HomeRamayanaBala KandaSarga 7Shloka 19

Shloka 19

अवेक्षमाणश्चारेण प्रजा धर्मेण रञ्जयन् ।प्रजानां पालनं कुर्वन्नधर्मान्परिवर्जयन् ।।।।विश्रुतस्त्रिषु लोकेषु वदान्यस्सत्यसङ्गर: ।स तत्र पुरुषव्याघ्रश्शशास पृथिवीमिमाम् ।।।।

avekṣamāṇaś cāreṇa prajā dharmeṇa rañjayan |

prajānāṃ pālanaṃ kurvann adharmān parivarjayan ||

viśrutas triṣu lokeṣu vadānyaḥ satyasaṅgaraḥ |

sa tatra puruṣavyāghraḥ śaśāsa pṛthivīm imām ||

ព្រះองค์តែងសង្កេតតាមរយៈអ្នកស៊ើបការណ៍ និងទូត បម្រុងការពារប្រជាជន ធ្វើឲ្យពួកគេរីករាយដោយធម៌ ហើយជៀសវាងអធម៌។ ព្រះองค์ល្បីល្បាញក្នុងលោកទាំងបីថាជាអ្នកសប្បុរស និងមាំមួនក្នុងសច្ចៈ។ ព្រះបុរសព្យាឃ្រ នោះបានគ្រប់គ្រងផែនដីនេះនៅអយោធ្យា តាមរាជធម៌។

not
:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
अध्यगच्छत्found/met
अध्यगच्छत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि-√गम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
विशिष्टम्superior
विशिष्टम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविशिष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्त from √शिष्/√शास् with वि)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying शत्रुम्)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle: or)
तुल्यम्equal
तुल्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying शत्रुम्)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
शत्रुम्an enemy
शत्रुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
आत्मनःfor himself/of himself
आत्मनः:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध (for/of himself)
मित्रवान्having friends
मित्रवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमित्रवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive)
नतसामन्तःwith feudatories subdued
नतसामन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनत-सामन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; 'नताः सामन्ताः यस्य/यत्र' (humbled feudatories)
प्रतापहतकण्टकःwhose thorns (enemies) were destroyed by valor
प्रतापहतकण्टकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रताप-हत-कण्टक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; बहुपद-तत्पुरुष (thorn=enemies)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शशासruled
शशास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√शास् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
जगद्राजाking of the world
जगद्राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत्-राजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपाधि (epithet)
दिवम्heaven
दिवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (द्यौः), द्वितीया, एकवचन; कर्म (object of implied comparison: ruled heaven)
देवपतिःlord of gods (Indra)
देवपतिः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootदेव-पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमेय/उपमानसंबन्ध (Indra)
यथाas/like
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/comparison)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (comparative particle: as/like)

Accompanied by the ministers who were devoted to his welfare, adept in counselling, skilful, capable and loyal towards him, the king acquired glory like the rising Sun with luminous rays.ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē bālakāṇḍē saptamassarga: ৷৷Thus ends the seventh sarga of Balakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

D
Daśaratha
T
three worlds (trailokya)
E
earth (pṛthivī)

FAQs

A king’s dharma is protective and moral: he must safeguard subjects (pālana), promote righteous living (dharmeṇa rañjayan), and actively avoid adharma; satya (truth) is presented as a binding vow of leadership.

The narration praises Daśaratha’s rule—his surveillance for security, his commitment to righteous administration, and his fame for generosity and truth.

Satyaniṣṭhā (steadfastness in truth) coupled with protective governance and the rejection of adharma.