Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 51

Kṛṣṇādi-mantra-varga-varṇana

Classification of Krishna and Related Mantras

Devanagari script

एवं सिद्धो मनुर्दद्यात्सर्वान्कामांश्च मंत्रिणे । लीलादंडपदाब्जोऽपि जनसंसक्तदोः पदम् ॥ ५१ ॥

Transliteration

evaṃ siddho manurdadyātsarvānkāmāṃśca maṃtriṇe | līlādaṃḍapadābjo'pi janasaṃsaktadoḥ padam || 51 ||

Translation

ដូច្នេះ ពេលព្រះមហាក្សត្រ (អ្នកគ្រប់គ្រង) បានសម្រេចសិទ្ធិពេញលេញហើយ គួរផ្តល់បំណងសមស្របទាំងអស់ដល់មន្ត្រីរបស់ខ្លួន; ព្រោះសូម្បីតែព្រះបាទដូចផ្កាឈូក ដែលលេងល្បែងកាន់ដណ្ឌៈនៃការផ្តន្ទាទោស ក៏ត្រូវឈរលើដៃដែលភ្ជាប់ខ្លួនក្នុងការបម្រើប្រជាជនដែរ។

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक

• सिद्धः: accomplished
• सिद्धः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक/कृदन्त, √सिध्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of मनुः)

• मनुः: Manu
• मनुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of कामान्)

• कामान्: desires/boons
• कामान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• मन्त्रिणे: to the minister/counsellor
• मन्त्रिणे: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन

• लीला-दण्ड-पद-अब्जः: (he) whose playful staff and lotus-feet (are spoken of)
• लीला-दण्ड-पद-अब्जः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लीला (प्रातिपदिक) + दण्ड (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक) + अब्ज (प्रातिपदिक) (समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुवर्णनात्मक-समास; (one whose) feet are like lotuses (and) staff as play/ornament

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि = 'also/even' (particle)

• जन-संसक्त-दोः: of (him) whose arms are attached to people (i.e., engaged with devotees)
• जन-संसक्त-दोः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: जन (प्रातिपदिक) + संसक्त (कृदन्त, √सञ्ज्/ससज् with सम्) + दोस्/दोर् (प्रातिपदिक) (समास)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of पदम्); दोः = बाहु (arm)

• पदम्: state/position/abode (or feet)
• पदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narada (in dialogue context with the Sanatkumara tradition; instructional narration)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Manu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames kingship as dharma-based service: even the authority to punish (daṇḍa) must rest on hands committed to the people—i.e., governance is sacred duty supported by capable, satisfied ministers.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly, it teaches seva-bhāva (service attitude): the ruler’s power is justified only when aligned with welfare of beings; such selfless responsibility mirrors devotional ethics—acting as an instrument for the good of others.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects applied dharma and nīti—how daṇḍa (discipline) should be administered through competent counsel. While not a grammar/astrology rule, it exemplifies technical statecraft aligned with śāstric order.