Shloka 29

वंशवर्णनम् तथा विवाहप्रार्थना

Genealogy of the Ikshvaku Line and the Proposal for Marriage

Devanagari script

तांस्तु स प्रतियुध्यन् वै युद्धे राजा प्रवासित:।हिमवन्तमुपागम्य भृगुप्रस्रवणेऽवसत्।।1.70.29।।असितोऽल्पबलो राजा मन्त्रिभिस्सहितस्तदा।

Transliteration

tāṁs tu sa pratiyudhyan vai yuddhe rājā pravāsitaḥ | himavantam upāgamya bhṛguprasravaṇe 'vasat || 1.70.29 || asito 'lpabalo rājā mantribhiḥ sahitas tadā |

Translation

ព្រះរាជាបានប្រយុទ្ធនឹងពួកគេក្នុងសមរភូមិ ប៉ុន្តែត្រូវបានបង្ខំឲ្យនិរទេស។ ពេលទៅដល់ភ្នំហិមវាន ព្រះបាទ អសិត ដែលកម្លាំងបានថយចុះ បានស្នាក់នៅទីភ្រឹគុប្រស្រវណៈ ជាមួយមន្ត្រីទាំងឡាយនៅពេលនោះ។

Word by Word

• तान्: them
• तान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• प्रतियुध्यन्: fighting against
• प्रतियुध्यन्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति+√युध् (धातु) + शतृ (कृत्)
• Form: वर्तमानकालिक कर्तरि कृदन्त (present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषण (converbial: ‘while fighting’)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक निपात (indeed)

• युद्धे: in battle
• युद्धे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण

• राजा: the king
• राजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• प्रवासितः: was exiled
• प्रवासितः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+√वस् (धातु) + इत (कृत्)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘was exiled’

• हिमवन्तम्: Himavat (the Himalaya)
• हिमवन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हिमवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गत्यर्थे कर्म (goal as object)

• उपागम्य: having reached
• उपागम्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप+आ+√गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having reached)

• भृगुप्रस्रवणे: at Bhṛguprasravaṇa
• भृगुप्रस्रवणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भृगु-प्रस्रवण (प्रातिपदिक; भृगु + प्रस्रवण)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; स्थानवाचक अधिकरण; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘Bhrigu’s spring/place’

• अवसत्: dwelt
• अवसत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वस् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• असितः: Asita
• असितः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; राजा इति विशेष्य

• अल्पबलः: of small strength
• अल्पबलः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अल्प-बल (प्रातिपदिक; अल्प + बल)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; कर्मधारय: ‘having little strength’

• राजा: king
• राजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अप्पोज़िशन

• मन्त्रिभिः: with ministers
• मन्त्रिभिः: Sahakari (सहकारी/सह)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; करण/सहकार (instrumental of accompaniment)

• सहितः: accompanied
• सहितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सहित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (accompanied)

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (then)

Context

The king Asita who was a weakling was defeated in the conflict against the kings and was exiled. Along with his counsellors he lived at on the Bhriguprasravana Himavat mountain.

Characters & Entities

• Asita
• Himavān (Himalaya)
• Ministers/Counsellors

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma under adversity: even a defeated ruler continues life with restraint and lawful conduct, seeking refuge rather than descending into chaos—an ethic of endurance aligned with satya and self-control.

What is the narrative situation?

Asita loses to rival kings and is forced to leave his kingdom; he retreats to the Himalaya region with his advisers.

Which character virtue is emphasized?

Kṣānti and dhṛti (forbearance and fortitude) in exile, supported by prudent counsel (mantri-sahāya).