Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 65, Shloka 8

अयोध्याकाण्डे पञ्चषष्टितमः सर्गः — Daśaratha’s Death Discovered in the Palace

Morning Rites Turn to Lament

Devanagari script

हरिचन्दनसम्पृक्तमुदकं काञ्चनैर्घटैः।आनिन्युस्स्नानशिक्षाज्ञा यथाकालं यथाविधि।।।।

Transliteration

haricandanasampṛktam udakaṁ kāñcanair ghaṭaiḥ | āninyuḥ snānaśikṣājñā yathākālaṁ yathāvidhi ||

Translation

អ្នកជំនាញពិធីស្រង់ស្នាន បាននាំទឹកលាយម្សៅចន្ទន៍ពណ៌លឿងមកក្នុងក្រឡាធ្វើពីមាស តាមពេលវេលាសមគួរ និងតាមវិន័យពិធីយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។

Word by Word

• हरिचन्दनसम्पृक्तम्: mixed with yellow sandal
• हरिचन्दनसम्पृक्तम्: Karma (कर्म) (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हरि-चन्दन + सम्पृक्त (कृदन्त, क्त) (समास)
• Form: क्त-कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; उदकम् इति विशेषणम्

• उदकम्: water
• उदकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: उदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन

• काञ्चनैः: golden
• काञ्चनैः: Karana (करण) (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; बहुवचन; घटैः इति विशेषणम्

• घटैः: with pots/vessels
• घटैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: घट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; बहुवचन

• आनिन्युः: brought
• आनिन्युः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + नी (धातु) (तिङन्त)
• Form: लिट्-लकार (Perfect); प्रथम-पुरुष; बहुवचन; परस्मैपद

• स्नानशिक्षाज्ञाः: those skilled in bathing rites
• स्नानशिक्षाज्ञाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्नान + शिक्षा + ज्ञ (प्रातिपदिक) (समास)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन

• यथाकालम्: at the proper time
• यथाकालम्: Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा + काल (अव्ययीभाव-समास)
• Form: अव्ययीभाव; क्रियाविशेषण (adverb: at the proper time)

• यथाविधि: as prescribed
• यथाविधि: Sambandha (सम्बन्ध/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा + विधि (अव्ययीभाव-समास)
• Form: अव्ययीभाव; क्रियाविशेषण (adverb: according to rule)

Context

The bath-attendants brought water mixed with yellow sandal paste in golden vessels at appropriate times in accordance with tradition.

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma appears as rule-governed action: doing the right act at the right time (yathākālam) and in the right manner (yathāvidhi).

What is the narrative situation?

Attendants prepare and bring ritual bath materials for the palace routine, following prescribed ceremonial order.

Which character virtue is emphasized?

Careful adherence to tradition—precision, timeliness, and respect for ritual procedure.