Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 15

Mantraśodhana, Dīkṣā-krama, Guru-Pādukā, Ajapā-Haṃsa, and Ṣaṭcakra-Kuṇḍalinī Sādhana

Devanagari script

तत्सुसिद्धप्राप्तिमात्रात्सुसिद्धारिः कुटुंबहृत् । अरिसिद्धस्तु पुत्रघ्नोऽरिसाध्यः कन्यकापहः ॥ १५ ॥

Transliteration

tatsusiddhaprāptimātrātsusiddhāriḥ kuṭuṃbahṛt | arisiddhastu putraghno'risādhyaḥ kanyakāpahaḥ || 15 ||

Translation

ត្រឹមតែបានឈានដល់ «តត-សុ-សិទ្ធ» ប៉ុណ្ណោះ «សុ-សិទ្ធ-អរិ» ក្លាយជាអ្នកបំផ្លាញគ្រួសារ។ «អរិ-សិទ្ធ» ត្រូវបាននិយាយថា សម្លាប់កូនប្រុស; «អរិ-សាធ្យ» ក្លាយជាអ្នកលួចក្មេងស្រី (កូនស្រី/នារីវ័យក្មេង)។

Word by Word

• तत्: of that
• तत्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन; (tasya) used as first member in compound

• सुसिद्धप्राप्तिमात्रात्: from merely obtaining well-accomplishment
• सुसिद्धप्राप्तिमात्रात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: सु-सिद्ध-प्राप्ति-मात्र (प्रातिपदिक; प्राप्ति from √प्राप्, मात्र)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सुसिद्धस्य प्राप्तिः; तस्य मात्रम्)

• सुसिद्धारिः: the well-accomplished enemy
• सुसिद्धारिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सु-सिद्ध-अरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष/कर्मधारय (सु-सिद्धः अरिः)

• कुटुम्बहृत्: one who takes away the family; family-destroyer
• कुटुम्बहृत्: Karta (कर्ता/विधेयः)
• Type: Noun
• Root: कुटुम्ब-हृत् (प्रातिपदिक; हृत् from √हृ ‘to take/steal’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कुटुम्बं हरति)

• अरिसिद्धः: enemy-accomplished (one)
• अरिसिद्धः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अरि-सिद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष

• तु: but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विशेषार्थक-अव्यय (particle)

• पुत्रघ्नः: son-killer
• पुत्रघ्नः: Karta (कर्ता/विधेयः)
• Type: Noun
• Root: पुत्र-घ्न (प्रातिपदिक; घ्न from √हन्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पुत्रं हन्ति)

• अरिसाध्यः: enemy-to-be-accomplished (one)
• अरिसाध्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अरि-साध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष

• कन्यकापहः: abductor of a maiden
• कन्यकापहः: Karta (कर्ता/विधेयः)
• Type: Noun
• Root: कन्यका-अपह (प्रातिपदिक; अपह from √अप-हृ ‘to carry off’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कन्यकां अपहरति)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada in a technical/vedanga-astrology context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: karuna

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It warns that certain hostile or ‘enemy-linked’ technical conditions (Jyotiṣa phala) are associated with severe worldly losses—family disruption, loss of sons, and violation of household honor—urging vigilance and dharmic restraint.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While primarily Jyotiṣa-phala, it indirectly supports Bhakti by reminding the listener to seek refuge in dharma and devotion when adverse karmic indicators arise, rather than acting from fear or hostility.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Jyotiṣa (Vedāṅga astrology): it uses technical labels (susiddhāri, arisiddha, arisādhya) to state predicted outcomes (phala) connected with adversarial influences.