Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 41

Hanūmaccarita

The Account of Hanumān

Devanagari script

निष्पन्नचंद्रकिरणसंकाशकिरणं किरणं शिवम् । शिवांगोत्पन्नकिरणैरमृतद्रवसंयुतैः ॥ ४१ ॥

Transliteration

niṣpannacaṃdrakiraṇasaṃkāśakiraṇaṃ kiraṇaṃ śivam | śivāṃgotpannakiraṇairamṛtadravasaṃyutaiḥ || 41 ||

Translation

ពន្លឺដ៏មង្គលនោះ (Śiva) ជាកាំរស្មីដែលស្រដៀងនឹងពន្លឺព្រះចន្ទពេញលេញ ហើយត្រូវបានអមដោយកាំរស្មីដែលកើតពីអវយវៈរបស់ Śiva ផ្ទាល់ រួមជាមួយសារធាតុអម្រឹតដែលហូរច្រេីន។

Word by Word

• निष्पन्न: produced, arisen
• निष्पन्न: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निष् + पद् (धातु)
• Form: क्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; (किरणं विशेषण)

• चन्द्र: moon
• चन्द्र: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; (समासाङ्ग)

• किरण: ray
• किरण: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: किरण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; (समासाङ्ग)

• संकाश: resembling
• संकाश: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संकाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; (समासाङ्ग; ‘सदृश/like’)

• किरणम्: a ray like the moon’s rays
• किरणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समास: चन्द्र-किरण-संकाश-किरणम् (तत्पुरुषः; ‘moon-ray-like ray’)

• किरणम्: ray
• किरणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; (पूर्वपदस्य पुनरुक्ति/विशेषणार्थ)

• शिवम्: auspicious, of Shiva
• शिवम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; (किरणम् विशेषण)

• शिव: of Shiva
• शिव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन; (समासाङ्ग)

• अङ्ग: limb, body
• अङ्ग: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन; (समासाङ्ग)

• उत्पन्न: arisen from
• उत्पन्न: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत् + पद् (धातु)
• Form: क्त (PPP); पुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन; (किरणैः विशेषण)

• किरणैः: with rays arisen from Shiva’s body
• किरणैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: किरण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; समास: शिव-अङ्ग-उत्पन्न-किरणैः (तत्पुरुषः; ‘with rays arisen from Shiva’s body’)

• अमृत: nectar, ambrosia
• अमृत: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; (समासाङ्ग)

• द्रव: liquid, fluid
• द्रव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: द्रव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; (समासाङ्ग)

• संयुतैः: combined with
• संयुतैः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + युज् (धातु)
• Form: क्त (PPP); पुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन; (किरणैः विशेषण)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in the Purva Bhaga dialogue frame)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents Śiva as pure auspicious radiance—moonlike, cooling, and life-giving—whose rays carry the ‘amṛta’ symbolism of purification and immortality, pointing to inner transformation through contemplation of divine tejas.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By portraying the deity as compassionate, cooling moonlight and nectar-like grace, it encourages devotional meditation (bhāvanā) on Śiva’s auspicious form, where divine ‘rays’ signify the blessings that descend upon the devotee.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse uses precise imagery and compounds typical of disciplined Sanskrit expression (Vyākaraṇa) and invokes lunar radiance as a contemplative symbol often aligned with calendrical/astral awareness (Jyotiṣa) used in timing vrata and worship.