Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 120

The Classification and Explanation of Yakṣiṇī Mantras

Kālī and Tārā Vidyās

Devanagari script

वैराचनादि पूजायां मनवः परिकीर्तिताः । भूधरश्च चतुर्द्वार्षु पद्मांतकयमांतकौ ॥ १२० ॥

Transliteration

vairācanādi pūjāyāṃ manavaḥ parikīrtitāḥ | bhūdharaśca caturdvārṣu padmāṃtakayamāṃtakau || 120 ||

Translation

ក្នុងពិធីបូជាដែលចាប់ផ្តើមដោយ វៃរាចនៈ មនុទាំងឡាយត្រូវបានប្រកាសថាសមស្រប; ហើយនៅច្រកទ្វារទាំងបួន មាន ភូធរ ព្រមទាំង បទ្មាន្តក និង យមាន្តក ឈរពារ។

Word by Word

• वैराचन-आदि: (those) beginning with Vairācana
• वैराचन-आदि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वैराचन (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (वैराचनादि = beginning with Vairācana)

• पूजायाम्: in the worship
• पूजायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• मनवः: the Manus (mantras/personages named Manu)
• मनवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• परिकीर्तिताः: are proclaimed/mentioned
• परिकीर्तिताः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + कीर्त् (धातु) (क्त; कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मणि प्रयोगार्थ (described/mentioned)

• भूधरः: Bhūdhara (name)
• भूधरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूधर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• चतुर्-द्वार्षु: at/in the four gates
• चतुर्-द्वार्षु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर् (संख्या/प्रातिपदिक) + द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन; समासः—द्विगु (चत्वारि द्वाराणि)

• पद्म-अन्तक-यम-अन्तकौ: Padmāntaka and Yamāntaka
• पद्म-अन्तक-यम-अन्तकौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक) + अन्तक (प्रातिपदिक) + यम (प्रातिपदिक) + अन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; समासः—द्वन्द्वः (पद्मान्तकः च यमान्तकः च)

Speaker

Sanatkumara (in dialogue with Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Characters & Entities

• Vairācana
• Manus
• Bhūdhara
• Padmāntaka
• Yamāntaka

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes that worship is not only devotional but also orderly: specific cosmic authorities (Manus) and protective guardians are invoked/placed so the rite becomes complete, protected, and aligned with sacred procedure.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed through disciplined puja-vidhi—remembering and honoring the divine order (Manus) and establishing guardians at the ritual ‘thresholds,’ showing reverence through correct ritual structure.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects Kalpa-style ritual organization: assigning deities/guardians to specific spatial points (the four doors) and prescribing named invocations—an applied, technical aspect of Vedic ceremonial arrangement.