HomeRamayanaBala KandaSarga 55Shloka 15
Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

कामधेनुसैन्यप्रादुर्भावः

Kamadhenu’s Forces, Visvamitra’s Austerities, and Vasishta’s Wrath

एवमुक्तस्तु देवेन विश्वामित्रो महातपा:।प्रणिपत्य महादेवमिदं वचनमब्रवीत्।।1.55.15।।

evam uktas tu devena viśvāmitro mahātapāḥ | praṇipatya mahādevam idaṃ vacanam abravīt || 1.55.15 ||

ពេលទេវតាមានព្រះបន្ទូលដូច្នោះ មហាតបៈ វិស្វាមិត្រ បានក្រាបបង្គំចំពោះព្រះមហាទេវ ហើយបានពោលពាក្យទាំងនេះ។

एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारार्थक-अव्यय (adverb: thus)
उक्तःaddressed/spoken to
उक्तः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'विश्वामित्रः' इति विशेषणम्
तुthen/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अनुक्रमसूचक
देवेनby the god
देवेन:
कर्ता (Karta; agent of passive)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्तृकरणे (agent in passive construction)
विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महातपाःgreat ascetic
महातपाः:
विशेषण (Qualifier)
TypeNoun
Rootमहातपस् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: महत् तपः यस्य; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'विश्वामित्रः' इति विशेषणम्
प्रणिपत्यhaving prostrated
प्रणिपत्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Anterior action)
TypeVerb
Rootप्र+नि+पत् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभावः (absolutive)
महादेवम्Mahādeva (Śiva)
महादेवम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः: महान् देवः; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'वचनम्' इति विशेषणम्
वचनम्speech/words
वचनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Having heard this from the god, Viswamitra who performed the great austerities prostrated before Mahadeva and said these words.

V
Viśvāmitra
M
Mahādeva (Śiva)

FAQs

Dharma of reverence: proper approach to the divine (humility, respectful speech) is shown as the right means to seek knowledge and power.

After Śiva invites him to ask a boon, Viśvāmitra responds with prostration and begins his request.

Humility and devotion expressed through praṇipāta (prostration).