Sarga 75

Verse 1

दीर्घकालात्समुत्थाय संज्ञां लब्ध्वा च वीर्यवान्।नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यां दीनामुद्वीक्ष्य मातरम्।।।।सोऽमात्यमध्ये भरतो जननीमभ्यकुत्सयत्।

ក្រោយពេលយូរ ព្រះភរតៈអ្នកក្លាហានបានក្រោកឡើង និងបានស្មារតីវិញ; ដោយភ្នែកពេញទឹកភ្នែក ទ្រង់មើលព្រះមាតាដែលទុក្ខសោក ហើយទ្រង់បានស្តីបន្ទោសព្រះជននីនៅមុខមន្ត្រីទាំងឡាយ។

Verse 2

राज्यं न कामये जातु मन्त्रये नापि मातरम्।।।।अभिषेकं न जानामि योऽभूद्राज्ञा समीक्षितः।विप्रकृष्टेह्यहं देशे शत्रुघ्नसहितोऽवसम्।।।।

ខ្ញុំមិនដែលប្រាថ្នារាជ្យឡើយ ហើយក៏មិនដែលពិគ្រោះសូម្បីតែមាតារបស់ខ្ញុំអំពីរឿងនោះទេ។ ពិធីអភិសេកដែលព្រះរាជាបានត្រួតពិនិត្យគ្រប់គ្រង ខ្ញុំមិនដឹងឡើយ ព្រោះខ្ញុំបានស្នាក់នៅឆ្ងាយក្នុងដែនដីផ្សេង ជាមួយព្រះសត្រុឃ្នៈ។

Verse 3

राज्यं न कामये जातु मन्त्रये नापि मातरम्।।2.75.2।।अभिषेकं न जानामि योऽभूद्राज्ञा समीक्षितः।विप्रकृष्टेह्यहं देशे शत्रुघ्नसहितोऽवसम्।।2.75.3।।

ខ្ញុំមិនបានដឹងអំពីពិធីអភិសេក (abhiṣeka) ដែលព្រះរាជាបានរៀបចំទេ ព្រោះខ្ញុំបានស្នាក់នៅឆ្ងាយក្នុងដែនដីមួយផ្សេងទៀត ជាមួយព្រះសត្រុឃ្ន (Śatrughna)។

Verse 4

वनवासं न जानामि रामस्याहं महात्मनः।विवासनं वा सौमित्रे स्सीतायाश्च यथाऽभवत्।।।।

ខ្ញុំមិនបានដឹងសោះអំពីការនិរទេសទៅព្រៃរបស់ព្រះរាមដ៏មានព្រះហឫទ័យធំទូលាយ ហើយក៏មិនដឹងថាការបណ្តេញសោមិត្រី (លក្ខ្មណ) និងនាងសីតា បានកើតឡើងដូចម្តេចដែរ។

Verse 5

तथैव क्रोशतस्तस्य भरतस्य महात्मनः।कौसल्या शब्दमाज्ञाय सुमित्रामिदमब्रवीत्।।।।

ដូច្នោះដែរ ខណៈព្រះភរតៈមហាត្មា នៅតែយំគ្រហឹមគ្រហើមមិនឈប់ កោសល្យា បានស្គាល់សំឡេងរបស់គាត់ ហើយនិយាយពាក្យនេះទៅកាន់សុមិត្រា។

Verse 6

आगतः क्रूरकार्यायाः कैकेय्या भरतस्सुतः।तमहं द्रष्टुमिच्छामि भरतं दीर्घदर्शिनम्।।।।

ព្រះបរតៈ ព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះនាងកៃកេយី ដែលសកម្មភាពរបស់នាងឃោរឃៅ បានមកដល់ហើយ។ ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់ឃើញព្រះបរតៈ អ្នកមានទស្សនៈឆ្ងាយនោះ។

Verse 7

एवमुक्त्वा सुमित्रां सा विवर्णा मलिना कृशा।प्रतस्थे भरतो यत्र वेपमाना विचेतना।।।।

បន្ទាប់ពីនិយាយដូច្នេះទៅកាន់សុមិត្រា ព្រះនាងកោសល្យា ដែលស្លេកស្លាំង មួម៉ៅ និងស្គមស្គាំង បានចេញដំណើរទៅកន្លែងដែលព្រះបរតៈស្ថិតនៅ ដោយញ័រខ្លួន ស្ទើរតែបាត់ស្មារតី។

Verse 8

स तु रामानुजश्चापि शत्रुघ्नसहितस्तदा।प्रतस्थे भरतो यत्र कौसल्याया निवेशनम्।।।।

បន្ទាប់មក ព្រះបរតៈ ប្អូនប្រុសរបស់ព្រះរាម ព្រមទាំងព្រះសត្រុឃ្នៈ បានចេញដំណើរទៅកាន់លំនៅដ្ឋានរបស់ព្រះនាងកោសល្យា។

Verse 9

तत श्शत्रुघ्नभरतौ कौसल्यां प्रेक्ष्य दुःखितौ।पर्यष्वजेतां दुःखार्तां पतितां नष्टचेतसाम्।।।।रुदन्तौ रुदतीं दुःखात्समेत्यार्यां मनस्स्विनीम्।

បន្ទាប់មក សត្រុឃ្ន និង ភរតៈ ពេលឃើញ ព្រះនាង កោសល្យា ក៏សោកសៅខ្លាំងណាស់។ នាងត្រូវទុក្ខវេទនាបង្ខំ ធ្លាក់ដួល ហាក់បីដូចជាស្ទើរតែបាត់ស្មារតី។ ពួកគេបានចូលទៅជិតស្ត្រីដ៏គួរគោរព មានចិត្តថ្លៃថ្នូរនោះ ហើយពេលនាងយំដោយការឈឺចាប់ ពួកគេក៏យំតាម ហើយអោបនាងយ៉ាងស្និទ្ធ។

Verse 10

भरतं प्रत्युवाचेदं कौसल्या भृशदुःखिता।।।।इदं ते राज्यकामस्य राज्यं प्राप्तमकण्टकम्।संप्राप्तं बत कैकेय्या शशीघ्रं क्रूरेण कर्मणा।।।।

ព្រះនាងកោសល្យាដែលទុក្ខសោកយ៉ាងខ្លាំង បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ព្រះភរតៈថា៖ «នេះហើយជារាជ្យដែលអ្នកប្រាថ្នា—អ្នកបានទទួលដោយគ្មានឧបសគ្គ។ អនិច្ចា! កៃកេយីបានប្រញាប់ប្រញាល់ឲ្យសម្រេច ដោយអំពើដ៏សាហាវ»។

Verse 11

भरतं प्रत्युवाचेदं कौसल्या भृशदुःखिता।।2.75.10।।इदं ते राज्यकामस्य राज्यं प्राप्तमकण्टकम्।संप्राप्तं बत कैकेय्या शशीघ्रं क्रूरेण कर्मणा।।2.75.11।।

ព្រះនាងកោសល្យាដែលទុក្ខសោកយ៉ាងខ្លាំង បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ព្រះភរតៈថា៖ «នេះហើយជារាជ្យដែលអ្នកប្រាថ្នា—អ្នកបានទទួលដោយគ្មានឧបសគ្គ។ អនិច្ចា! កៃកេយីបានប្រញាប់ប្រញាល់ឲ្យសម្រេច ដោយអំពើដ៏សាហាវ»។

Verse 12

प्रस्थाप्य चीरवसनं पुत्रं मे वनवासिनम्।कैकेयी कं गुणं तत्र पश्यति क्रूरदर्शिनी।।।।

ក្រោយពីនាងបានបញ្ជូនកូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ ដែលស្លៀកពាក់សំបកឈើ ឲ្យទៅរស់នៅព្រៃវនៈហើយ កៃកេយី អ្នកមានចិត្តឃោរឃៅ និងទស្សនៈសាហាវ បានឃើញគុណប្រយោជន៍អ្វីនៅទីនោះ?

Verse 13

क्षिप्रं मामपि कैकेयी प्रस्थापयितुमर्हति।हिरण्यनाभो यत्रास्ते सुतो मे सुमहायशाः।।।।

កៃកេយីគួរតែបញ្ជូនខ្ញុំចេញទៅភ្លាមៗដែរ—ទៅកាន់ទីណាក៏ដោយ ដែលកូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ ព្រះរាម អ្នកមានកិត្តិយសដ៏ធំ និងមាននាភីដូចមាស កំពុងស្នាក់នៅឥឡូវនេះ។

Verse 14

अथवा स्वयमेवाहं सुमित्रानुचरा सुखम्।अग्निहोत्रं पुरस्कृत्य प्रस्थास्ये यत्र राघवः।।।।

ឬមិនដូច្នោះទេ ខ្ញុំនឹងចេញដំណើរដោយសុខចិត្តដោយខ្លួនឯង មានសុមិត្រាជាអ្នកអមដំណើរ ហើយអញ្ជើញភ្លើងបូជាអគ្និហោត្រ ដាក់នៅមុខ ដើម្បីទៅកាន់ទីណាក៏ដោយដែលរាឃវៈ (ព្រះរាម) ស្ថិតនៅ។

Verse 15

कामं वा स्वयमेवाद्य तत्र मां नेतुमर्हसि।यत्रासौ पुरुषव्याघ्रः पुत्रो मे तप्यते तपः।।।।

ឬពិតប្រាកដណាស់ ថ្ងៃនេះ អ្នកឯងគួរតែនាំខ្ញុំទៅកាន់ទីនោះ ដែលកូនប្រុសរបស់ខ្ញុំ—ខ្លាធំក្នុងចំណោមបុរស—កំពុងបំពេញតបៈ (តបស្យា)។

Verse 16

इदं हि तव विस्तीर्णं धनधान्यसमाचितम्।हस्त्वश्वरथसम्पूर्णं राज्यं निर्यातितं तया।।।।

ព្រោះនគរដ៏ទូលាយនេះរបស់អ្នក—សម្បូរទៅដោយទ្រព្យសម្បត្តិ និងស្រូវអង្ករ ហើយពេញលេញដោយដំរី សេះ និងរថ—ត្រូវបាននាងប្រគល់ឲ្យអ្នករួចហើយ។

Verse 17

इत्यादिबहुभिर्वाक्यैः क्रूरैः सम्भर्त्सितोऽनघः।विव्यथे भरतस्तीव्रं व्रणे तुद्येव सूचिना।।।।

ពេលត្រូវបានស្តីបន្ទោសដោយពាក្យសម្តីជាច្រើនដ៏រឹងរ៉ៃ និងឃោរឃៅ ព្រះភរតៈអ្នកគ្មានមន្ទិលបាប ក៏រងទុក្ខឈឺចាប់យ៉ាងខ្លាំង—ដូចរបួសត្រូវម្ជុលចាក់។

Verse 18

पपात चरणौ तस्यास्तदा सम्भ्रान्तचेतनः।विलप्य बहुधाऽसंज्ञो लब्धसंज्ञस्ततः स्थितः।।।।

បន្ទាប់មក ដោយចិត្តវឹកវរ គាត់បានដួលសំពះនៅជើងនាង; យំសោកស្តាយម្តងហើយម្តងទៀត រហូតសន្លប់—ក្រោយបានស្មារតីវិញ ក៏ឈរនៅទីនោះ។

Verse 19

एवं विलपमानां तां भरतः प्राञ्जलिस्तदा।कौसल्यां प्रत्युवाचेदं शोकैर्बहुभिरावृताम्।।।।

ពេលនាងកោសល្យា កំពុងយំសោកដូច្នោះ ត្រូវគ្របដណ្តប់ដោយទុក្ខជាច្រើន ព្រះភរតៈក៏ប្រណមដៃដោយក្តីគោរព ហើយបានទូលឆ្លើយដូច្នេះ។

Verse 20

आर्ये कस्मादजानन्तं गर्हसे मामकिल्बिषम्।विपुलां च मम प्रीतिं स्थिरां जानासि राघवे।।।।

ឱ នារីដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់! ហេតុអ្វីបានជានាងស្តីបន្ទោសខ្ញុំ ទោះបីខ្ញុំមិនដឹងរឿង និងគ្មានកំហុស? នាងដឹងច្បាស់អំពីសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏ធំទូលាយ និងមាំមួនរបស់ខ្ញុំចំពោះរាឃវៈ (ព្រះរាម)។

Verse 21

कृता शास्त्रानुगा बुद्धिर्माभूत्तस्य कदाचन।सत्यसन्ध स्सतां श्रेष्ठो यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

សូមកុំឲ្យគំនិតដូចនោះកើតឡើងឡើយចំពោះអ្នកដែលបញ្ញាបានបង្កើតឡើងតាមព្រះសាស្ត្រា ថា «បងប្រុសដ៏អរិយៈរបស់ខ្ញុំ អ្នកស្ថិតស្ថេរនៅក្នុងសច្ចៈ និងជាអ្នកប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមសត្ដបុរស បានចេញទៅនិរទេសដោយការយល់ព្រមរបស់មនុស្សនោះ»។

Verse 22

प्रेष्यं पापीयसां यातु सूर्यञ्च प्रतिमेहतु।हन्तु पादेन गां सुप्तां यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យអ្នកដែលដោយការអនុញ្ញាតរបស់គេ បងប្រុសដ៏អរិយៈរបស់ខ្ញុំបានទៅនិរទេស ទទួលបាបទាំងនេះ៖ ត្រូវទៅជាទាសបម្រើអ្នកអាក្រក់បំផុត បន្ទោរបង់ទឹកនោមបែរមុខទៅរកព្រះអាទិត្យ និងទាត់គោដែលកំពុងដេកលក់ដោយជើង។

Verse 23

कारयित्वा महत्कर्म भर्ता भृत्यमनर्थकम्।अधर्मो योऽस्य सोऽस्यास्तु यस्याऽर्योऽनुमतेगतः।।।।

សូមឲ្យកំហុសនៃអធម៌ធ្លាក់លើអ្នកដែលដោយយោបល់របស់គេ បងប្រុសដ៏អរិយៈរបស់ខ្ញុំត្រូវបានបញ្ជូនឲ្យចេញទៅឆ្ងាយ—ដូចម្ចាស់ដែលបង្ខំឲ្យបម្រើធ្វើការធំធេងធ្ងន់ធ្ងរ តែគ្មានការប្រោសប្រទានរង្វាន់សមគួរ។

Verse 24

परिपालयमानस्य राज्ञो भूतानि पुयत्रवत्।ततस्नु दुह्यतां पापं यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបាបមកលើអ្នកដែលដោយយោបល់របស់គេ បងប្រុសដ៏អរិយៈរបស់ខ្ញុំត្រូវបាននិរទេស—ដូចបាបរបស់អ្នកដែលក្បត់ព្រះមហាក្សត្រដែលថែរក្សាប្រជាជន និងសត្វទាំងឡាយ ដូចថែរក្សាកូនរបស់ព្រះองค์។

Verse 25

बलिषड्भागमुद्धृत्य नृपस्यारक्षतः प्रजाः।अधर्मो योऽस्य सोऽस्यास्तु यस्यार्थोऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យអធម៌ដូចគ្នានោះធ្លាក់លើអ្នកដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គេ បងប្រុសដ៏អរិយៈរបស់ខ្ញុំបានទៅនិរទេស—ដូចព្រះមហាក្សត្រដែលយកចំណែកមួយក្នុងប្រាំមួយ (ṣaḍbhāga) តាមច្បាប់ពីប្រជារាស្ត្រ ប៉ុន្តែមិនការពារពួកគេ។

Verse 26

संश्रुत्य च तपस्विभ्यस्सत्रे वै यज्ञदक्षिणाम्।तां विप्रलपतां पापं यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបាបធ្លាក់លើអ្នកដែលដោយយោបល់របស់គេ បានធ្វើឲ្យបងប្អូនដ៏អរិយៈរបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស—ដូចបាបរបស់អ្នកដែលនៅក្នុងសត្រ-យជ្ញា សន្យាផ្តល់ទក្ខិណា (dakṣiṇā) ដល់អ្នកតបស្យា ហើយបន្ទាប់មកបោកបញ្ឆោតទុកមិនប្រគេន។

Verse 27

हस्त्यश्वरथसम्बाधे युद्धे शस्त्रसमाकुले।मा स्म कार्षीत्सतां धर्मं यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យអ្នកដែលដោយយោបល់របស់គេ បានធ្វើឲ្យបងប្អូនដ៏អរិយៈរបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស បរាជ័យក្នុងធម៌របស់សតបុរស—ដូចយោធាដែលចូលសមរភូមិអ៊ូអរ​ដោយដំរី សេះ រទេះ និងអាវុធជាច្រើន ប៉ុន្តែមិនអនុវត្តកាតព្វកិច្ចរបស់ខ្លួន។

Verse 28

उपदिष्टं सुसूक्ष्मार्थं शास्त्रं यत्नेन धीमता।स नाशयतु दुष्टात्मा यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យមនុស្សចិត្តអាក្រក់ ដែលដោយយោបល់របស់គេ បានធ្វើឲ្យបងប្អូនដ៏អរិយៈរបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស បំផ្លាញន័យដ៏ល្អិតល្អន់នៃសាស្ត្រ ដែលបណ្ឌិតមានប្រាជ្ញាបង្រៀនដោយការខិតខំ—ហើយទទួលមលិននៃអធម៌លើខ្លួន។

Verse 29

मा च तं व्यूढबाह्वंसं चन्द्रार्कसमतेजसम्।द्राक्षीद्राज्यस्थमासीनं यस्यार्योऽनुमतेगतः।।।।

ហើយសូមឲ្យអ្នកដែលដោយយោបល់របស់គេ បានធ្វើឲ្យបងប្អូនដ៏អរិយៈរបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស មិនបានឃើញព្រះអង្គនោះឡើយ—មានដៃធំទូលាយ ស្មាទូលាយ រស្មីដូចព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ—អង្គុយលើរាជសింఠាសន៍។

Verse 30

पायसं कृसरं छागं वृथा सोऽश्नातु निर्घृणः।गुरूंश्चाप्यवजानातु यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបុរសឥតមេត្តាដែលដោយយោបល់របស់គេ បងប្អូនដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស ក៏បរិភោគបាយទឹកដោះគោ បាយលាយល្ង និងសាច់ពពែដោយឥតប្រយោជន៍—គ្មានបុណ្យកុសល—ហើយមើលងាយគ្រូអាចារ្យរបស់ខ្លួនផង។

Verse 31

गाश्च स्पृशतु पादेन गुरून्परिवदेत्स्वयम्।मित्रे द्रुह्येत सोऽत्यन्तं यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យអ្នកដែលដោយយោបល់របស់គេ បងប្អូនដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស ប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់បំផុត៖ ទាត់គោដោយជើងខ្លួន ធ្វើពាក្យប្រមាថចំពោះអ្នកចាស់ទុំ និងគ្រូអាចារ្យដោយខ្លួនឯង ហើយក្បត់មិត្តភក្តិរបស់ខ្លួនយ៉ាងដាច់ខាត។

Verse 32

विश्वासात्कथितं किञ्चित्परिवादं मिथः क्वचित्।विवृणोतु स दुष्टात्मा यस्याऽर्योऽमते गतः।।।।

សូមឲ្យមនុស្សចិត្តអាក្រក់ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គេ បងប្អូនដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់ខ្ញុំត្រូវបញ្ជូនចេញទៅ ធ្លាក់ក្នុងបាបនៃការបំពានលើទំនុកចិត្ត៖ បើកបង្ហាញពាក្យបង្ខូចកេរ្តិ៍តិចតួចមួយ ដែលធ្លាប់និយាយគ្នាផ្ទាល់ក្នុងការជឿទុកចិត្ត ទៅឲ្យនរណាម្នាក់នៅកន្លែងណាមួយ។

Verse 33

अकर्ता ह्यकृतज्ञश्च त्यक्ताचाऽत्मा निरपत्रपः।लोके भवतु विद्विष्टो यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបុរសដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គេ បងប្អូនដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស ក្លាយជាមនុស្សដែលពិភពលោកស្អប់ខ្ពើម—ដូចជាអ្នកមិនដែលជួយអ្នកណា អកតញ្ញូ បោះបង់ធម៌និងអាកប្បកិរិយាត្រឹមត្រូវ ហើយឥតអៀនខ្មាស។

Verse 34

पुत्रैर्दारैश्च भृत्यैश्च स्वगृहे परिवारितः।स एको मृष्टमश्नातु यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបុរសដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គេ បងប្អូនដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស ទោះនៅក្នុងផ្ទះខ្លួនមានកូនៗ ប្រពន្ធ និងអ្នកបម្រើព័ទ្ធជុំវិញ ក៏បរិភោគអាហារល្អឆ្ងាញ់តែម្នាក់ឯង—ហើយទទួលការរិះគន់ដូច្នោះ។

Verse 35

अप्राप्य सदृशान् दाराननपत्यः प्रमीयताम्।अनवाप्य क्रियां धर्म्यां यस्याऽर्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបុរសនោះ ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់បានធ្វើឲ្យបងប្រុសដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស ចូរស្លាប់ដោយមិនបានភរិយាសមគួរ គ្មានកូន និងមិនបានបំពេញកិច្ចធម៌ដ៏សុចរិតដែលគាំទ្រធម្មៈឡើយ។

Verse 36

माऽत्मनस्सन्ततिं द्राक्षीत्स्वेषु दारेषु दुःखितः।आयुस्समग्रमप्राप्य यऽस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបុរសនោះ ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់បានធ្វើឲ្យបងប្រុសដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស ចូរស្ថិតក្នុងទុក្ខវេទនា មិនបានឈានដល់អាយុកាលពេញលេញដ៏សុខសាន្ត ហើយកុំឲ្យបានឃើញពូជពង្សរបស់ខ្លួនតាមរយៈភរិយារបស់គាត់ឡើយ។

Verse 37

राजस्त्रीबालवृद्धानां वधे यत्पापमुच्यते।भृत्यत्यागे च यत्पापं तत्पापं प्रतिपद्यताम्।।।।

សូមឲ្យបុរសនោះ ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់បានធ្វើឲ្យបងប្រុសដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស ចូរទទួលបាបទាំងអស់ដែលសាស្ត្រាបានប្រកាសសម្រាប់ការសម្លាប់ស្តេច ស្ត្រី កុមារ និងមនុស្សចាស់ ហើយទទួលបាបនៃការបោះបង់អ្នកពឹងផ្អែក និងអ្នកបម្រើផងដែរ។

Verse 38

लाक्षया मधुमांसेन लोहेन च विषेण च।सदैव बिभृयाद्भृत्यान्यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបុរសនោះ ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់បានធ្វើឲ្យបងប្រុសដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស ចូរទទួលកំហុសបាបដូចអ្នកដែលចិញ្ចឹមអ្នកពឹងផ្អែកដោយការជួញដូរ លាក់ (lac) ស្រា សាច់ ដែក និងសូម្បីតែពុល ជានិច្ច។

Verse 39

सङ्ग्रमे समुपोढे स्म शत्रुपक्षभयङ्करे।पलायामानो वध्येत यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបុរសនោះ ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់បានធ្វើឲ្យបងប្រុសដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស ចូរជួបវាសនាដូចយុទ្ធជនម្នាក់ ដែលទោះបីគួរឲ្យភ័យខ្លាចចំពោះភាគីសត្រូវ ក៏ត្រូវសម្លាប់នៅពេលរត់គេច ខណៈសង្គ្រាមឈានដល់កំពូល។

Verse 40

कपालपाणिः पृथिवीमटतां चीरसंवृतः।भिक्षमाणो यथोन्मत्तो यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបុរសនោះ ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់បានធ្វើឲ្យបងប្រុសដ៏ប្រសើររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស ចូរដើររំលងលើផែនដី ស្លៀកពាក់ក្រណាត់រហែក កាន់ក្បាលឆ្អឹងក្នុងដៃ ហើយសុំទានដូចមនុស្សឆ្កួត។

Verse 41

मद्ये प्रसक्तो भवतु स्त्रीष्वक्षेषु च नित्यशः।कामक्रोधाभिभूतस्तु यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបុរសនោះ ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់បានធ្វើឲ្យបងប្រុសដ៏ប្រសើររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស ចូរញៀនជានិច្ចនឹងស្រា ស្ត្រី និងល្បែងស៊ីសង ហើយត្រូវកាម និងកំហឹងគ្រប់គ្រង។

Verse 42

मास्म धर्मे मनो भूयादधर्मं स निषेवताम्।अपात्रवर्षी भवतु यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបុរសនោះ ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់បានធ្វើឲ្យបងប្រុសដ៏ប្រសើររបស់ខ្ញុំទៅនិរទេស ចូរឲ្យចិត្តមិនស្ថិតនៅក្នុងធម៌ឡើយ; ចូរប្រព្រឹត្តអធម៌ ហើយក្លាយជាអ្នកបោះបង់ទានទៅលើអ្នកមិនសមគួរ។

Verse 43

सञ्चितान्यस्य वित्तनि विविधानि सहस्रशः।दस्युभिर्विप्रलुप्यन्तां यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបុរសនោះ ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់បានធ្វើឲ្យបងប្រុសដ៏ប្រសើររបស់ខ្ញុំទៅនិរទេស ទ្រព្យសម្បត្តិដែលគាត់សន្សំទុកជាច្រើនពាន់ប្រភេទ ចូរត្រូវចោរលួចប្លន់យកទៅដោយវិធីជាច្រើនរាប់មិនអស់។

Verse 44

उभे सन्ध्ये शयानस्य यत्पापं परिकल्प्यते।तच्चपापं भवेत्तस्य यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបុគ្គលណា ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គេ បងប្រុសដ៏ប្រសើររបស់ខ្ញុំបានទៅនិរទេស បុគ្គលនោះទទួលបាបដូចគ្នា នឹងបាបរបស់អ្នកដែលដេកលើសពេលសន្ធ្យាទាំងពីរ គឺពេលព្រឹក និងពេលល្ងាច។

Verse 45

यदग्निदायके पापं यत्पापं गुरतल्पगे।मित्रद्रोहे च यत्पापं तत्पापं प्रतिपद्यताम्।।।।

សូមឲ្យបុគ្គលណា ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គេ បងប្រុសដ៏ប្រសើររបស់ខ្ញុំបានទៅនិរទេស បុគ្គលនោះទទួលបាបដូចគ្នា នឹងបាបរបស់អ្នកដុតភ្លើងបំផ្លាញ អ្នកល្មើសលើគ្រែគ្រូ (គុរុ) និងអ្នកក្បត់មិត្ត។

Verse 46

देवतानां पित्रूणां च मातापित्रोस्तथैव च।मा स्म कार्षीत्स शुश्रूषां यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបុគ្គលណា ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គេ បងប្រុសដ៏ប្រសើររបស់ខ្ញុំបានទៅនិរទេស បុគ្គលនោះកុំឲ្យអាចបម្រើដោយគោរពដល់ទេវតា ដល់បិត្រ (បុព្វបុរស) និងដល់មាតាបិតារបស់ខ្លួនបានឡើយ។

Verse 47

सतां लोकात्सतां कीर्त्या स्सञ्जुष्टात्कर्मणस्तथा।भ्रश्यतु क्षिप्रमद्यैव यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបុគ្គលណា ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គេ បងប្រុសដ៏ប្រសើររបស់ខ្ញុំបានទៅនិរទេស បុគ្គលនោះសូមឲ្យធ្លាក់ចេញភ្លាមៗ នៅថ្ងៃនេះឯង ពីលោករបស់សតបុរស ពីកិត្តិយសរបស់សតបុរស និងពីកិច្ចការដែលអ្នកល្អទាំងឡាយអនុម័ត។

Verse 48

अपास्य मातृशुश्रूषामनर्थे सोऽवतिष्ठताम्।दीर्घबाहुर्महावक्षा: यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបុគ្គលណា ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គេ បងប្រុសដ៏ប្រសើររបស់ខ្ញុំ—មានដៃវែង និងទ្រូងទូលាយ—បានទៅនិរទេស បុគ្គលនោះសូមឲ្យបោះបង់ការបម្រើមាតា ហើយឲ្យឈរជាប់នៅក្នុងកិច្ចការឥតប្រយោជន៍ ឥតគោលបំណង។

Verse 49

बहुपुत्रो दरिद्रश्च ज्वररोगसमन्वितः।स भूयात्सतत क्लेशी यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបុរសនោះ—ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់ បងប្រុសដ៏ប្រសើររបស់ខ្ញុំបានចេញទៅនិរទេស—រស់នៅក្នុងទុក្ខវេទនាជានិច្ច មានកូនប្រុសច្រើនជាបន្ទុក ជួបភាពក្រីក្រ និងត្រូវរងគ្រុនក្តៅនិងជំងឺរោគ។

Verse 50

आशामाशंसमानानां दीनानामूर्ध्वचक्षुषाम्।अर्थिनां वितथां कुर्याद्यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យបុរសនោះ—ដែលដោយការអនុញ្ញាតរបស់គាត់ បងប្រុសដ៏ប្រសើររបស់ខ្ញុំបានទៅនិរទេស—ទទួលបាបដូចអ្នកដែលធ្វើឲ្យសេចក្តីសង្ឃឹមរបស់អ្នកសុំទានក្រីក្រ អ្នកលើកមុខមើលដោយការរំពឹងទុក ក្លាយជាឥតប្រយោជន៍។

Verse 51

मायया रमतां नित्यं परुषः पिशुनोऽशुचिः।राज्ञो भीतस्त्वधर्मात्मा यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យគាត់—ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់ បងប្រុសដ៏ប្រសើររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស—ទទួលបាបដូចអ្នករស់នៅដោយល្បិចកលជានិច្ច៖ ពាក្យសម្តីរឹងរ៉ៃ ចិត្តព្យាបាទ ចូលចិត្តបង្កាច់បង្ខូច មិនបរិសុទ្ធ មានចិត្តអធម៌ ហើយភ័យខ្លាចទណ្ឌកម្មរបស់ព្រះរាជាជានិច្ច។

Verse 52

ऋतुस्नातां सतीं भार्यामृतुकालानुरोधिनीम्।अतिवर्तेत दुष्टात्मा यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យគាត់—ដែលដោយការអនុញ្ញាតរបស់គាត់ បងប្រុសដ៏ប្រសើររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស—ទទួលបាបដូចមនុស្សអាក្រក់ដែលមើលរំលងភរិយាសុចរិតស្មោះត្រង់ ទោះនាងបានងូតទឹកបន្ទាប់ពីរដូវរបស់នាង ហើយគោរពតាមពេលវេលាដ៏សមគួរហើយក្តី។

Verse 53

सधर्मदारान्परित्यज्य परदारान्निषेवताम्।त्यक्तधर्मरतिर्मूढो यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យគាត់—អ្នកដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់បានបណ្តាលឲ្យបងប្រុសដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស—ទទួលបាបដូចមនុស្សល្ងង់វង្វេង ដែលបោះបង់ភរិយាដែលជាគូររួមធម៌ ហើយទៅស្វែងរកភរិយារបស់អ្នកដទៃ ដោយបានបោះបង់ធម៌ចោល។

Verse 54

विप्रलुप्तप्रजातस्य दुष्कृतं ब्राह्मणस्य यत्।तदेव प्रतिपद्येत यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យគាត់—អ្នកដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់បានបណ្តាលឲ្យបងប្រុសដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស—ជួបប្រទះអប្បបុណ្យដូចគ្នានឹងអប្បបុណ្យរបស់ព្រះព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ ដែលបាត់បង់វង្សត្រកូល ហើយប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ធ្ងន់ធ្ងរ។

Verse 55

पानीयदूषके पापं तथैव विषदायके।यत्तदेकस्स लभतां यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យគាត់—អ្នកដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់បានបណ្តាលឲ្យបងប្រុសដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស—ទទួលបាបនោះតែម្នាក់ឯង គឺបាបរបស់អ្នកបំពុលទឹកផឹក និងបាបរបស់អ្នកផ្តល់ពុលដូចគ្នា។

Verse 56

ब्राह्मणायोद्यतां पूजां विहन्तु कलुषेन्द्रियः।बालवत्सां च गां दोग्धु यस्यार्यो ऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យគាត់—អ្នកដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់បានបណ្តាលឲ្យបងប្រុសដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស—ទទួលបាបរបស់អ្នកមានអារម្មណ៍អសុចរិត ដែលរំខានពិធីបូជាដែលរៀបចំសម្រាប់ព្រះព្រាហ្មណ៍ ហើយដែលដោះទឹកដោះគោមេដែលមានកូនក្របីនៅក្បែរ។

Verse 57

तुर्ष्णार्तं सति पानीये विप्रलम्भेन योजयेत्।लभेत तस्य यत्पापं यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យគាត់—អ្នកដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់បានបណ្តាលឲ្យបងប្រុសដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់ខ្ញុំត្រូវនិរទេស—ទទួលបាបរបស់អ្នកដែល ទោះមានទឹកក៏ដោយ ក៏នៅតែបោកបញ្ឆោតអ្នកដែលរងទុក្ខដោយស្រេកទឹកយ៉ាងសាហាវ ហើយរៀបចំឲ្យគេមិនបានសម្រាកស្រេក។

Verse 58

भक्त्या विवदमानेषु मार्गमाश्रित्य पश्यतः।तस्य पापेन युज्येत यस्यार्योऽनुमते गतः।।।।

សូមឲ្យអ្នកនោះ—ដែលដោយការយល់ព្រមរបស់គាត់ បងប្អូនដ៏ប្រសើររបស់ខ្ញុំត្រូវបាននិរទេស—ទទួលបន្ទុកបាបដូចអ្នកដែលពេលមានការជជែកវិវាទ គ្រាន់តែឈរមើល ហើយដោយសេចក្តីភក្តីទៅរកភាគីមួយ យកផ្លូវលំអៀង។

Verse 59

विहीनां पतिपुत्राभ्यां कौसल्यां पार्थिवात्मजः।एवमाश्वासयन्नेव दुःखार्तो निपपात ह।।।।

ដូច្នេះ ព្រះបរតៈបានលួងលោមព្រះនាងកោសល្យា ដែលខ្វះទាំងស្វាមី និងព្រះរាជបុត្រា ហើយដោយទុក្ខសោកគ្របដណ្តប់ ទ្រង់បានដួលសំពះនៅជើងព្រះនាង។

Verse 60

तथा तु शपथैः कष्टै श्शपमानमचेतनम्।भरतं शोकसन्तप्तं कौसल्या वाक्यमब्रवीत्।।।।

នៅពេលដែល ភរតៈ ត្រូវសោកសៅដុតដាល ដេកសន្លប់ ហើយបន្តស្បថដោយពាក្យស្បថដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ និងគួរឱ្យស្រួលស្រួលចិត្ត ព្រះនាង កោសល្យា ក៏បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់គាត់ដូច្នេះ។

Verse 61

मम दुःखमिदं पुत्र भूयस्समुपजायते।शपथै श्शपमानो हि प्राणानुपरुणत्सि मे।।।।

កូនអើយ ទុក្ខរបស់ម្តាយនេះ កាន់តែបន្ថែមឡើង; ព្រោះដោយការស្បថបែបនោះ អ្នកហាក់ដូចជាកំពុងបង្អាក់ដង្ហើមជីវិតរបស់ម្តាយ។

Verse 62

दिष्ट्या न चलितो धर्मादात्मा ते सहलक्ष्मणः।वत्स सत्यप्रतिज्ञो ते सतां लोकमवाप्स्यसि।।।।

កូនជាទីស្រឡាញ់ អរគុណដល់ព្រះព្រោះចិត្តរបស់អ្នកមិនបានរំលោភចេញពីធម៌ ដូចគ្នានឹង លក្ខ្មណៈផងដែរ។ កូនអើយ ព្រោះអ្នកស្មោះត្រង់ចំពោះព្រះបន្ទូលសច្ចៈ អ្នកនឹងបានទៅដល់លោករបស់សតបុរស។

Verse 63

इत्युक्त्वा चाङ्कमानीय भरतं भ्रातृवत्सलम्।परिष्वज्य महाबाहुं रुरोद भृशदुःखिता।।।।

ព្រះនាងបានមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះហើយ ក៏ទាញ ភរតៈ ដែលស្រឡាញ់បងប្រុសយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ មកដាក់លើភ្លៅ។ ព្រះនាងអោបកាយវីរបុរសដៃធំមហាបាហុនោះ ហើយយំយ៉ាងខ្លាំង ដោយទុក្ខសោកលើសលប់។

Verse 64

एवं विलपमानस्य दुःखार्तस्य महात्मनः।मोहाच्च शोकसम्रोधाद्बभूव लुलितं मनः।।।।

ដូច្នេះ ពេលព្រះភរត មហាត្មា ដែលរងទុក្ខយ៉ាងខ្លាំង កំពុងយំសោកស្តាយ នោះចិត្តរបស់ព្រះអង្គក៏រញ្ជួយរញ្ជាយ—ដោយសារភាពស្រពិចស្រពិល និងត្រូវទុក្ខសោកបិទបាំងកកិត។

Verse 65

लालप्यमानस्य विचेतनस्य प्रणष्टबुद्धे: पतितस्य भूमौ।मुहुर्मुहुर्निश्श्वसतश्च घर्मं सा तस्य शोकेन जगाम रात्रिः।।।।

រាត្រីនោះបានកន្លងទៅក្នុងទុក្ខសោកចំពោះព្រះភរត—ដែលដួលលើដី សន្លប់ស្មារតី និងបញ្ញាមង្វាក់—យំរំលែកម្តងហើយម្តងទៀត ហើយដកដង្ហើមវែងៗក្តៅៗជាញឹកញាប់។