Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 194

The Exposition of Nṛsiṁha Worship-Mantras, Nyāsa, Mudrās, Yantras, Kavaca, and Nṛsiṁha Gāyatrī

Devanagari script

पाञ्चरात्रिक दितिज विनिधनान्ते करेति च । महामाया अमोघान्ते दर्यं दैत्येन्द्र शब्दतः ॥ १९४ ॥

Transliteration

pāñcarātrika ditija vinidhanānte kareti ca | mahāmāyā amoghānte daryaṃ daityendra śabdataḥ || 194 ||

Translation

តាមប្រពៃណីបញ្ចរាត្រ (Pāñcarātra) ពាក្យ «ករេតិ» ត្រូវបង្កើតដោយបន្ថែមបច្ច័យ «-វិនិធន» បន្ទាប់ពី «ទិតិជ»។ ដូចគ្នានេះ បន្ទាប់ពី «មហាមាយា» ប្រើបច្ច័យ «-អមោឃ»; ហើយបន្ទាប់ពី «ដារយំ» ទទួលបានពាក្យ «ដៃត្យេន្រ្ទ»—ដូច្នេះត្រូវបានបង្រៀនដោយអំណាចនៃ «សព្ទ» (សក្ខីកម្មវេយ្យាករណ៍/ពាក្យសព្ទ)។

Word by Word

• पाञ्चरात्रिक: pāñcarātrika (Pāñcarātra-related)
• पाञ्चरात्रिक: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पाञ्चरात्रिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masculine; nominative/accusative singular; ‘pertaining to Pāñcarātra’)

• दितिज: ditija (demon)
• दितिज: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दितिज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masculine; nominative/accusative singular; ‘son of Diti’, demon)

• विनिधन-अन्ते: at the end of the slaying
• विनिधन-अन्ते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विनिधन (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (masculine; locative singular; ‘at the end of destruction/slaying’)

• कर: (the word) “kara”
• कर: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masculine; nominative/accusative singular; mantra-name/term)

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्तिसूचक-अव्यय (quotative)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (and)

• महामाया: Mahāmāyā
• महामाया: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + माया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (feminine; nominative/accusative singular; ‘great māyā’)

• अमोघ-अन्ते: at the end of “amogha”
• अमोघ-अन्ते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अमोघ (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (masculine; locative singular; ‘at the end of “amogha”’)

• दर्यम्: (the word) “darya”
• दर्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter; nominative/accusative singular; mantra-name/term)

• दैत्येन्द्र: Daityendra (lord of demons)
• दैत्येन्द्र: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (masculine; nominative/accusative singular; ‘lord of demons’)

• शब्दतः: by the word/verbally
• शब्दतः: Karana (करण)
• Type: Indeclinable
• Root: शब्द (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित/अव्यय)
• Form: अव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त), करण/हेतुवाचक (indeclinable: ‘by the word/verbally’)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in a Vedāṅga/śabda-śāstra context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

Characters & Entities

• Pāñcarātra
• Mahāmāyā
• Daitya/Daityendra

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames correct sacred usage (śabda) as a discipline: precise words and derivations preserve the integrity of mantras, āgamic names, and doctrinal terms used in worship and study.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: Bhakti traditions like Pāñcarātra rely on accurate naming and recitation; this verse supports devotion by safeguarding correct linguistic forms used in Vaiṣṇava practice.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vyākaraṇa/Śabda-śāstra: it illustrates derivational/affix-based formation and the principle of śabda-pramāṇa (authoritative linguistic testimony) for accepted forms.