Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 49

Bhuvaneśī (Nidrā-Śakti) Mantra-vidhi, Nyāsa–Āvaraṇa Worship, Padma-homa Prayogas, and the Opening of Śrī-Mahālakṣmī Upāsanā

Devanagari script

कण्ठमात्रोदके स्थित्वा वीक्ष्य तोयोद्गतं रविम् । त्रिसहस्रं जपेन्मंत्रं कन्यामिष्टां लभेत्ततः ॥ ४९ ॥

Transliteration

kaṇṭhamātrodake sthitvā vīkṣya toyodgataṃ ravim | trisahasraṃ japenmaṃtraṃ kanyāmiṣṭāṃ labhettataḥ || 49 ||

Translation

ឈរនៅក្នុងទឹកដល់កម្រិតក ហើយសម្លឹងមើលព្រះអាទិត្យដែលរះឡើងពីលើទឹក គួរជប៉ាមន្ត្រា ៣,០០០ ដង; ដោយហេតុនោះ នឹងទទួលបានកញ្ញាដែលប្រាថ្នា (ជាគូសមរម្យ)។

Word by Word

• कण्ठ-मात्र-उदके: in water up to the neck
• कण्ठ-मात्र-उदके: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कण्ठ (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सप्तमी-अधिकरण; तत्पुरुषः: कण्ठमात्रं यद् उदकं तस्मिन् (in water up to the neck); Neuter, Locative, Singular

• स्थित्वा: having stood
• स्थित्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: √स्था (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive): ‘स्थित्वा’; Indeclinable gerund

• वीक्ष्य: having looked at
• वीक्ष्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: √वीक्ष् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यपन्त अव्यय (gerund): ‘दृष्ट्वा’; Indeclinable absolutive

• तोय-उद्गतम्: risen from the water
• तोय-उद्गतम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तोय (प्रातिपदिक) + उद्गत (उद्-√गम् + क्त, कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः: तोयात् उद्गतः (risen from water); Masculine, Accusative, Singular

• रविम्: the Sun
• रविम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular

• त्रि-सहस्रम्: three thousand (times)
• त्रि-सहस्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (संख्यापूर्वकः): त्रयः सहस्राणि = 3000; Neuter, Accusative, Singular (count)

• जपेत्: should recite
• जपेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada; Optative, 3rd person singular

• मन्त्रम्: a mantra
• मन्त्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular

• कन्याम्: a maiden
• कन्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Accusative, Singular

• इष्टाम्: desired, beloved
• इष्टाम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इष्ट (√इष्/√यज् + क्त, कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘desired/beloved’; Feminine, Accusative, Singular

• लभेत्: would obtain
• लभेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; Ātmanepada; Optative, 3rd person singular

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kriya-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्/अनन्तरम् इत्यर्थे (ablatival/adverbial): ‘thereupon/then’

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in a Vedanga/ritual-results context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: vira

Characters & Entities

• Ravi (Surya)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents a karma-kāṇḍa style discipline: bodily austerity (standing in water), focused darśana (gazing at the Sun), and measured japa (3,000 repetitions) as a structured sādhanā believed to yield a specific worldly fruit.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is implicit through reverent attention to a divine power (Ravi/Surya) and disciplined mantra-japa; however, the verse primarily emphasizes result-oriented practice (phala) rather than liberation-focused devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights ritual procedure and measurable japa-sankhyā (count discipline), along with a time/observance cue (Sun’s emergence/visibility), aligning with applied Vedic practice commonly associated with kalpa-style ritual method and observance timing.