Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 95

Pañca-prakṛti-nirūpaṇa and Mantra-vidhi: Rādhā, Mahālakṣmī, Durgā, Sarasvatī, Sāvitrī; plus Sāvitrī-Pañjara

Devanagari script

वाग्भवेन षडंगानि कृत्वा वर्णान्न्यसेद् बुधः । ब्रह्मरंध्रे न्यसेत्तारं लज्जां भ्रूमध्यगां न्यसेत् ॥ ९५ ॥

Transliteration

vāgbhavena ṣaḍaṃgāni kṛtvā varṇānnyased budhaḥ | brahmaraṃdhre nyasettāraṃ lajjāṃ bhrūmadhyagāṃ nyaset || 95 ||

Translation

បន្ទាប់ពីធ្វើ ន្យាសា ប្រាំមួយអង្គ (ṣaḍ-aṅga nyāsa) ដោយព្យញ្ជនៈគ្រាប់ពូជ វាគ្ភវ (Vāgbhava) អ្នកប្រាជ្ញគួរដាក់អក្សរមន្តលើរាងកាយ។ គួរតាំង តារា (Tārā) នៅ ប្រាហ្មរន្ធ្រ (brahma-randhra) ហើយដាក់ លជ្ជា (Lajjā) នៅចន្លោះចិញ្ចើម។

Word by Word

• वाग्भवेन: by/with Vāgbhava (seed-syllable/mantra)
• वाग्भवेन: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: वाग्भव (प्रातिपदिक: वाक् + भव)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; करणार्थे

• षडङ्गानि: the six limbs (six parts)
• षडङ्गानि: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: षडङ्ग (प्रातिपदिक: षट् + अङ्ग)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन

• कृत्वा: having made/done
• कृत्वा: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + त्वा (अव्ययीभाव/क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वक्रिया (having done)

• वर्णान्: letters/syllables
• वर्णान्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• न्यसेत्: should place/assign (nyāsa)
• न्यसेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-√अस्/न्यस् (धातु: न्यस् ‘to place’)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष? actually तृतीयपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• बुधः: the wise person
• बुधः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ब्रह्मरन्ध्रे: in the brahma-opening (crown aperture)
• ब्रह्मरन्ध्रे: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मरन्ध्र (प्रातिपदिक: ब्रह्मन् + रन्ध्र)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; अधिकरणे

• न्यसेत्: should place
• न्यसेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-√अस्/न्यस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), तृतीयपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तारम्: the Tārā (Oṃ) syllable
• तारम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: तार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; मन्त्र/बीजनाम (often ‘oṃ’)

• लज्जाम्: (the syllable) Lajjā
• लज्जाम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: लज्जा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; मन्त्र/शक्तिनाम

• भ्रूमध्यगाम्: situated in the middle of the eyebrows
• भ्रूमध्यगाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भ्रूमध्यग (प्रातिपदिक: भ्रू + मध्य + ग)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying लज्जाम्)

• न्यसेत्: should place
• न्यसेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-√अस्/न्यस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), तृतीयपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Narada (teaching a technical mantra-nyasa procedure within the Vedanga/ritual-science section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Tārā
• Brahma-randhra

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that mantra is not only recited but ritually internalized: by nyāsa the practitioner “installs” sacred sound into key subtle locations (brahma-randhra and bhrūmadhya), aligning body, breath, and awareness with the mantra’s power.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Though technical, the practice supports bhakti by making worship inward: the devotee consecrates the body as a seat of the deity/mantra, so remembrance and reverence become continuous rather than limited to external ritual.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights applied mantra-śāstra tied to śikṣā (phonetics/varṇa) and ritual procedure: correct use of bījas, ṣaḍaṅga-nyāsa, and precise placement of syllables in prescribed bodily loci.