Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 30

Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā

Rādhā-Related Mantras Explained

Devanagari script

व्याप्तं रसाक्ष्मास्वयुतं विमलाबीजमीरितम् । ज्यानभोदाहवह्निस्वयोगैः स्यादरुणामनुः ॥ ३० ॥

Transliteration

vyāptaṃ rasākṣmāsvayutaṃ vimalābījamīritam | jyānabhodāhavahnisvayogaiḥ syādaruṇāmanuḥ || 30 ||

Translation

ពេលព្យាង្គ «វ្យាប្ត» រួមជាមួយព្យាង្គដែលបញ្ជាក់ដោយពាក្យសម្ងាត់ «រស» និង «អក្ស្មា» ហើយភ្ជាប់ជាមួយព្យាង្គគ្រាប់ពូជដ៏បរិសុទ្ធ (វិមលាបីជ) ដូចបានបង្រៀន នោះតាមសន្ធិដែលសម្គាល់ដោយ «ជ្យាន», «ភោ», «ដាហ», និង «វហ្និ» វាក្លាយជា អរុណា-មន្ត្រ (Aruṇā-mantra)។

Word by Word

• व्याप्तम्: pervaded; filled
• व्याप्तम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्याप्त (कृदन्त, √आप्/√व्याप्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘pervaded/filled’

• रस-अ-क्ष्मा-स्व-युतम्: combined with rasa, a, kṣmā, sva
• रस-अ-क्ष्मा-स्व-युतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रस (प्रातिपदिक) + अ (अव्यय/अक्षर-नाम) + क्ष्मा (प्रातिपदिक) + स्व (प्रातिपदिक) + युत (कृदन्त, √युज्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘युत’ = combined; list of syllable-names as prior members

• विमला-बीजम्: the Vimalā seed-mantra
• विमला-बीजम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विमला (प्रातिपदिक) + बीज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुषः ‘विमलायाः बीजम्’

• ईरितम्: is stated
• ईरितम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: ईरित (कृदन्त, √ईर्/ईरय्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; PPP ‘stated’

• ज्यान-भः-दाह-वह्नि-स्व-योगैः: by the combinations of jyāna, bhaḥ, dāha, vahni, sva
• ज्यान-भः-दाह-वह्नि-स्व-योगैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: ज्यान (प्रातिपदिक) + भः (अव्यय/अक्षर-नाम) + दाह (प्रातिपदिक) + वह्नि (प्रातिपदिक) + स्व (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘योगैः’ = by the combinations; prior members are syllable-names

• स्यात्: would be / is
• स्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• अरुणा-मनुः: the Aruṇā mantra
• अरुणा-मनुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अरुणा (प्रातिपदिक) + मनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः ‘अरुणायाः मनुः’

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Aruṇā

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents a technical method of forming a specific deity-mantra (Aruṇā) through precise phonetic combinations, emphasizing that mantra-power depends on correct śabda (sound) and prescribed junction rules.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Even in a technical chapter, the verse supports bhakti by prescribing the correct mantra-form used for worship; devotion is strengthened when the mantra is recited in the exact, taught form.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Śikṣā (phonetics) and Vyākaraṇa-like sandhi/junction discipline are implied through the ‘yoga’ (combination) rules, showing how coded syllables and bījas are assembled for ritual recitation.