
សនាតនៈបង្រៀននារ៉ដៈអំពីវ្រតបញ្ចមីជាវដ្តប្រចាំឆ្នាំ។ ចាប់ពីចៃត្រ សុក្ល បញ្ចមី (មត្ស្យជយន្តី និង ស្រីបញ្ចមី) មានបូជាព្រះលក្ខ្មីដោយក្លិនក្រអូប និងបាយផ្អែម។ បន្ទាប់មករៀបរាប់វ្រតបញ្ចមីផ្សេងៗ (ព្រឹថវី, ចន្ទ្រ, ហយគ្រីវ) និងពិធីតាមខែ៖ វៃសាខាបូជាសេស/អនន្ត; ជ្យេស្ឋបូជាបិត្រ និងបំបៅព្រាហ្មណ៍; អាសាឍមានពិធីវាយុពិសេស ដោយទង់ប្រាំពណ៌ បូជាលោកបាល អត់អាហារតាមយាម និងពិនិត្យសុបិន; ប្រសិនបើមានអពមង្គល ត្រូវអត់បូជាព្រះសិវៈខ្លាំងឡើង និងបំបៅព្រាហ្មណ៍៨នាក់។ ស្រាវណ ក្រឹෂ್ಣ បញ្ចមីមានអណ្ណាវ្រត៖ រៀបចំអាហារ ប្រោះទឹក បូជាបិត្រ និងឥសី បរិច្ចាគអាហារដល់អ្នកសុំ បូជាលិង្គពេលប្រទោស ជាមួយជបបញ្ចាក្សរី និងអធិស្ឋានឲ្យស្រូវសម្បូរ; ស្រាវណ សុក្ល បញ្ចមីបន្ថែមបូជាឥន្ទ្រាណី និងទានទ្រព្យ។ ភាទ្របទមានទឹកដោះបូជានាគ (ក្រឹෂ್ಣ បញ្ចមី) និងវ្រត៧ឆ្នាំផ្តោតលើសប្តឥសី ដោយវេទិកាដី អរឃ្យ គ្រាប់ធញ្ញមិនដាំ ដួងមាស រួមទឹកបញ្ចាម្រឹត ហោម និងគោរពគ្រូ/ព្រាហ្មណ៍ ទទួលផលវីមានសួគ៌។ ខែក្រោយៗ៖ អាស្វិន ឧបាង្គ-លលិតាវ្រត; ការត្តិក ជយាវ្រតជាមួយស្នានសុទ្ធ និងបំផ្លាញបាប; មារគសីរ្ស បូជានាគដើម្បីគ្មានភ័យ; បោស បូជាព្រះវិษ្ណុ។ ចុងក្រោយសង្ខេបថា បញ្ចមីរៀងរាល់ខែទាំងពីរបក្ស បូជាបិត្រ និងនាគ មានប្រយោជន៍។
Verse 1
सनातन उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि पंचम्यास्ते व्रतान्यहम् । यानि भक्त्या समास्थाय सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ १ ॥
សនាតនៈមានព្រះវាចា៖ «ស្តាប់មក ឱ ព្រាហ្មណ៍! ខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពីវ្រតនៃថ្ងៃបញ្ចមី; អ្នកណាអនុវត្តដោយភក្តិ នឹងទទួលបានគោលបំណងទាំងអស់ដែលប្រាថ្នា»។
Verse 2
प्रोक्ता मत्स्यजयंती तु पंचमी मधुशुक्लगा । अस्यां मत्स्यावतारार्चा भक्तैः कार्या महोत्सवा ॥ २ ॥
មត្ស្យជយន្តី ត្រូវបានប្រកាសថា កើតនៅថ្ងៃបញ្ចមី ក្នុងពាក់កណ្តាលភ្លឺនៃខែ មធុ (ចៃត្រ)។ នៅថ្ងៃនោះ អ្នកស្រឡាញ់ភក្តិគួរធ្វើអារចនាបូជាព្រះវិෂ್ಣុ ក្នុងអវតារមត្ស្យា ដោយរៀបចំពិធីមហោស្រពយ៉ាងអធិក។
Verse 3
श्रीपंचमीति चैषोक्ता तत्र कार्यं श्रियोऽर्चनम् । गंधाद्यैरुपचारैस्तु नैवेद्यैः पायसादिभिः ॥ ३ ॥
វ្រតនេះហៅថា «ស្រីបញ្ចមី»។ នៅថ្ងៃនោះ គួរធ្វើបូជាព្រះស្រី (លក្ខ្មី) ដោយថ្វាយក្លិនក្រអូប និងអុបចារៈផ្សេងៗ ហើយថ្វាយនៃវេទ្យ ដូចជា បាយផ្អែម (បាយស) ជាដើម។
Verse 4
यो लक्ष्मीं पूजयेच्चात्र तं वै लक्ष्मीर्न मुंचति । पृथ्वीव्रतं तथा चांद्रं हयग्रीवव्रतं तथा ॥ ४ ॥
អ្នកណាដែលបូជាព្រះលក្ខ្មីនៅទីនេះ ព្រះលក្ខ្មីមិនបោះបង់គាត់ឡើយ។ ហើយក៏មានវ្រត «ព្រឹថ្វី-វ្រត», «ចន្ទ្រ-វ្រត», និង «ហយគ្រីវ-វ្រត» ផងដែរ។
Verse 5
कार्यं तत्तद्विधानेन तत्तत्सिद्धिमभीप्सुभिः । अथ वैशाखपंचम्यां शेषं चाभ्यर्च्य मानवः ॥ ५ ॥
អ្នកដែលប្រាថ្នាសម្រេចផលក្នុងកិច្ចការនីមួយៗ គួរធ្វើតាមវិធានរបស់វា។ បន្ទាប់មក នៅថ្ងៃបញ្ចមីខែវៃសាខា មនុស្សគួរបូជាព្រះសេស (អនន្ត) ផងដែរ។
Verse 6
सर्वैर्नागगणैर्युक्तमभीष्टं लभते फलम् । तथा ज्येष्ठस्य पंचम्यां पितॄनभ्यर्चयेत्सुधीः ॥ ६ ॥
ដោយបានព្រះគុណពីក្រុមនាគទាំងអស់ មនុស្សនោះទទួលបានផលដែលប្រាថ្នា។ ដូចគ្នានេះ នៅថ្ងៃបញ្ចមីខែជ្យេស្ឋា អ្នកប្រាជ្ញគួរបូជាពិត្រ (បុព្វបុរស)។
Verse 7
सर्वकामफलावाप्तिर्भवेद्वै विप्रभोजनैः । अथाषाढस्य पंचम्यां वायुं सर्वगतं मुने ॥ ७ ॥
ដោយបម្រើអាហារដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ នឹងទទួលបានផលនៃបំណងទាំងអស់។ បន្ទាប់មក ឱ មុនី នៅថ្ងៃបញ្ចមីខែអាសាឍា គួរបូជាព្រះវាយុ—ខ្យល់ដែលសព្វទី។
Verse 8
ग्रामाद्बहिर्विनिर्गत्य धरोपस्थे समास्तितः । ध्वजं च पंचवर्णं तु वंशदंडाग्रसंस्थितम् ॥ ८ ॥
ចេញពីភូមិទៅខាងក្រៅ គាត់អង្គុយលើដី; ហើយនៅទីនោះ គាត់បានដំឡើងទង់ប្រាំពណ៌ ដែលចងនៅកំពូលដំបងឫស្សី។
Verse 9
समुच्छ्रितं निदध्यात्तु कल्पिताब्जे तु मध्यतः । ततस्तन्मूलदेशे तु दिक्षु सर्वासु नारद ॥ ९ ॥
គួរធ្វើសមាធិលើវា ដូចជាកំពុងលេចឡើងខ្ពស់ នៅកណ្ដាលផ្កាឈូកដែលគិតស្រមៃ។ បន្ទាប់មក ឱ នារ៉ដៈ នៅតំបន់ឫសរបស់វា ក្នុងទិសទាំងអស់ជុំវិញ គួរតែស្រមៃបន្ត។
Verse 10
लोकपालान्समभ्यर्च्य कुर्याद्वायुपरीक्षणम् । प्रथमादिषु यामेषु यो यो वायुः प्रवर्तते ॥ १० ॥
ក្រោយពេលបូជាអ្នកអភិបាលលោក (លោកបាល) ដោយគោរពរួច គួរធ្វើការពិនិត្យខ្យល់ជីវិត (វាយុ)។ ក្នុងយាមដំបូង និងយាមបន្ទាប់ៗ ត្រូវសង្កេតថា វាយុណាដែលចាប់ផ្តើមដំណើរការ។
Verse 11
तस्मै तस्मै दिगीशाय पूजां सम्यक् प्रकल्पयेत् । एवं स्थित्वा निराहारस्तत्र यामचतुष्टयम् ॥ ११ ॥
ចំពោះម្ចាស់នៃទិសនីមួយៗ គួររៀបចំបូជាឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ដោយស្ថិតនៅដូច្នេះ អត់អាហារ គួរស្នាក់នៅទីនោះរយៈពេលបួនយាម (ពេញមួយថ្ងៃមួយយប់)។
Verse 12
सायमागत्य गेहं स्वं भुक्त्वा स्वल्पं समाहितः । लोकपालान्नमस्कृत्य स्वप्याद्भूमितले शुचौ ॥ १२ ॥
ល្ងាចត្រឡប់មកផ្ទះវិញ បរិភោគតិចតួចដោយចិត្តស្ងប់; បន្ទាប់មកគោរពបង្គំលោកបាល ហើយដេកលើដីស្អាត។
Verse 13
यः स्वप्नो जायते तस्यां रात्रौ यामे चतुर्थके । स एव भविता नूनं स्वप्न इत्याह वै शिवः ॥ १३ ॥
សុបិនណាដែលកើតឡើងនៅយាមទីបួននៃរាត្រី នោះប្រាកដជានឹងក្លាយជាការពិត—ដូចនេះព្រះសិវៈបានមានព្រះវាចនាអំពីសុបិន។
Verse 14
अशुभे तु समुत्पन्ने शिवपूजापरायणः । सोपवासो नयेदष्टयामं तद्दिनमेव वा ॥ १४ ॥
បើមានសញ្ញាអសុភកើតឡើង អ្នកដែលឧទ្ទិសចិត្តក្នុងការបូជាព្រះសិវៈ គួរតែអនុវត្តអុបវាស (អត់អាហារ) ហើយរក្សាវិន័យរយៈពេលប្រាំបីយាម ឬយ៉ាងហោចណាស់ត្រឹមថ្ងៃនោះផ្ទាល់។
Verse 15
भोजयित्वा द्विजानष्टौ ततः शुभफलं लभेत् । व्रतमेतत्समुदितं शुभाशुभनिदर्शनम् ॥ १५ ॥
បន្ទាប់ពីបានបម្រើអាហារដល់ទ្វិជៈ (ព្រាហ្មណ៍) ចំនួនប្រាំបីនាក់ នោះនឹងទទួលបានផលល្អប្រសើរ។ វ្រតនេះត្រូវបានប្រកាសថា ជាវ្រតបង្ហាញទាំងសុភ និងអសុភ។
Verse 16
नृणां सौभाग्यजनकमिह लोके परत्र च । श्रावणे कृष्णपंचम्यां व्रतं ह्यन्नसमृद्धिदम् ॥ १६ ॥
វ្រតនេះបង្កើតសំណាងល្អដល់មនុស្សទាំងក្នុងលោកនេះ និងក្នុងលោកក្រោយ។ អនុវត្តនៅខែស្រាវណៈ ក្នុងថ្ងៃក្រឹṣṇa-បញ្ចមី (ថ្ងៃទីប្រាំនៃពាក់កណ្តាលខ្មៅ) វានាំមកនូវភាពសម្បូរបែបនៃស្រូវអង្ករ និងអាហារ។
Verse 17
चतुर्थ्यां दिनशेषे तु सर्वाण्यन्नानि नारद । पृथक् पात्रेषु संस्थाप्य जलैराप्लावयेत्सुधीः ॥ १७ ॥
ឱ នារទៈ នៅថ្ងៃចតុರ್ಥី ពេលថ្ងៃនៅសល់តិច អ្នកប្រាជ្ញគួរដាក់អាហារទាំងអស់ឲ្យដាច់ដោយឡែកក្នុងភាជនៈផ្សេងៗ ហើយបាញ់ទឹកឲ្យសើមជ្រាបយ៉ាងល្អ។
Verse 18
ततो पात्रांतरे तत्तु निष्कास्यांबु निधापयेत् । प्रातर्भानौ समुदिते पितॄंश्चैव तथा ऋषीन् ॥ १८ ॥
បន្ទាប់មក ដកទឹកនោះចេញដាក់ក្នុងភាជន៍មួយទៀត ហើយទុកទឹកនោះឲ្យស្ងប់។ ពេលព្រឹក ព្រះអាទិត្យរះឡើង គួរធ្វើតರ್ಪណៈគោរពដល់បិត្ដរៈ (បុព្វបុរស) និងដល់ឥសី (មហាឥសី) ដូចគ្នា។
Verse 19
देवांश्चाभ्यर्च्य सुस्नातं कृत्वा नैवेद्यमग्रतः । तदन्नं याचकेभ्यस्तु प्रयच्छेत्प्रीतमानसः ॥ १९ ॥
បន្ទាប់ពីបូជាទេវតាទាំងឡាយ ងូតទឹកឲ្យស្អាតល្អ ហើយដាក់នៃវេទ្យ (naivedya) ជាអាហារបូជានៅមុខព្រះ។ បន្ទាប់មក ដោយចិត្តរីករាយ គួរចែកអាហារនោះដល់អ្នកសុំទាន។
Verse 20
सर्वं दिनं क्षिपेदेवं प्रदोषे तु शिवालये । गत्वा संपूजयेद्देवं लिंगरूपिणमीश्वरम् ॥ २० ॥
ដូចនេះ គួរចំណាយពេញមួយថ្ងៃ។ លុះដល់ពេលប្រទោស (ពេលល្ងាចជិតថ្ងៃលិច) គួរទៅកាន់វិហារព្រះសិវៈ ហើយបូជាព្រះអម្ចាស់—ឥស្វរៈ—ដែលស្ថិតក្នុងរូបលិង្គ ដោយគោរពត្រឹមត្រូវ។
Verse 21
गंधपुष्पादिभिः सम्यक्पूजयित्वा महेश्वरम् । जपेत्पञ्चाक्षरी विद्यां शतं चापि सहस्रकम् ॥ २१ ॥
បន្ទាប់ពីបូជាមហេស្វរៈដោយក្លិនក្រអូប ផ្កា និងអ្វីៗដទៃទៀតយ៉ាងត្រឹមត្រូវ គួរជបមន្តវិទ្យាបញ្ចអក្សរ (pañcākṣarī) ចំនួនមួយរយ ឬសូម្បីមួយពាន់ដង។
Verse 22
जपं निवेद्य देवाय भवाय भवरूपिणे । स्तुत्वा सर्वैर्वौदिकैश्च पौराणैश्चाप्यनाकुलः ॥ २२ ॥
បូជាថ្វាយជបនោះដល់ព្រះ—ភវៈ—អ្នកលើសលប់ និងអ្នកបង្ហាញខ្លួនជារូបនៃភវៈ (ការក្លាយជាភពលោក)។ បន្ទាប់មក ដោយចិត្តមិនរអាក់រអួល គាត់សរសើរព្រះអង្គដោយស្តុតិទាំងឡាយទាំងវេដិក និងបុរាណិក។
Verse 23
प्रार्थयेद्देवमीशानं शश्वत्सर्वान्नसिद्धये । शारदीयानि चान्नानि तथा वासंतिकान्यपि ॥ २३ ॥
គួរអធិស្ឋានជានិច្ចដល់ព្រះអម្ចាស់ ឥសានៈ ដើម្បីឲ្យបានសម្បត្តិអាហារធញ្ញជាតិគ្រប់ប្រភេទដោយមិនខ្វះ—ទាំងអាហាររដូវស្លឹកឈើជ្រុះ និងរដូវនិទាឃ។
Verse 24
यानि स्युस्तैः समृद्धोऽहं भूयां जन्मनि जन्मनि । एवं संप्रार्थ्य देवेशं गृहमागत्य वै स्वकम् ॥ २४ ॥
«សូមឲ្យខ្ញុំបានពរទាំងនោះ ហើយរុងរឿងដោយពរនោះ កំណើតហើយកំណើតទៀត»។ ដោយអធិស្ឋានយ៉ាងស្មោះស្ម័គ្រដល់ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា រួចគាត់ត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់ខ្លួន។
Verse 25
दत्वान्नं ब्राह्मणादिभ्यः पक्वं भुञ्जीत वाग्यतः । एतदन्नव्रतं विप्र विधिनाऽचरितं नृभिः ॥ २५ ॥
ក្រោយពេលប្រគេនអាហារដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ និងអ្នកដទៃហើយ គួរញ៉ាំតែអាហារដែលចម្អិនរួច ដោយទប់ស្កាត់ពាក្យសម្តី។ ឱ ព្រាហ្មណ៍ នេះហៅថា អណ្ណាវ្រត (វ្រតអំពីអាហារ) ដែលមនុស្សគួរអនុវត្តតាមវិធីត្រឹមត្រូវ។
Verse 26
सर्वान्नसंपज्जनकं परलोके गतिप्रदम् । श्रावणे शुक्लपञ्चजम्यां नृभिरास्तिक्यतत्परैः ॥ २६ ॥
នៅថ្ងៃសុក្លបញ្ចមី (ថ្ងៃទី៥ខាងកើត) ក្នុងខែស្រាវណៈ មនុស្សដែលឧស្សាហ៍ក្នុងសទ្ធា គួរអនុវត្តពិធីនោះ ដែលបង្កើតសម្បូរបែបនៃធញ្ញជាតិគ្រប់ប្រភេទ និងផ្តល់ដំណើរល្អក្នុងលោកក្រោយ។
Verse 27
द्वारस्योभयतो लेख्या गोमयेन विषोल्बणाः । गंधाद्यैः पूजयेत्तांश्च तथेंद्राणीमनंतरम् ॥ २७ ॥
នៅទ្វារផ្ទះទាំងសងខាង គួរគូររូបសញ្ញាការពារដោយលាមកគោ ឲ្យមានអานุភាពបំបាត់ពុល; ហើយគួរបូជារូបសញ្ញានោះដោយក្លិនក្រអូប និងគ្រឿងបូជាផ្សេងៗ បន្ទាប់មកទើបបូជាព្រះឥន្ទ្រានី។
Verse 28
संपूज्य स्वर्णरूप्यादिदध्यक्षतकुशांबुभिः । गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपैर्नैवेद्यसंचयैः ॥ २८ ॥
បន្ទាប់ពីបានបូជាព្រះដ៏គួរគោរពដោយមាស ប្រាក់ និងវត្ថុដទៃទៀត ដោយទឹកដោះគោជូរ អក្សត (អង្ករមិនបែក) ស្មៅកុសា និងទឹកបរិសុទ្ធ រួមទាំងក្លិនក្រអូប ផ្កា ធូប ចង្កៀង និងនៃវេដ្យៈជាច្រើន។
Verse 29
ततः प्रदक्षिणीकृत्य तद्द्रव्यं संप्रणम्य च । संप्रार्थ्य भक्तिभावेन विप्राग्र्येषु समर्पयेत् ॥ २९ ॥
បន្ទាប់មក ដើរប្រទក្សិណា (វង់ជុំដោយគោរព) ហើយក៏កោតគោរពចំពោះវត្ថុបូជានោះ ដោយលុតជង្គង់សំពះ; រួចអធិស្ឋានដោយចិត្តភក្តិ ហើយប្រគេនទៅកាន់ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរបំផុត។
Verse 30
यदिदं स्वर्णरौप्यादि द्रव्यं वै विप्रसात्कृतम् । तदनंतफलं भूयान्मम जन्मनि जन्मनि ॥ ३० ॥
វត្ថុទ្រព្យណាដែលជាមាស ប្រាក់ និងដូច្នេះទៀត ដែលបានប្រគេនជាក់ស្តែងទៅកាន់ព្រាហ្មណ៍ សូមឲ្យវាក្លាយជាផលបុណ្យអនន្ត សម្រាប់ខ្ញុំ ក្នុងកំណើតហើយកំណើតទៀត។
Verse 31
इत्येवं ददतो द्रव्यं भक्तिभावेन नारद । प्रसन्नः स्याद्धनाध्यक्षः स्वर्णादिकसमृद्धिदः ॥ ३१ ॥
ដូច្នេះហើយ ឱ នារទៈ អ្នកណាដែលប្រគេនទ្រព្យដោយចិត្តភក្តិ ព្រះអម្ចាស់អ្នកគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្តិ នឹងពេញព្រះហឫទ័យ ហើយប្រទានសម្បូរបែបជាមាស និងទ្រព្យដទៃទៀត។
Verse 32
एतद्व्रतं नरः कृत्वा विप्रान्संभोज्य भक्तितः । पश्चात्स्वयं च भुञ्जीत दारापत्यसुहृद्दृतः ॥ ३२ ॥
បុរសម្នាក់បានអនុវត្តវ្រតនេះហើយ ត្រូវបំបៅព្រាហ្មណ៍ដោយចិត្តភក្តិ; បន្ទាប់មក ទើបខ្លួនឯងបរិភោគ ដោយមានភរិយា កូនៗ និងមិត្តសហាយនៅជាមួយ។
Verse 33
भाद्रे तु कृष्णपंचम्यां नागान् क्षीरेण तर्पयेत् ॥ ३३ ॥
ក្នុងខែភាទ្របទ នៅថ្ងៃក្រឹෂ್ಣបញ្ចមី (ពាក់កណ្តាលងងឹត) គួរធ្វើតರ್ಪណ ដល់ព្រះនាគ ដោយទឹកដោះគោ។
Verse 34
यस्तस्याऽसप्तमं यावत्कुलं सर्पात्सुनिर्भयम् । भाद्रस्य शुक्लपंचम्यां पूजयेदृषिसत्तमान् ॥ ३४ ॥
អ្នកណា នៅថ្ងៃសុក្លបញ្ចមី (ពាក់កណ្តាលភ្លឺ) នៃខែភាទ្របទ បូជាព្រះឥសីដ៏ប្រសើរ នោះវង្សត្រកូលរបស់គាត់ រហូតដល់ជំនាន់ទី៧ នឹងគ្មានភ័យពីពស់ទាំងឡាយ។
Verse 35
प्रातर्नद्यादिके स्नात्वा कृत्वा नित्यमतंद्रितः । गृहमागत्य यत्नेन वेदिकां कारयेन्मृदा ॥ ३५ ॥
ព្រឹកព្រលឹម ងូតទឹកនៅទន្លេ ឬទឹកបរិសុទ្ធដទៃ ហើយបំពេញកិច្ចប្រចាំថ្ងៃដោយមិនខ្ជិល; បន្ទាប់មកត្រឡប់មកផ្ទះ ហើយធ្វើវេទិកាដីឥដ្ឋដោយប្រុងប្រយ័ត្ន។
Verse 36
गोमयेनोपलिप्याथ कृत्वा पुष्पोपशोभिताम् । तत्रास्तीर्य कुशान्विप्रऋषीन्सप्त समर्चयेत् ॥ ३६ ॥
បន្ទាប់មក លាបវេទិកាដោយលាមកគោ ហើយតុបតែងដោយផ្កា; នៅទីនោះ ប铺ស្មៅកុសា ហើយបូជាព្រះឥសីព្រាហ្មណ៍ទាំង៧ ដោយគោរពត្រឹមត្រូវ។
Verse 37
गन्धैश्च विविधैः पुष्पैर्धूपैर्दीपैः सुशोभनेः । कश्यपोऽत्रिर्भरद्वाजौ विश्वामित्रोऽथ गौतमः ॥ ३७ ॥
តុបតែងយ៉ាងស្រស់ស្អាតដោយក្លិនក្រអូបជាច្រើន ផ្កាប្រភេទនានា ធូប និងចង្កៀង—នៅទីនោះមាន កശ്യប អត្រី ភរទ្វាជ ហើយវិશ્વាមិត្ត្រ និងបន្ទាប់មក គោតម។
Verse 38
जमदग्निर्वसिष्ठश्च सप्तैते ऋषयः स्मृताः । एतैभ्योऽघ्य च विधिवत्कल्पयित्वा प्रदाय च ॥ ३८ ॥
ជមដគ្និ និង វសិષ્ઠ—រួមជាមួយអ្នកដទៃ—ត្រូវបានចងចាំថាជា ឥសី៧។ បន្ទាប់ពីរៀបចំអឃ្យៈ (ទឹកបូជាគោរព) តាមវិធីវិន័យឲ្យត្រឹមត្រូវ ហើយគួរប្រគេនជូនពួកគេ។
Verse 39
नैवेद्यं विपचेद्वीमान्श्यामाकाद्यैरकृष्टकैः । तन्निवेद्य विसृज्येमान्स्वयं चाद्यात्तदेव हि ॥ ३९ ॥
គួរចម្អិននៃវេដ្យៈ (អាហារប្រគេន) សម្រាប់អាសនៈវិស្ណុ ដោយប្រើធញ្ញជាតិមិនបានដាំដុះ ដូចជា ស្យាមាកៈ។ បន្ទាប់ពីប្រគេនហើយ គួរលែងពួកវា (ឲ្យសេរី) ហើយខ្លួនឯងគួរទទួលទានអាហារនោះដដែល។
Verse 40
अनेन विधिना सप्त वर्षाणि प्रतिवत्सरम् । कृत्वा व्रतांते वरयेदाचार्यान् सप्त वैदिकान् ॥ ४० ॥
តាមវិធីនេះ គួរអនុវត្តវ្រតៈរៀងរាល់ឆ្នាំ អស់៧ឆ្នាំ។ នៅចុងវ្រតៈ គួរគោរព និងប្រគល់រង្វាន់ដល់អាចារ្យវេដិក ៧រូប។
Verse 41
प्रतिमाः सप्तकुर्वींत सुवर्णेन स्वशक्तितः । जटिलाः साक्षसूत्राश्च कमण्डलुसमन्विताः ॥ ४१ ॥
តាមសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន គួរធ្វើរូបបដិមា ៧រូបដោយមាស បង្ហាញជាអសេតិកមានសក់ជាចង (ជតា) ពាក់ខ្សែសូត្រព្រះ (យជ្ញោបវីត) និងមានកមណ្ឌលុ (ប៉ាន់ទឹក) ជាប់ជាមួយ។
Verse 42
संस्थाप्य कलशेष्वेतांस्ताम्रेषु मृन्मयेषु वा । स्नापयेद्विधिवद्भक्त्या पृथक्पंचामृतैरपि ॥ ४२ ॥
បន្ទាប់ពីដំឡើងរូបទាំងនេះក្នុងកលសៈ (ប៉ាន់ពិធី) មិនថាជាទង់ដែង ឬដីឥដ្ឋក៏ដោយ គួរងូតស្នានតាមវិធីវិន័យដោយភក្តី ហើយងូតដោយឡែកជាមួយ បញ្ចាម្រឹត (ទឹកអម្រឹត៥) ផងដែរ។
Verse 43
उपचारैः षोडशभिस्ततः संपूज्य भक्तितः । अर्घ्यं दत्वा ततो होमं तिलव्रीहियवादिभिः ॥ ४३ ॥
បន្ទាប់មក ដោយសទ្ធាភក្តិ គួរបូជាព្រះអង្គឲ្យពេញលេញដោយសេវាពិធីដប់ប្រាំមួយ; បន្ទាប់ពីថ្វាយអឃ្យ (ទឹកបូជាគោរព) រួច គួរធ្វើហោមក្នុងអគ្គិ ដោយល្ង ស្រូវ បារី និងធញ្ញជាតិដទៃទៀត។
Verse 44
। सहस्तोमाइति ऋखा नामनन्त्रैस्तु वा पृथक् । पुण्यैर्मन्त्रैस्तथैवान्यैर्हुत्वा पूर्णाहुतिं चरेत् ॥ ४४ ॥
ដោយសូត្ររិគ្វេទមន្តឈ្មោះ «សហស្តោមា» ឬក៏ធ្វើការហុតដោយមន្តរបស់វាផ្ទាល់ដាច់ដោយឡែក គួរថ្វាយអាហុតិដោយមន្តបុណ្យ និងមន្តដែលបានកំណត់ផ្សេងៗ ហើយបន្ទាប់មកធ្វើពូណ៌ាហុតិ (អាហុតិបញ្ចប់ពេញលេញ)។
Verse 45
ततस्तु सप्त गा दद्याद्वस्त्रालंकारसंयुताः । आचार्यं पूजयेज्जैव वस्त्रालंकारभूषणैः ॥ ४५ ॥
បន្ទាប់មក គួរបរិច្ចាគគោប្រាំពីរក្បាល ដែលតុបតែងដោយសម្លៀកបំពាក់ និងគ្រឿងអលង្ការ; ហើយគួរគោរពបូជាអាចារ្យផងដែរ ដោយសម្លៀកបំពាក់ គ្រឿងអលង្ការ និងគ្រឿងតុបតែង។
Verse 46
अनुज्ञया गुरोः पश्चान्मूर्तीर्विप्रेषु चार्पयेत् । भोजयित्वा तु तान्भक्त्या प्रणिपत्य विसर्जयेत् ॥ ४६ ॥
ក្រោយទទួលបានការអនុញ្ញាតពីគ្រូ (គុរុ) រួច គួរថ្វាយមូរតិ (រូបបូជាពិសិដ្ឋ) ដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍។ បន្ទាប់ពីបម្រើអាហារពួកគេដោយសទ្ធាភក្តិ គួរគោរពក្បាលចុះ ហើយបញ្ជូនពួកគេត្រឡប់ដោយកិត្តិយស។
Verse 47
ततश्चेष्टैः सहासीनः स्वयं ब्राह्मणशेषितम् । भुंक्त्वा वै षड्रसोपेतं प्रमुद्यात्सह बंधुभिः ॥ ४७ ॥
បន្ទាប់មក អង្គុយជាមួយអ្នកបម្រើរបស់ខ្លួន ហើយខ្លួនឯងគួរបរិភោគអាហារដែលនៅសល់ក្រោយព្រះព្រាហ្មណ៍—មានរសទាំងប្រាំមួយ—ហើយរីករាយជាមួយញាតិមិត្តទាំងឡាយ។
Verse 48
एतत्कृत्वा व्रतं गांगं भोगान्भुक्त्वाथ वाञ्छितान् । सप्तर्षीणां प्रसादेन विमानवरगो भवेत् ॥ ४८ ॥
បានអនុវត្តវ្រតៈពាក់ព័ន្ធនឹងទន្លេគង្គា ហើយបានរីករាយនូវសុខសម្បត្តិដែលប្រាថ្នា ដោយព្រះគុណនៃសប្តឫសី មនុស្សនោះនឹងក្លាយជាអ្នកធ្វើដំណើរលើវិមានសួគ៌ដ៏ប្រសើរ។
Verse 49
आश्विने शुक्लपञ्चम्यामुपांगललिताव्रतम् ॥ ४९ ॥
នៅថ្ងៃបញ្ចមី នៃពាក់កណ្តាលខែភ្លឺ ក្នុងខែអាស្វិន គួរអនុវត្តវ្រតៈដែលមាននាមថា «ឧបាង្គ-លលិតា វ្រតៈ»។
Verse 50
तस्याः स्वर्णमयीं मूर्तिं शक्त्या निर्माय नारद । उपचारैः षोडशभिः पूजयेत्तां विधानतः ॥ ५० ॥
ឱ នារទៈ ដោយសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន ចូរបង្កើតរូបមាសរបស់ព្រះនាង ហើយគោរពបូជាព្រះនាងតាមវិធីកំណត់ ដោយឧបចារៈដប់ប្រាំមួយ (ṣoḍaśopacāra)។
Verse 51
पक्वान्नं फलसंयुक्तं सघृतं दक्षिणान्वितम् । द्विजवर्याय दातव्यं व्रतसंपूर्तिहेतवे ॥ ५१ ॥
អាហារឆ្អិនដែលភ្ជាប់ផ្លែឈើ មានប៊ឺ (ឃ្រឹត) ហើយរួមជាមួយទក្ខិណា គួរផ្តល់ដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ ដើម្បីបំពេញវ្រតៈឲ្យគ្រប់លក្ខណៈ។
Verse 52
सवाहना शक्तियुता वरदा पूजिता मया । मातर्मामनुगृह्याथ गम्यतां निजमंदिरम् ॥ ५२ ॥
ឱ មាតា ព្រះនាងជិះលើយានៈរបស់ព្រះនាង មានព្រះឥទ្ធិ និងជាព្រះប្រទានពរ—ព្រះនាងត្រូវបានខ្ញុំបូជា សូមអនុគ្រោះដល់ខ្ញុំ ហើយបន្ទាប់មក សូមត្រឡប់ទៅកាន់មន្ទីររបស់ព្រះនាងវិញ។
Verse 53
कार्तिके शुक्लपंचम्यां जयाव्रतमनुत्तमम् । कर्तव्यं पापनाशाय श्रद्धया द्विजसत्तम ॥ ५३ ॥
នៅថ្ងៃព្រះចន្ទសភ្លឺទី៥ (សុក្លបញ្ចមី) នៃខែការត្តិកា គួរធ្វើវ្រតដ៏អស្ចារ្យឈ្មោះ «ជយាវ្រត» ដោយសទ្ធា ឱ ព្រះទ្វិជសត្តម ដើម្បីបំផ្លាញបាប។
Verse 54
पूजयित्वा जयां विप्र यथाविधि समाहितः । उपचारैः षोडशभिस्ततः शुचिरलंकृतः ॥ ५४ ॥
ឱ ព្រះវិប្រក្សត្រ បន្ទាប់ពីបានបូជាព្រះជយា តាមវិធីប្រកបដោយសមាធិហើយ គួរតែស្អាតបរិសុទ្ធ និងតុបតែងល្អ រួចថ្វាយសេវាពិធី ១៦ ប្រការ (ṣoḍaśopacāra)។
Verse 55
विप्रैकं भोजयेच्चापि तस्मै दत्त्वा च दक्षिणाम् । विसर्जयेत्ततः पश्चात्स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ ५५ ॥
គួរឲ្យព្រះវិប្រម្នាក់បានបរិភោគ ហើយថ្វាយទក្ខិណា (dakṣiṇā) ដល់គាត់; បន្ទាប់មកគួរបញ្ជូនគាត់ត្រឡប់ដោយការគោរព។ រួចហើយ ទើបខ្លួនឯងបរិភោគ ដោយសម្របសម្រួលពាក្យសម្តី។
Verse 56
यस्तु वै भक्तिसंयुक्तः स्नानं कुर्य्याज्जयादिने । नश्यन्ति तस्य पापानि सिंहाक्रांता मृगा यथा ॥ ५६ ॥
អ្នកណាដែលមានភក្តិ ប្រារព្ធពិធីងូតទឹកនៅថ្ងៃជយា បាបរបស់គាត់នឹងវិនាស ដូចសត្វក្តាន់រត់បាត់ពេលតោវាយប្រហារ។
Verse 57
यदश्वमेधावभृथे फलं स्नानेन कीर्तितम् । तत्फलं प्राप्यते विप्रस्नानेनापि जयादिने ॥ ५७ ॥
ផលបុណ្យដែលបានសរសើរថា កើតពីការងូតទឹកនៅពិធីអវភ្រឹថ (avabhṛtha) នៃអស្សវមេធ (Aśvamedha) នោះ—ឱ វិប្រក្សត្រ—ក៏អាចទទួលបានដូចគ្នា ដោយការងូតទឹកនៅថ្ងៃជយាផងដែរ។
Verse 58
अपुत्रो लभते पुत्रं वंध्या गभ च विंदति । रोगी रोगात्प्रमुच्येत बद्धो मुच्येत बंधनात् ॥ ५८ ॥
អ្នកគ្មានកូន នឹងទទួលបានកូនប្រុស; ស្ត្រីមិនអាចមានផ្ទៃពោះ ក៏នឹងមានគភ៌។ អ្នកឈឺ នឹងរួចផុតពីជំងឺ ហើយអ្នកត្រូវចង នឹងរួចពីចំណង។
Verse 59
मार्गशुक्ले च पञ्चम्यां नागानिष्ट्वा विधानतः । नागेभ्यो ह्यभयं लब्ध्वा मोदते सह बांधवैः ॥ ५९ ॥
នៅថ្ងៃបញ្ចមី នៃពាក់កណ្តាលខែភ្លឺ ក្នុងខែមារគសីរ្សៈ ដោយបូជានាគតាមវិធីបញ្ញត្តិ នោះនឹងទទួលបានការការពារពីភ័យពីទេវនាគ ហើយរីករាយជាមួយសាច់ញាតិ។
Verse 60
पौषेऽपि शुक्लपञ्चम्यां सम्पूज्य मधुसूदनम् । लभते बाञ्छितान्कामान्नात्र कार्या विचारणा ॥ ६० ॥
សូម្បីតែក្នុងខែបោឝៈ នៅថ្ងៃបញ្ចមីនៃពាក់កណ្តាលខែភ្លឺ ដោយបូជាមធុសូទនៈ (ព្រះវិស្ណុ) ឲ្យពេញលេញ នឹងទទួលបានបំណងប្រាថ្នាទាំងឡាយ; មិនចាំបាច់សង្ស័យឬពិចារណាបន្ថែមទេ។
Verse 61
पंचम्यां प्रतिमासे तु शुक्ले कृष्णे च नारद । पितॄणां पूजनं शस्तं नागानां चापि सर्वथा ॥ ६१ ॥
ឱ នារទៈ នៅថ្ងៃបញ្ចមីរៀងរាល់ខែ ទាំងពាក់កណ្តាលខែភ្លឺ និងពាក់កណ្តាលខែងងឹត ការបូជាបិត្របុព្វបុរស ត្រូវបានបញ្ញត្តិថាល្អប្រយោជន៍ ហើយការបូជានាគក៏ដូចគ្នា ដោយគ្រប់ប្រការ។
Verse 62
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थपञ्चमीव्रतनिरूपणं नाम चतुर्दशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११४ ॥
ដូច្នេះ បញ្ចប់ជំពូកទី១១៤ ក្នុង «ស្រី បೃಹន្នារទីយបុរាណ» ផ្នែកដើម (ពួរវភាគ) ក្នុងរឿងធំ (បೃಹទុបាខ្យាន) ក្នុងភាគទីបួន (ចតុರ್ಥបាទ) មានចំណងជើង «ការបកស្រាយវ្រតបញ្ចមី ដែលត្រូវអនុវត្តក្នុងដប់ពីរខែ»។
The chapter explicitly places Matsya Jayantī on Caitra (Madhu) bright-fortnight Pañcamī and frames it as a festival worship of Viṣṇu’s Matsya avatāra, making Pañcamī a calendrical anchor for avatāra-smaraṇa and Vaiṣṇava pūjā.
It combines external ritual (going beyond the village, installing a five-colored banner on bamboo, worshipping loka-pālas) with an internal yogic diagnostic (examining which vital wind is active across yāmas) and a oneiric validation rule: dreams in the fourth watch are said to be predictive, with remedial fasting and brāhmaṇa-feeding when inauspicious signs arise.
The Śrāvaṇa Kṛṣṇa Pañcamī discipline structures food as sacred economy: preparing and sprinkling foods, honoring Pitṛs/Ṛṣis, gifting to supplicants, then performing pradoṣa liṅga worship with pañcākṣarī japa and explicit prayers for seasonal grain supplies—linking ethical distribution, mantra, and agrarian well-being.
Milk-offerings and prescribed Nāga worship on Pañcamī are said to confer protection and fearlessness from serpents, extending benefit to one’s lineage (noted up to seven generations in the Bhādrapada Śukla Pañcamī context).