Previous Verse
Next Verse

Shloka 121

कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः

Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma

सिंहिकातनयांश्वापि ये चान्ये सुरशत्रव: । यच्च किंचिन्मया लोके दृष्टं स्थावरजड्रमम्‌

vaiśaṃpāyana uvāca | siṃhikātanayānś cāpi ye cānye suraśatravaḥ | yac ca kiṃcin mayā loke dṛṣṭaṃ sthāvara-jaṅgamam, pṛthvīpate, sādhyā rudrā ādityā guhyakāḥ pitaro sarpā nāgāḥ suparṇā vasavo 'śvinīkumārā gandharvā apsaraso yakṣā ṛṣayaś ca mayā dṛṣṭāḥ | daitya-dānava-saṃghā nāgāḥ siṃhikā-putrā (rāhu-ādayaḥ) tathānye deva-śatravaś ca dṛṣṭāḥ | rājan, asmin loke mayā yad yat sthāvara-jaṅgamaṃ dṛṣṭaṃ tat sarvaṃ tasya mahātmanaḥ kukṣau me dṛṣṭi-gocaraṃ babhūva | mahārāja, ahaṃ pratidinaṃ phalāhāraṃ karomi, asmin sampūrṇe jagati paryaṭāmi ca |

វៃសម្បាយណៈ បានមានព្រះវាចា៖ «ខ្ញុំក៏បានឃើញកូនប្រុសរបស់សിംហិកា និងសត្រូវនៃទេវតាផ្សេងៗ។ ហើយអ្វីៗទាំងអស់ដែលខ្ញុំធ្លាប់ឃើញក្នុងលោកនេះ—ទាំងអចល និងចល—ឱ ព្រះអធិរាជនៃផែនដី! សុទ្ធតែបង្ហាញខ្លួនដល់ខ្ញុំក្នុងពោះនៃមហាត្មានោះ។ ខ្ញុំបានឃើញសាធ្យ រុទ្រ អាទិត្យ គុហ្យក ពិត្រ; ពស់ និងនាគ សុប័ណ៌ វសុ អស្វិនទ្វ័យ; គន្ធರ್ವ អប្សរា យក្ខ និងឥសី។ ខ្ញុំបានឃើញក្រុមដៃត្យ និងដានវ ពួកនាគ កូនប្រុសរបស់សിംហិកា (រាហុ និងអ្នកដទៃ) និងសត្រូវនៃទេវតាផ្សេងៗ។ ឱ ព្រះមហាក្សត្រ! អ្វីៗទាំងអស់ដែលខ្ញុំបានយល់ឃើញថាជាវិសាលភាពនៃសត្តិភាព សុទ្ធតែបង្ហាញដល់ខ្ញុំថាប្រមូលផ្តុំស្ថិតនៅក្នុងព្រះអង្គនោះ។ ហើយ ឱ ព្រះមហាក្សត្រដ៏អស្ចារ្យ! ខ្ញុំរស់រៀងរាល់ថ្ងៃដោយផ្លែឈើ ហើយបន្តដើរវង្វេងទៅទូទាំងលោកនេះ»។

सिंहिका-तनयान्sons of Siṃhikā
सिंहिका-तनयान्:
Karma
TypeNoun
Rootसिंहिका-तनय
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
येwho/which (those who)
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अन्येother
अन्ये:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Plural
सुर-शत्रवःenemies of the gods
सुर-शत्रवः:
Karta
TypeNoun
Rootसुर-शत्रु
FormMasculine, Nominative, Plural
यत्whatever which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
किंचित्anything at all/something
किंचित्:
TypeIndeclinable
Rootकिंचित्
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअहम्
FormInstrumental, Singular
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
दृष्टम्seen
दृष्टम्:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
स्थावर-जङ्गमम्immobile and mobile (all beings/things)
स्थावर-जङ्गमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्थावर-जङ्गम
FormNeuter, Accusative, Singular
पृथ्वी-पतेO lord of the earth (king)
पृथ्वी-पते:
TypeNoun
Rootपृथ्वी-पति
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
P
Pṛthvīpati (the king addressed)
S
Siṃhikā
R
Rāhu
S
Sādhyas
R
Rudras
Ā
Ādityas
G
Guhyakas
P
Pitṛs
S
Sarpas
N
Nāgas
S
Suparṇas
V
Vasus
A
Aśvinīkumāras
G
Gandharvas
A
Apsarases
Y
Yakṣas
Ṛṣis
D
Daityas
D
Dānavas
D
Devas (implied as those opposed by suraśatrus)
M
Mahātmā (the great-souled being whose belly contains the vision)

Educational Q&A

The passage emphasizes the vastness and interconnectedness of existence: all classes of beings—divine, human, and demonic; mobile and immobile—can be comprehended as contained within a single greater reality. It also implicitly values restraint and simplicity (living on fruits) alongside the pursuit of understanding through experience and wandering.

Vaiśaṃpāyana reports a marvel: the speaker has seen an all-encompassing vision where every kind of being previously encountered in the world appears within the belly of a ‘mahātmā’. He lists many celestial and subterranean classes (Sādhyas, Rudras, Nāgas, Gandharvas, Daityas, Rāhu, etc.) and adds that he continues to roam the world while sustaining himself on fruits.