Shloka 32

सप्तदशः सर्गः — देवसंवादः तथा वानर-ऋक्ष-उत्पत्तिः

Divine Council and the Generation of Vanara Allies

Devanagari script

ते तार्क्ष्यबलसम्पन्नास्सर्वे युद्धविशारदा:।विचरन्तोऽर्दयन्दर्पात्सिंहव्याघ्रमहोरगान्।।।।

Transliteration

te tārkṣyabalasampannāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ | vicaranto 'rdayan darpāt siṃhavyāghramahoragān ||

Translation

ពួកគេទាំងអស់មានកម្លាំងដូចតារក្ស្យ (គរុឌ) និងជំនាញក្នុងសង្គ្រាម; ពេលដើរល្បាតទៅមក ដោយអំណាចមោទនភាព ពួកគេបានរំខាន និងបង្ក្រាបសត្វសិង្ហ ខ្លា និងពស់ធំៗ។

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तार्क्ष्यबलसम्पन्नाः: endowed with Garuda-like strength
• तार्क्ष्यबलसम्पन्नाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तार्क्ष्य-बल-सम्पन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (तार्क्ष्यस्य बलम् इव बलम्; तेन सम्पन्नाः)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• युद्धविशारदाः: skilled in warfare
• युद्धविशारदाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: युद्ध-विशारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (युद्धे विशारदाः)

• विचरन्तः: moving about
• विचरन्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वि-चर् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन, पुंलिङ्ग; धातु: √चर् (to move) उपसर्ग: वि

• अर्दयन्: tormented / crushed
• अर्दयन्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्द् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; धातु: √अर्द् (to torment/crush)

• दर्पात्: from arrogance / due to pride
• दर्पात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: दर्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; कारणार्थे (because of)

• सिंहव्याघ्रमहोरगान्: lions, tigers, and great serpents
• सिंहव्याघ्रमहोरगान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिंह-व्याघ्र-महोरग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (सिंहाश्च व्याघ्राश्च महोरगाश्च)

Context

Endowed with the might of Garuda and well-versed in warfare, all of them moving around tormented ferouious lions, tigers and mighty serpents .

Characters & Entities

• lions
• tigers

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Strength without restraint tends toward adharma: the mention of darpa (pride) warns that power must be governed by humility and purpose.

What is the narrative situation?

The newly arisen warrior-vānaras, immensely strong and battle-trained, roam the wilderness and overpower dangerous beasts, displaying their might.

Which character virtue is emphasized?

Implied virtue is self-control (dama): the verse highlights pride as a risk, pointing to the need for disciplined use of strength.