Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 117, Shloka 17

अत्र्याश्रमगमनम् तथा अनसूयोपदेशः

Arrival at Atri’s Hermitage and Anasuya’s Counsel

शिथिलां वलितां वृद्धां जरापाण्डुरमूर्धजाम्।सततं वेपमानाङ्गीं प्रवाते कदलीं यथा।। ।।तां तु सीता महाभागामनसूयां पतिव्रताम्।अभ्यवादयदव्यग्रा स्वं नाम समुदाहरत्।।।।

śithilāṃ valitāṃ vṛddhāṃ jarā-pāṇḍura-mūrdhajām |

satataṃ vepamānāṅgīṃ pravāte kadalīṃ yathā ||

នាងទន់ខ្សោយ មានស្នាមជ្រីវជ្រួញ និងចាស់ជរា; សក់លើក្បាលស ស្រអាប់ដោយវ័យចាស់; អវយវៈរបស់នាងញ័ររហូតជានិច្ច ដូចដើមចេកត្រូវខ្យល់ខ្លាំង។

शिथिलाम्feeble/loose-limbed
शिथिलाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशिथिल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘अनसूयाम्’ इत्यस्य विशेषण
वलिताम्wrinkled
वलिताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवलित (प्रातिपदिक; कृदन्त-प्रयोगः)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘wrinkled’
वृद्धाम्old
वृद्धाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवृद्ध (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
जरापाण्डुरमूर्धजाम्whose hair is grey from old age
जरापाण्डुरमूर्धजाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootजरा + पाण्डुर + मूर्धज (प्रातिपदिक); मूर्धज = केश (hair)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘जरया पाण्डुराः मूर्धजाः यस्याः’ इत्यर्थे (grey-haired due to age)
सततम्constantly
सततम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक-नपुंसक/अव्ययीभाववत्)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
वेपमानाङ्गीम्trembling in body
वेपमानाङ्गीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवेप् (धातु) + मान (शतृ/शानच्-सम्बद्ध वर्तमानकृदन्त) + अङ्गी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वेपमानम् अङ्गम् यस्याः’ (trembling-bodied)
प्रवातेin the wind
प्रवाते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रवात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
कदलीम्plantain tree
कदलीम्:
Upamana (उपमान; उपमा-प्रयोगे)
TypeNoun
Rootकदली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
यथाas/like
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमा-वाचक अव्यय (comparative particle)
ताम्her/that (lady)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तुbut/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
सीताSita
सीता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महाभागाम्highly fortunate
महाभागाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहा + भाग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘ताम्/अनसूयाम्’ इत्यस्य विशेषण
अनसूयाम्Anasuya
अनसूयाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअनसूया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पतिव्रताम्chaste; devoted to her husband
पतिव्रताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपति + व्रत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘पतिं प्रति व्रतम्’ (devoted to husband)
अभ्यवादयत्paid obeisance/greeted
अभ्यवादयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गौ ‘अभि’ + ‘आ’ (अभि+आ+वद्)
अव्यग्राunhurried; undistracted
अव्यग्रा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ + व्यग्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘सीता’ इत्यस्य विशेषण
स्वम्her own
स्वम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘नाम’ इत्यस्य विशेषण
नामname
नाम:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
समुदाहरत्uttered/pronounced
समुदाहरत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + हृ (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः ‘समुद्’ + ‘आ’

Highly chaste and fortunate Anasuya was very old and feeble. Her skin was wrinkled and her hair turned grey due to old age. Her body was constantly trembling like a plantain tree in a stormy wind. Pronouncing her name to such Anasuya, Sita made obeisance to her with utmost concentration.

A
Anasūyā

FAQs

Dharma includes honoring venerable elders regardless of physical frailty; spiritual worth is not diminished by age, and reverence is due to a life of righteousness.

The text describes Anasūyā’s advanced age and physical weakness as Sītā approaches her.

Anasūyā’s lifelong tapas is implied behind the description; the virtue highlighted for the audience is respect toward aged, spiritually accomplished persons.