Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 10

Dīpa-vidhi-vyākhyānam

Procedure for Lamp-Offering to Hanumān

Devanagari script

पथिकागमने प्रोक्तं गोधूमोत्थं सतंडुलम् । मोहने त्वाढकीजात विद्वेषे च कुलत्थजम् ॥ १० ॥

Transliteration

pathikāgamane proktaṃ godhūmotthaṃ sataṃḍulam | mohane tvāḍhakījāta vidveṣe ca kulatthajam || 10 ||

Translation

សម្រាប់ពិធីនាំអ្នកដំណើរឲ្យមកជិតយ៉ាងឆាប់ គេបញ្ជាក់ឲ្យប្រើអង្ករគ្រាប់ដែលរៀបចំពីស្រូវសាលី។ សម្រាប់ពិធីបង្កមោហៈ/ស្នេហាមមាញឹក ប្រើគ្រាប់ធញ្ញជាតិពីអាឌ្ឍកី; និងសម្រាប់ពិធីបង្កវិរុទ្ធភាព ប្រើគ្រាប់ពីកុលត្ថ។

Word by Word

• पथिक-आगमने: in the arrival of a traveler
• पथिक-आगमने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पथिक (प्रातिपदिक) + आगमन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; ‘पथिकस्य आगमनम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष, अधिकरण (Locative)

• प्रोक्तम्: is said/declared
• प्रोक्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: प्र-वच् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘said/declared’ (passive participle)

• गोधूम-उत्थम्: arisen from wheat (wheat-derived)
• गोधूम-उत्थम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गोधूम (प्रातिपदिक) + उत्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘गोधूमात् उत्थम्’ इति पञ्चमी-तत्पुरुष, विशेषण

• स-तण्डुलम्: with rice-grains
• स-तण्डुलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तण्डुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘स’ उपसर्गसदृश-पूर्वपद (सहित/with) — ‘तण्डुलैः सहितम्’ इति; विशेष्य

• मोहने: in delusion/infatuation (for bewitching)
• मोहने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मोहन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात/समुच्चय-भेदक (particle: ‘but/indeed’)

• आढकी-जातम्: born from āḍhakī (a kind of pulse)
• आढकी-जातम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आढकी (प्रातिपदिक) + जात (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘आढक्याः जातम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुष, विशेषण

• विद्वेषे: in hatred/hostility
• विद्वेषे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विद्वेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction ‘and’)

• कुलत्थ-जम्: born from horse-gram (kulattha-derived)
• कुलत्थ-जम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कुलत्थ (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘कुलत्थात् जातम्’ इति पञ्चमी-तत्पुरुष, विशेषण

Speaker

Narada (teaching technical ritual details to the Sanatkumara tradition)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhayanaka

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It shows the Purana’s technical layer: specific material substances (dravya) are mapped to specific ritual intentions (prayoga), emphasizing that karma-oriented rites rely on precise correspondences, not vague improvisation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by contrasting material-result rites (arrival, delusion, enmity) with the higher Narada Purana emphasis elsewhere on Vishnu-bhakti as a purifying, non-harmful path; this verse belongs to the technical/ritual domain rather than devotional theology.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Practical ritual science—selection of dravya (materials) for a given prayoga—reflecting a procedural, karma-kāṇḍa style of instruction aligned with Vedanga-like applied knowledge used in rites.