញនេះពិតជាអាចផ្តល់ផលតាមបំណង សូម្បីតែដល់ព្រះមហាក្សត្រណាមួយក៏ដោយ ប្រសិនបើក្នុងក្រតុដ៏ប្រសើរនេះ មិនមានកំហុសធ្ងន់ធ្ងរ ឬការខ្វះខាតកើតឡើងទេ។

śakyaḥpossible, feasible
śakyaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootśakya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Eka-vacana (Singular); viśeṣaṇa of ‘yajñaḥ’
prāptumto obtain
prāptum:
Prayojana/Artha (प्रयोजन/अर्थ)
TypeVerb
Root√āp (आप्) with pra-; tumun (तुमुन्)
FormKṛdanta: Tumunanta infinitive (तुमुनन्त अव्यय-प्राय), ‘to obtain/attain’
ayamthis
ayam:
Karta-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootidam (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Eka-vacana; sarvanāma; viśeṣaṇa of ‘yajñaḥ’
yajñaḥsacrifice
yajñaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Eka-vacana
sarveṇaby every (one)
sarveṇa:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Eka-vacana; viśeṣaṇa of ‘mahīkṣitā’
apieven, indeed
api:
Sambandha-nipāta (सम्बन्ध-निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormAvyaya; nipāta (particle) conveying emphasis ‘even/indeed’
mahīkṣitāby the king
mahīkṣitā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootmahīkṣit (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Eka-vacana; ‘king/earth-protector’
nanot
na:
Vākya-niṣedha (वाक्य-निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormAvyaya; niṣedha (negation particle)
aparādhaḥfault, omission
aparādhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaparādha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Eka-vacana
bhavetwould be, should occur
bhavet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (भू)
FormLiṅ-lakāra (Optative/विधिलिङ्), Prathama-puruṣa (3rd person), Eka-vacana; parasmaipada
kaṣṭaḥgrave, troublesome
kaṣṭaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootkaṣṭa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Eka-vacana; viśeṣaṇa of ‘aparādhaḥ’
yadiif
yadi:
Hetu/Śarta (हेतु/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
FormAvyaya; śart-nipāta (conditional conjunction)
asminin this
asmin:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/napuṃsaka-prayoga, Saptamī vibhakti (Locative/7th), Eka-vacana; sarvanāma
kratusattameO best of sacrifices
kratusattame:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootkratu-sattama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana vibhakti (Vocative), Eka-vacana; tatpuruṣa: ‘kratu’ + ‘sattama’ (best among sacrifices)

The learned brahmarakshasas always look out for flaws in the sacrifice so that they can spoil it. If a flaw finds place, the doer of the sacrifice is immediately destroyed.

Y
Yajña (Aśvamedha implied)
K
King (Mahīkṣit)

FAQs

Dharma emphasizes integrity: results depend not merely on intention but on faultless execution—omissions in duty can ruin even noble undertakings.

Daśaratha warns that the sacrifice’s success hinges on preventing serious ritual errors.

Vigilance and responsibility—he highlights the consequences of negligence.